باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

در قسمتهای قبل زیرخانواده های مختلف کاکتوسها معرفی شدند. در این قسمت شرایط نگهداری این گیاهان و نیازهای محیطی آنان مورد بررسی قرار می گیرد. اصولا کاکتوسها به دلیل توانایی ذخیره آب و همچنین پوشش سطحی که دارند، می توانند آب و هوای گرم و همچنین دوره های خشکی را به خوبی تحمل کنند. از طرفی این گیاهان طیف گسترده ای از نور محیط را پذیرا هستند. به همین دلیل کاکتوسها گیاهان ساده ای برای نگهداری هستند و از این رو برای افرادی که در نگهداری گلها و گیاهان مبتدی هستند گزینه خوبی محسوب می شود.


دوستان عزیز. لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری نفرمایید. با سپاس فراوان.

آبیاری: کاکتوس کمبود آب را به خوبی تحمل می کند اما اگر در آبیاری آن زیاده روی شود گیاه به شکل پیوسته آب جذب می کند و احتمال ترک خوردن پوسته آن وجود دارد . اگر پوسته گیاه ترک بخورد دائمی خواهد بود و از بین نخواهد رفت .

تصویر فوق: ترکهای ناشی از آبیاری بیش از اندازه

همچنین اگر خاک گیاه برای دوره نسبتا طولانی و پیوسته غرقاب و خیس باشد، ریشه های این گیاه حتما خواهند پوسید و گیاه قطعا از بین خواهد رفت زیرا این گیاه به پوسدگی ریشه بسیار حساس است.  این گیاه در طی فصل رشد به آبیاری بیشتری نیاز دارد بنابراین از فروردین ماه و با افزایش دمای هوا ، آبیاری آن را افزایش دهید . سعی کنید بین دو نوبت آبیاری سطح خاک گلدان خشک شود و سپس گیاه را آبیاری کنید. البته کمبود فراوان آب در طی فصل رشد که گیاه فعال است نیز می تواند منجر به از بین رفتن این گیاه شود.  در بسیاری موارد کاکتوسهایی را که مدتی خشکی کشیده اند را می توان با آبیاری مجدد نجات داد اما برای کاکتوسی که به دلیل آبیاری زیاد دچار پوسیدگی شده است را نمی توان کاری انجام داد.

 تصاویر فوق: کاکتوسهایی که به دلیل خشکی کشیدن خشک و چروکیده شده اند. از قسمت پایینی کاکتوس در تصویر سمت چپ (بعد از انجام آبیاری) گیاهی جدید روییده است.

با فرارسیدن فصل پاییز آبیاری را باید کاهش داد و در فصل زمستان گیاه را به ندرت آبیاری کرد. فقط در حدی که خاک خیلی خشک و سفت نشود و ساقه گیاه به دلیل عدم آبیاری بیش از اندازه چروکیده نشود. زیرا در زمستان گیاه باید دوران رکود و استراحت خود را طی کند. اگر چروکیدگی نسبی (و البته نه شدید و بیش از اندازه ) ساقه های کاکتوس را مشاهده کردید به گیاه آب ندهید و بگذارید گیاه دروان استراحت خود را به خوبی طی کند. کاکتوسها بخصوص انواعی مانند Mammillaria و Rebutia  به دوران استراحت نیاز دارند تا توانایی گلدهی بیابند.

تصویر فوق: چروکیدگی کاکتوس در زمان استراحت و رکود در اثر عدم آبیاری پیش می‌آید که طبیعی است.

نور: اصولا کاکتوسها به مکانهایی پر نور نیاز دارند اما برخی از انواع آنان همانند کاکتوسهای کریسمس نور کمتری نسبت به سایرین نیاز دارند. از طرفی حتی در مورد کاکتوسهایی که نیاز نوری بالایی دارند و می توانند  به خوبی نور مستقیم آفتاب را تحمل می کنند، نباید فراموش کرد که با افزایش دمای محیط و شدت نور(همانند روزهای گرم و پر نور تابستان)، احتمال سوختگی و همچنین سفید شدن برخی از نواحی پوست این گیاهان وجود دارد.

تصویر فوق: نشانه های نور شدید و نامناسب در کاکتوسهای مختلف. سوختن و کرم- قهوه ای شدن و از بین رفتن کلروفیل برخی از نواحی پوست به دلیل شدت نور

در واقع زمانی که دمای محیط به حدود 32 درجه سانتیگراد می رسد احتمال سوختگی و یا سفید شدن سطح پوست کاکتوسها در اثر شدت بالای نور مستقیم آفتاب افزایش می یابد. سفید شدن به دلیل از بین رفتن کلروفیل (رنگدانه سبز) این گیاهان است. برخی از کاکتوسها (و نه تمامی آنان) روشهای جالبی با افزایش میزان شدت نور محیط دارند.  گاهی همانند آنچه که  در مورد gymnocactus gielsdorfianus  (تصویر شماره یک ) مشاهده می شود نواحی پر مانند بر روی آنان شکل می گیرد. همچنین برخی از انواع کاکتوس همانند Ariocarpus Fissuratus (تصویر شماره 2 و 3) زمانی که در محیط نامناسب و گرم با شدت نور زیاد باشند خود را به داخل خاک پایین می کشند اما همین گیاه در زمانی که شرایط خوب و مساعد است به شکل برآمده از سطح خاک رشد می کند.  یا نمونه ای دیگری با نام علمی  Mammillaria plumosa زمانی که در شرایط خوب رشد می کند سرسبزی سطح پوست تا حدودی مشاهده می شود اما زمانی که میحط گرم با شدت نور نامناسب است گیاه خود را جمع کرده و چیزی از رنگ سبز سطح پوست مشاهده نمی شود(تصویر شماره 4 و 5) . مثال دیگر Mammillaria haageana است  که آن نیز در زمانی که شرایط نامناسب است خود را به گونه ای جمع می کند که حجم آن کاهش می یابد(تصویر شماره 6 و 7) گاهی کاکتوسها تعداد تیغهای خود را افزایش می دهند و رنگ تیغها کدرتر و تیره تر می شود  (تصویر شماره 8)

:

تصاویر فوق: نحوه مقابله برخی از انواع کاکتوسها در برابر شدت نور بالا و نامناسب آفتاب

باز هم یادآوری می شود که برخی از کاکتوسها چنین توان دفاعی در برابر نور مستقیم آفتاب ندارند و پوست آنان خواهد سوخت. بنابراین همیشه به یاد داشته باشید که با افزایش دمابخصوص در طی ماه های تابستان ، گیاهان خود را در برابر نور شدید و مستقیم آفتاب محافظ کنید به عنوان مثال یا آنان را به مکانی که بخصوص از آفتاب بعد از ظهر در امان باشند منتقل کنید و یا با استفاده از پرده و یا حصیر، از میزان شدت نور کم کنید. اما زمانی که دما متعادل و مناسب است، کمبود نور موجب رنگ پریدگی سطح کاکتوسها (سبز کم رنگ و یا زرد- سبز شدن سطح ساقه ها)، بلند و باریک شدن بیش از اندازه ساقه ها، عدم گلدهی و یا ریزش گلها خواهد شد. بلند و باریک شدن و یا تغییر رنگ کاکتوسها به علت کمبود نور که در اصطلاح انگلیسی اتیوله شدن Etiolation گفته می شود ، اثری ثابت بر روی گیاه دارد و باعث بدشکلی همیشگی آن می شود. اگر نور محیط کم است و چاره ای نیز برای افزایش آن ندارید، دمای محیط و میزان آبیاری را کاهش دهید (دمای مناسب در این شرایط 7-10 درجه سانتیگراد است) تا گیاه به دوره رکود فرو رود و از میزان فعالیت رویشی آن کاسته شود. در چنین شرایطی اصولا نیاز گیاه به نور کاهش می یابد و از ایجاد چنین مشکلی نیز کاسته می شود.

تصاویر فوق: ناهنجاریهای رشد به دلیل کمبود نور در فصل رویش کاکتوسها

دوستان عزیز. لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری نفرمایید. با سپاس فراوان.

استفاده از نور مصنوعی:  لامپهای معمولی(لامپهای رشته ای یا حرارتی) بیشتر از نور مناسب، گرما تولید می کنند و فایده چندانی در برطرف کردن نیاز نوری گیاهان ندارند. لامپهای مهتابی موثر هستند.می توان از چهار عدد نوع استوانه ای آنان با قدرت 36 وات برای حدود یک متر مربع به منظور جوانه زنی بذرها و یا زمستان گذرانی کاکتوسهای بالغ کافی است.

دما: در طی فصل رشد دما را تا 38 درجه هم می‌تواند تحمل کند .  در طی فصل استراحت دمای حدود 7 درجه مناسب است. البته چند درجه گرمتر نیز مشکلی را ایجاد نخواهد کرد اما اگر به بالای 15 درجه برسد به دلیل کمبود نور در این فصل ممکن است که رنگ کاکتوس به سفیدی متمایل شود. به گفته برخی از پرورش دهندگان هوای سرد در فصل استراحت می تواند گلدهی این گیاهان را تشدید کنداما نباید اجازه داد که هوا بیش از اندازه سرد شود. در مورد سرما باید گفت که اصولا کاکتوسها دمای سرد را فقط زمانی می توانند تحمل کنند که در دوران رکود یا استراحت خود به سر ببرند. زمانی که گیاه در حال رشد فعال است دما را حتی تا نزدیک صفر درجه تحمل نمی کند اما در دوران رکود، برخی از کاکتوسها می توانند تا حدود  4- درجه سانتیگراد نیز زنده بمانند. به هر حال نباید گذاشت که دمای محیط کاکتوسها به صفر درجه برسد در غیر اینصورت گیاه تغییر رنگ داده و از بین می رود.

تصویر فوق: چند نمونه از آسیب های مربوط به یخ زدگی

خاک: کاکتوسها به مرطوب ماندن خاک بسیار حساس هستند نبابراین باید از مخلوط خاکی استفاده کرد که زهکش خوبی داشته باشد و سبک نیز باشد .مخلوطهای خاکی مختلفی برای کاکتوسها پیشنهاد می شود که اگر شرط سبک بودن در آنان رعایت شده باشد همگی مناسب هستند. به عنوان مثال میتوان به این موارد اشاره کرد: مخلوط دو قسمت خاک باغچه+یک قسمت شن+یک قسمت ماسه+یک قسمت خاک برگ ،  مخلوط یک قسمت ماسه+یک قسمت کمپوست+ نصف قسمت خاک رس  ، مخلوط  دو قسمت خاک+یک قسمت پومیک (پومیک ذراتی سبک همانند پرلایت هستند که سبک بوده و زهکش خوبی را ایجاد می کنند) + یک قسمت الیاف نارگیل ، مخلوط یک قسمت خاک برگ+ یک قسمت خاک باغچه+ یک قسمت شن.

توجه:

  • خاک برگ را قبل از استفاده باید الک کرد تا ذراتی با اندازه یکنواخت و یکسان بدست آید.
  • بهتر است که در خاک کاکتوسها از پیت موس استفاده نشود زیرا اگر خاک خشک شود خیس و مرطوب شدن مجدد پیت موس سخت است و بیشتر رطوبت را به خود جذب می کند بدون اینکه ریشه ها ار رطوبت استفاده کافی بکنند. به جای پیت موس می توانید از الیاف نارگیل (کوکوپیت ) استفاده کنید.
  • اضافه کردن 5٪ خاک زغال به مخلوط خاکی اثر قابل توجهی در جلوگیری در پوسیدگی و دیگر بیماری های قارچی این گیاه خواهد داشت.

کاکتوسها رشد کندی دارند و ممکن است چند سال بتوانید یک کاکتوس را در یک گلدان نگهداری کنید .  اما اگر در تعویض گلدان تعلل کنید ممکن است که دچار مشکل پیچیدگی ریشه root bound شود . در این حالت ریشه ها آنچنان متراکم می شوند که حتی ممکن است آب به درون خاک نتواند نفوذ کند و در سطح خاک باقی بماند. چنین گیاهی به تدریج دچار چروکیدگی ناشی از کمبود آب خواهد شد. از طرفی این گیاه حتما دچار کمبود مواد غذایی نیز می شود چون دیگر خاکی وجود ندارد که بتواند از مواد غذایی آن استفاده کند.

تصویر فوق: ریشه پیچ شدن گیاه در اثر عدم تعویض به موقع گلدان

بنابراین باید نسبت به تعویض گلدان اقدام کرد. زمانی که می خواهید گلدان کاکتوس را تعریض کنید، سعی کنید گلدان جدید اندکی از گلدان فعلی بزرگتر باشد. بزرگ بودن بیش از اندازه گلدان جدید موجب آبیاری بیشتر گیاه و افزایش خطر از بین رفتن گیاه به دلیل پوسیدگی ریشه خواهد شد. کف گلدان حتما منفذی به قطر حدود 1 سانیتمتر وجود داشته باشد تا آبهای اضافه به بیرون برود و در خاک گلدان باق نماند. در کف گلدان ابتدا به ضخامت یک سانتیمتر سنگ ریزه بریزید تا به زهکش خاک گلدان کمک شود. در زمان جابجایی ابتدا قطعه ای روزنامه به دور گیاه بپیچید تا بتوانید آنرا با وجود خارهایی که دارد به راحتی جابجا کنید. برای کوددهی به کاکتوسها، کودهایی پیشنهاد می شوند که نیتروژن پایین تری نسبت به فسفر و پتاسیم داشته باشند و پتاسیم نیز از فسفر بیشتر باشد و اصولا برابر بودن میزان این سه عنصر در فرمول کود، مناسب گیاه کاکتوس نیست. پتاسیم اسکلت گیاه و تیغهای آنرا تقویت می کند و فسفر در گل دهی گیاه نقش دارد. وجود نیتروژن بیش از اندازه موجب ترد و شکننده و حساس شدن بافتهای ساقه و برگهای گیاه خواهد شد.

گلدهی کاکتوسها:  کاکتوسهایی که در طی فصل رشد فعال هستند و دوران رکود را در طی زمستان طی می کنند می توانند در بهار گل دهند. اما اگر شرایط محیطی به گونه ای باشد که این گیاه تمامی مدت سال رشد داشته ابشد و دوران رکود و استراحت خود را سپری نکند ، به ندرت گل شکل می گیرد. تراکم ریشه های گیاه گلدهی آنرا ترغیب می کند بنابراین اندازه گلدان را با توجه به اندازه گیاه انتخاب کنید و از استفاده گلدانهایی که از گیاه بسیار بزرگتر هستند اجتناب کنید.

استراحت: اکثر کاکتوسها در طی سال به مدت چندین هفته به رکود فرو می روند و یا اصطلاحا استراحت می‌کنند.به یاد داشته باشید که کاکتوسهای کریسمس و کاکتوسهای سایه دوست و درختی مانند اپی فیلومها دوران استراحت ندارند و آبیاری آنان در طی زمستان ادامه می یابد.

تصویر فوق: کاکتوسهایی که اصطلاحا کاکتوس کریسمس نامیده می شوند نیاز چندانی به دوران استراحت ندارند.

کاکتوسهایی که به دوران استراحت زمستانی نیاز دارند اما این مسئله با باقی گذاشتن آنان در مکانی گرم و ادامه آبیاری آنان ، از آنان دریغ می شود نسبت به بیماریها بسیار حساس تر از نمونه هایی هستند که دوران استراحت خود را به خوبی طی می کنند. همچنین میزان گلدهی در گیاهانی که دوران استراحت خود را طی نکرده اند بسیار کاهش می یابد. در طی دوران استراحت گیاهان به آبیاری نیاز ندارند. فقط آبیاری در حدی انجام می شود که از خشکی و سفت شدن شدید خاک جلوگیری شود. همچنین دمای مناسب دوران استراحت حدود 7 درجه سانتیگراد است . اگر دما به 15 درجه سانتیگراد برسد باید به گیاه آب داد و از آنجایی که گیاه رشد خود را در چنین شرایطی آغاز می کند ، در صورت کمبود نور در چنین شرایطی ممکن است بر خی از نواحی ساقه های آن سفید رنگ شود . البته اصولا در طی زمستان به دلیل کمبود نور تا حدودی رنگ ساقه های این گیاه کم رنگ می شود. به یاد داشته باشید که گیاهی به دلیل کاهش آبیاری و عدم مصرف آب توسط گیاه، ساقه های آن تا حدودی چروکیده می‌شوند . در چنین شرایطی اگر عجله کنید و به گیاه آب دهید به دلیل عدم فعالیت گیاه در محیط سرد و کم نور ، تنها موجب پوسیدگی ریشه های گیاه و از بین رفتن آن خواهید شد.

تصویر فوق: کاکتوسها را می توان در مکانی سرد با نور کم قرار داد تا زمستان را سپری کنند.

تکثیر:  به طور خلاصه کاکتوسها را میتوان با روشهایی همچون قلمه ، پاجوش ، بذر و پیوند زدن تکثیر کرد.اصلی ترین روش تکثیر این گیاه قلمه زدن است. زمان تهیه قلمه و کاشت آنان در بهار و تابستان است. قلمه ها را معمولا از سر ساقه یا بخشی از ساقه تهیه می کنند. محل برش و جداسازی قلمه از گیاه مادری نیز اگر از جایی انتخاب شود که در آن قسمت، پهنای اتصال آن با گیاه کمتر باشد ریشه دهی قلمه با موفقیت بهتری همراه خواهد بود . قلمه ها بعد از تهیه 3-2 روز در مکانی نسبتا خنک، خشک و به دور از نور مستقیم آفتاب به کناری گذاشته می شوند تا رطوبت اضافه آنان خشک شود. برای کاشت قلمه ها از مخلوط های خاکی مختلفی می توان استفاده کرد همانند شن به تنهایی ، پرلایت به تنهایی و یا مخلوطی از شن+خاک برگ پوسیده. قلمه ها را به شکل عمودی در بستر بکارید. کاشت قلمه ها به شکل افقی موجب تولید سیستم ریشه ای ضعیف خواهد شد. شروع رشد ریشه ها حدود 3-2 هفته طول خواهد کشید. در طی این مدت زمان بهتر است که گلدان حاوی قلمه ها در مکانی روشن اما به دور از نور مستقیم آفتاب قرار داده شوند. 

تصاویر فوق: قلمه ها را در صورت امکان از جایی جدا کنید که کمترین اتصال را به گیاه مادری داشته باشند. 

تصویر فوق: قلمه ها باید برای حدود 2 روز کنار گذاشته شوند تا رطوبت اضافه خود را از دست بدهند. در طی این مدت ممکن است کمی چروکیده و خود را جمع کنند که اشکالی ایجاد نخواهد شد.

تصویر فوق: هنگام قرار دادن قلمه در بستر کاشت بهتر است که ابتدا منفذی را در خاک ایجاد کرده و سپس قلمه را درون این منفذ قرار دهید و بعد با انگشتان دست خاک اطراف ساقه قلمه را محکم کنید.

تصویر فوق: قلمه ها را به شکل عمودی در خاک قرار دهید. گاهی لازم است برای صاف ایستادن قلمه ها همانند آنچه که در تصویر سمت چپ مشاهده می کنید از قیم استفاده کنید و قلمه را به قیم ببندید.

پاجوشها گیاهان کوچکی هستند که از کنار گیاه مادری شروع به رشد می کنند که می توان آنان را از گیاه مادری جدا کرد و در گلدانی جداگانه کاشت کرد . لزومی ندارد که بستر کاشت را مرطوب کنید و همچنین در طی ده روز اول به گیاه آب ندهید  و از هفته دوم آبیاری را به تدریج شروع کرده و افزایش دهید. همچنین در طی این مدت گیاه را به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید. ریشه زایی حدود یک ماه به طول خواهد کشید و در نهایت هر یک از این گیاهان کوچک می توانند تبدیل به یک کاکتوس بالغ و بزرگ شوند.

تصاویر فوق: در تصاویر دوم و سوم پاجوشها از کنار گیاه مادری جدا می شوند. این پاجوشها به مدت حدود 2 روز در مکانی نسبتا سرد و خشک و بدور از نور مستقیم آفتاب قرار می گیرند تا رطوبت اضافه خود را از دست بدهند. در تصاویر پنجم و ششم نیز کاشته شدن این پاجوشها را در گلدان مشاهده می کنید. 

کاکتوسها همانند بسیاری از دیگر گیاهان توانایی تولید بذر و دانه را دارند که از این بذرها در جهت تکثیر کاکتوسها می توان استفاده کرد. البته گیاهانی که از طریق کاشت بذر بدست می آیند، طول می کشد تا گیاهانی بزرگ و بالغ شوند.

تصویر فوق: مثالهایی از نمونه های مختلف بذرهای کاکتوس

خاک مناسب بذرها می تواند از دو قسمت خاک باغچه+یک قسمت خاکبرگ+یک قسمت خاک پیت+یک قسمت خاک رس و یا مخلوط خاک برگ+ شن باشد . بذرها را به عمق دو برابر قطر آنان بکارید. البته برخی از کاکتوسها بذرهای خیلی ریزی تولید میکنند که تنها کافی است روی آنان را با لایه نازکی از بستر کاشت بپوشانید. برای پوشاندن بذرها می توان از شن هم استفاده کرد. هر مقدار که بذرها ریزتر هستند از شن دانه ریز و هر مقدار که بذرها درشت هستند می توان از شنهایی با اندازه بزرگتر استفاده کرد. حتی میتوان بذرهای خیلی ریز را بدون پوشش قرار داد. عمیق کاشتن بیش از اندازه بذرها مانع از جوانه زنی مناسب آنان خواهند شد. بعد از کاشت بذر ظرف محتوی آنان را در مکانی گرم قرار دهید. در مورد رطوبت نیز قبل از کاشت بذرها خاک را مرطوبت کنید اما بعد از آن فقط کافی است که خاک از رطوبتی میانه برخوردار باشد زیرا رطوبت زیاد بستر کاشت می تواند منجر به پوسیدگی بذرهای این گیاهان شود.  دمای مناسب جوانه زنی با توجه به انواع مختلف کاکتوس کمی متفاوت است. کاکتوسهایی که بومی مناطق صحرایی هستند دمای بالاتری نیاز دارند. به عنوان مثال گفته می شود که این بذر کاکتوسها  برای جوانه زنی به 35-30 درجه در طی روز و 25-20 درجه در طی شب نیاز دارند. از طرفی دمای مناسب برای سایر کاکتوسها حدود 21 درجه است. بعد از جوانه زنی می توان تا حدودی دما را پایین آورد مثلا برای گیاهان جوان دمای 29-24 در طی روز و 18-12 درجه در طی شب مناسب است. بسته به نوع کاکتوس ، 7 الی 40 روز طول می کشد تا سبز شوند. بعد از سبز کردن دانه ها و زمانی که گیاهان جوان آنقدر بزرگ شدند که جای کافی برای رشد در کنار یکدیگر را نداشتند می توان اقدام به تعویض مکان کاشت و کاشتن هر یک در گلدانی جداگانه نمود. اول بستر را به خوبی آبیاری کنید تا خاک نرم شود و به ریشه ها آسیبی وارد نشود. سپس گیاهان کوچک را با کمک یک انبر کوچک و یا گیره از خاک در می آوریم و در مکان جدید می کاریم. در تصاویر زیر روشی را در کاشت بذرهای ریز نوعی از کاکتوس نمایش داده شده است. در این نوع کاکتوس میوه ابدار است که باید میوه را با دست شکاف داد (تصاویر 1 و 2) و سپس قطعات میوه را بر روی دستمال کاغذی کشید تا بذرها به دستمال بچسبند(تصویر 3). مدتی صبر کنید تا بذرها خشک شوند. برای جدا کردن بذرها از سطح دستمال نوک انگشتان خود را کمی مرطوب کنید و به روی بذرها بکشید(تصویر4). بذرها به انگشتان شما خواهند چسبید . سپس به آرامی بذرها به روی دستمال کاغذی جدید و تازه ای منتقل کنید به نحوی که به خوبی از یکدیگر فاصله داشته باشند و بین آنان فضا وجود داشته داشته باشد(تصویر 5 و 6). سپس گلدان محل کاشت را با مخلوط خاکی مورد نیاز پر کنید(تصویر 7) . دستمال کاغذی که بذرها بر روی آن قرار دارند به آرامی بر روی سطح خاک گلدان قرار دهید(تصویر 8). سپس به آرامی سطح دستمال را مرطوب کنید. این رطوبت ، نیاز بذرها را برای جوانه زنی برطرف خواهد کرد(تصویر 9).


تصاویر فوق: مثالی از چگونگی کاشتن بذرهای ریز نوعی از کاکتوسRhipsalis baccifera

پیوند زدن کاکتوسها نیز مسئله ای است که توجه بسیاری از دوستداران گلها و گیاهان را به خود جلب می کند. اگرچه پیوند زنی یکی از روشهای تکثیر این گیاه محسوب می شود اما بسیاری از پرورش دهندگان سعی می کنند تا با پیوند زدن انواع مختلف کاکتوس بر روی هم ، گیاهانی با منظره ای جالب توجه ایجاد کنند. به هر حال دلیل هر چه که باشد اصول انجام کار فرقی نمی کند. کلاکتوسها را در هر سنی می توان روی هم پیوند زد اما بهتر است که کاکتوسی را که پیوندک (قسمت بالایی) را تشکیل می دهد، گیاهای جوان و به سن یک یا دو ساله باشد. ساده ترین روش پیوند زنی این است که پیوندک را به طول چند سانتیمتر از قسمت جوانه انتهایی ساقه و یا شاخه ها به شکل افقی برید. سپس سر کاکتوسی را که نقش پایه را دارد نیز بوسیله چاقو و یا تیغ تیز به شکل افقی قطع کرد و این دو را بر روی هم قرار داد و یا اصطلاحا سوار کرد. با فشار ملایم پیوندک بر روی پایه اتصال آنان را محکم تر می کنیم . برای اتصال و استحکام بیشتر پیوندک بر روی پایه می توان از نوارهای پلاستیکی نیز استفاده کرد. این نوارها در حدود 3-2 هفته می توانند باقی بمانند و سپس برداشته شوند. البته سوار کردن پیوندک بر روی پایه ظرافتهای کاری خود را نیز دارد. زیرا اصولا گیاهان در درون ساقه خود لایه ای با نام لایه زاینده دارند که نقش آنان تولید سلولهای جدید است. حال اگر در زمان پیوند زنی بتوان طوری پیوندک را بر روی پایه قرار داد که لایه زاینده آنان با یکدیگر تماس داشته باشند، بعد از مدتی و با تولید سلولهای جدید، پیوندک و پایه با یکدیگر ارتباط بر قرار خواهند کرد و اصطلاحا جوش خواهند خورد.

تصاویر فوق: مثالی از مراحل پیوند زدن کاکتوس. در تصویر اول پیوندک تهیه می شود. در تصویر دوم و سوم پایه اماده می شود. در تصویر چهار پیوندک بر روی پایه گذاشته می شود و در تصویر پنجم ابتدا و برای آسیب نرسیدن به پیوندک توسط نوارها بر روی آن دستمال گذاشته می شود و سپس به منظور ثابت و محکم کردن پیوندک بر روی پایه برای تسریع عمل جوش خوردن از نوار استفاده می شود.

تصویر فوق: مثالی دیگر از نحوه پیوند زدن . در تصویر شماره 1 و 2 تهیه پیوندک را مشاهده می کنید. توجه کندی که پیوندک از گیاهی حاصل از رویش بذر تهیه می شود. در تصویر شماره 3 و 4 نحوه تهیه پایه را مشاهده می کنید و در تصویر شماره 5 پیوندک بر روی پایه گذاشته شده است.


روشهای پیوند زدن

پیوند سطحی: این روش ساده ترین روش است که در قسمت بالا نیز به آن اشاره شد. در این روش سطح پایه و پیوندک صاف و افقی است و پیوندک بر روی پایه قرار می گیرد و سپس به وسیله نوار پلاستیکی، نخ، کش و یا حتی وزنه های کوچک فلزی بر جای خود ثابت می شود تا جوش بخورد. این وزنه ها به دلیل ایجاد فشار به چسباندن پیوندک به پایه بسیار کمک می کنند. 

پیوند شکافی: در وسط پایه شکافی به شکل عدد هفت ایجاد می شود و سپس پیوندک داخل شکاف جای می گیرد. برای اتصال آنها به هم و ثابت کردن پیوندک می توان از نخ یا خلال دندان استفاده کرد.

پیوند مورب: زمانی که پایه بلند و باریک است از این نوع پیوند می توان استفاده کرد. سطح پایه و پیوندک به شکل مورب برش می خورند و بعد از آنکه بر روی هم قرار گرفتند با نخ محکم می شوند. 

تصویر فوق: انواع روشهای رایج در پیوند زدن کاکتوسها

توجه : یکی از مواردی که باید به آن توجه کرد تماس حلقه های زاینده دو قسمت پایه و پیوندک است. همانطور که قبلا نیز اشاره کردم نقش لایه زاینده تولید سلولهای جدید بخصوص در قسمت سیستم آوندی گیاه (سیستمی که از طریق آن آب و مواد غذایی جابجا میشود) است. زمانی که سیستمهای آوندی پایه و پیوندک با هم یکی شوند در واقع می توان گفت که این دو به هم جوش خورده اند و پیوند موفقیت آمیز بوده است. نبابراین زمان قرار دادن پیوندک روی پایه باید به نحوی عمل کرد که لایه های زاینده با هم در تماس باشند. معمولا از آنجایی که پیوندک کوچکتر از پایه است اگر دقیقا در وسط پایه قرار گیرد، لایه زاینده آن با لایه زاینده پایه در تماس نخواهد بود به همین لیل در زمان قرار دادن پیوندک بخصوص در روش پیوند سطحی که متدوالترین نوع روش کاکتوسها است، سعی کنید پیوندک به یک لبه از سطح پایه نزدیکتر قرار گیرد. اگر مقطع برش خورده کاکتوسها را نگاه کنید لایه ای کم رنگ تر را مشاهده می کنید که تقریبا مکان لایه زاینده را نشان می دهد. طرز صحیح قرار گیری لایه های زاینده پایه و پیوندک را نسبت به هم در تصویر زیر مشاهده خواهید کرد. همچنین اگر در مورد پیوند زدن کاکتوسها هیچگونه تجربه ای ندارید پیشنهاد می کنم برای مرتبه های نخست که می خواهید این کار را تجربه کنید از کاکتوسهایی استفاده کنید که استوانه ای شکل و هم قطر باشند . یعنی پایه و پیوندک تقریبا یک اندازه باشند تا احتمال قرار گرفتن لایه زاینده آنان بر روی هم به بالاترین سطح ممکن برسد.

تصویر فوق: تفاوت اندازه حلقه زاینده در پایه و پیوندک را مشاهده می کنید. اگر حلقه زاینده پیوندک دقیقا در وسط پایه قرار گیرد ، پیوند با موفقیت همراه نخواهد بود.


 تصویر فوق :حلقه سبز  رنگ  لایه زاینده پایه و حلقه قرمز رنگ  لایه زاینده پیوندک است که باید با هم در تماس باشند.

تصویر فوق: حلقه سبز  رنگ  لایه زاینده پایه و حلقه قرمز رنگ  لایه زاینده پیوندک است  که به دلیل قرار گیری نادرست پیوندک بر روی پایه، پیوند جوش نخواهد خورد.

مورد دیگری که باید به آن توجه کنید جلوگیری از فعالیت سایر جوانه های موجود روی پایه بعد از عمل پیوند زنی است. در واقع با این کار به گیاه کمک خواهیم کرد که تمام انرژی خود را صرف رشد پیوندک کند در غیر اینصورت آن جوانه رشد خواهد کرد و به تدریج جایگزین پیوندک خواهد شد.

 

تصویر فوق: حذف جوانه های پایین تر از پیوندک 

آفات و بیماری:  شپشک سپردار یکی از آفات این گیاه است که تجمع آنان بر روی گیاه می تواند منجر شود که زمانی که از دور به گیاه نگاه می کنید تصور کنید که سطح پوست گیاه تغییر رنگ داده است

تصویر فوق: شپشکهای سپردار بر روی گیاه. در تصویر سمت راست علت خاکستری رنگ شدن گیاه به دلیل تجمع بیش از اندازه شپشکها است.

شپشکهای آردآلود نیز از جمله دیگر آفات این گیاه محسوب می شود که منجر به ایجاد نقاطی به رنگ سفید-خاکستری و آردآلود بر روی این گیاه خواهند شد شپشکهای آردآلود می توانند بر روی تیغهای گیاه مستقر شود و یا بر روی قسمتهای زیرزمینی و ریشه گیاه نیز فعالیت کنند و در نهایت در صورت فعالیت شدید آنها احتمال از بین رفتن گیاه وجود دارد مبارزه با این آفت مشکل است و بهتر است در زمان خرید کاکتوسها به خوبی نواحی اتصال ساقه ها به یکدیگر و یا ناحیه اتصال تیغها به سطح ساقه را بررسی کنید

تصاویر فوق: شپشکهای آردآلود

حشره قرمز دانه Cochineal insect آفت دیگری این گیاه است که البته به تمامی انواع این گیاه حمله نمی کند اما در کاکتوسهای Opuntia بسیار شایع است.آفت نابالغ سفید رنگ است اما نمونه های بالغ قرمر رنگ هستند اما از آنجایی که پوششی سفید رنگ تولید می کنند گاهی شبیه شپشک آردآلود به نظر می رسند.

تصویر فوق: حشره دانه قرمز . این آفت گاهی بسیار شبیه شپشک آردآلود است.

کنه تار عنکبوتی نیز آفت دیگری است که بخصوص در هوای گرم و خشک شایع می شود و در اثر فعالیت آن شبکه هایی همانند تور عنکبوت در قسمتهای مختلف گیاه بخصوص قسمتهای جوان کاکتوس شکل می گیرد و منجر به قهوه ای شدن این نواحی می شود.این نواحی دیگر سبز نمی شوند. اگر گیاهی دیدید که در قسمت پایین به رنگ قهوه ای خشکیده است و بعد از آن به شکل سالم رشد کرده است می توان نتیجه گرفت که زمانی این گیاه تحت تاثیر این آفت بوده است. معمولا به دلیل کوچکی بیش از اندازه کنه های تارعنکبوتی بسیار دیر متوجه حضور آنان بر روی گیاه خواهیم شد بنابراین بخصوص در ماه های خشک و گرم سال گیاه را هر هفته به دقت بررسی کنید تا بتوانید هر چه زودتر وجود آنان را تشخیص دهید.

تصاویر فوق: کنه تار عنکبوتی

تریپس نیز می تواند بر روی کاکتوسها فعالیت کرده و بر روی سطح پوست نقاطی خاکستری نقره ای ایجاد کند و منجر به ظاهر نامناسب گیاه شود.

تصویر فوق: تریپس

تمامی این آفات علاوه بر این که در اثر تجمع بر روی پوست گیاه ظاهر ناخوشایندی ایجاد می کنند به دلیل استفاده از شیره گیاه موجب ضعیف شدن ، بد شکل شدن و حتی از بین رفتن گیاه خواهند شد. از طرفی استفاده از سموم می تواند منجر به آسیب رسی به ظاهر گیاه شود بخصوص اینکه بعد از استفاده از سموم گیاه کاکتوس نسبت به نور آفتاب بسیار حساس می شود بنابراین اگر برای مبارزه با این آفات از سم استفاده کردید برای چند روز گیاه را در مکانی به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید تا به دلیل افزایش حساسیت پوست دچار سوختگی سطحی نشود. از دیگر آفات کاکتوسها می توان به حلزون ها و لیسه ها اشاره کرد که می توانند از نواحی مختلف کاکتوس تغذیه کرده و موجب بدشکل شدن و بد رنگ شدن پوسته ساقه می شوند.

تصویر فوق: حلزون و نمونه ای از آسیب آن

تصویر فوق: لیسه و نمونه ای از آسیب آن

نماتدها آفات خاکزی هستند که به ریشه های گیاه حمله می کنند و ابتدا موجب کاهش رشد گیاه می شوند . اگر به ریشه گیاه از نزدیک نگاه کنیم گره هایی مشاهده می شود که در نتیجه تجمع و فعالیت این آفت است.این گره ها مانع از عبور آب از ریشه به سمت ساقه خواهد شد و در نتیجه گیاه ظاهری می یابد همانند اینکه از نظر آب و مواد غذایی درکمبود است. در نهایت این آفت می تواند گیاه را از بین ببرد. استفاده از خاکهای ضذعفونی شده بهترین راه مبارزه با این آفت است.

 

تصویر فوق: آسیبهای ناشی از نماتد

از بیماری های این گیاه می توان به بیماری های قارچی اشاره کرد که اکثرا موجب بروز لکه هایی نارنجی رنگ و یا سیاه رنگ می شود که نواحی قهوه ای رنگی این لکه ها را در بر می گیرند. برخی از عوامل قارچی نیز می توانند موجب پوسیدگی ساقه شوند که معمولا از ناحیه نزدیک سطح خاک شروع و به سمت بالا پیش خواهد رفت. آبیاری بیش از اندازه و عدم زهکش مناسب خاک و باقی ماندن آب ناشی از آبیاری از جمله مهمترین دلایل بروز مشکل پوسیدگی این گیاهان است. نواحی پوسیده در کاکتوسهای مختلف می توانند به رنگهای مختلف از قرمز تا سیاه ظهور نمایند و معمولا بافت نرم و بوی بدی نیز دارند. توجه داشته باشید که پوسیدگی علاوه بر عامل قارچی ، عامل باکتریایی نیز می تواندداشته باشد به همین دلیل کاربرد قارچکشها مشکل را بر طرف نخواهد کرد. از طرفی چون در بسیاری از موارد ابتدا ریشه ها که دور از دید هستند ، در زیر خاک پوسیده و از بین می روند بنابراین حتی اگر عامل این بیماری قارچ باشد نیز نمی توان امید داشت که با استفاده از قارچ کشها این بیماری برطرف خواهد شد.

تصاویر فوق: نشانه هایی از بیماری های قارچی بر روی گیاه. به وجود لکه های سیاه (تصاویر ردیف اول) و لکه های نارنجی- کرم رنگ و نواحی خشکیده(تصاویر ردیف دوم) توجه کنید.

 

تصاویر فوق: نمونه هایی از پوسیدگی های گیاه کاکتوس

چوب پنبه ای شدن برخی از نواحی ساقه: اگرچه برخی از عوامل نامساعد محیطی همانند گرما و شدت نور و یا فعالیت برخی از آفات بخصوص کنه تار عنکبوتی موجب قهوه ای و کلفت شدن برخی از نواحی ساقه می شود که اصطلاحا با نام چوب پنبه ای شدن Corking شناخته می شود اما گاهی این مسئله به دلیل افزایش سن گیاه است و طبیعی می باشد. چوب پنبه ای شدن که در اثر سن است در قسمتهای پایین گیاه شروع به ظهور کرده و به تدریج و بسیار آهسته به سمت بالا پیش می رود.

تصویر فوق: کرکی شدن به دلیل افزایش سن طبیعی گیاه

آسیبهای فیزیکی: گاهی به دلیل برخورد اجسام دیگر به گیاه پوست آن آسیب می بیند. نواحی آسیب دیده به رنگ کرم- قهوه ای در می آیند و معمولا دیگر به رنگ سبز بر نمی گردند.

تصویر فوق: نواحی کرم و خشکیده ناشی از آسیب های فیزیکی

آسیب در اثر مواد شیمیایی: این آسیب بسیار شبیه سوختگی پوست به دلیل نور مستقیم آفتاب است. مواد شیمیایی بخصوص سموم  آفت کش می توانند باغث سوختن پوست گیاه شوند . البته تمامی سموم چنین اثری را بر روی گیاه بر جای نمی گذارند اگر لازم است برای مبارزه با آفات حتما از سم استفاده کنید به مدت چند روز بعد از مصرف سم، گیاه را به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید. همچینن از سموم سیستماتیک در خاک استفاده کنید و سموم را بر روی گیاه اسپری نکنید. سموم سیستماتیک که به خاک داده می شوند می توانند وارد آوندهای گیاه شده و از طریق شیره گیاه در سراسر گیاه پخش شوند و سپس آفات با مصرف شیره گیاهی از بین بروند

تصویر فوق: آسیب ناشی از مواد و سموم شیمیایی که بسیار شبیه آفتاب سوختگی است

منابع:

http://www.ehow.com/how_12144571_repot-cactus-soil.html

http://cactiguide.com

http://www.cactus-mall.com/ccc/

 http://www.glenhirstcactiandpalms.co.uk/plantsforfree.html

 http://www.jpacd.org/downloads/Vol5/V5P106-114.pdf 

http://www.dbg.org/system/files/61/original/Rooting%20a%20Cactus%20Cutting.pdf?1279065478 

http://www.turtlestuff.com/growingcactus.html

http://succulentgarden.blogspot.co.uk/2012/11/cactus-cuttings-101.html 

http://www.houseplantsguru.com/propagating-cacti

http://www.cactuscenter.com/propag1.html

http://www.therainforestgarden.com/2011/09/germinating-easter-cactus-seeds.html 

[ ۱۳٩٢/٢/۸ ] [ ٦:۳۳ ‎ب.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ