باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

گل رز محمدی (گل گلاب) با نام علمی Rosa damascena از جمله رزهای درختچه ای است که برخی آنرا دو رگه حاصل از Rosa gallica و Rosa canina و برخی نیز آنرا دو رگه حاصل از Rosa gallica  و Rosa moschata می دانند. دلیل اهمیت این رز ، استفاده آن در صنعت گلاب گیری و همچنین در صنعت تهیه روغن رز است . حتی از گلبرگهای گل این گیاه به شکل مستقیم می توان برای معطر کردن فراورده های غذایی و یا ساخت نوعی چای استفاده کرد. این گیاه به ارتفاع 1.5 و حداکثر حدود 2.2 متری می رسد و بر روی ساقه های آن تیغهای بیشماری نیز وجود دارد. 


دوستان عزیز لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری نفرمایید. سپاسگزارم.

گلها به رنگ صورتی کم رنگ تا قرمز بسیار کم رنگ هستند . از لحاظ گلدهی می توان این نوع رز را در دو گروه قرار داد. گروه اول نمونه هایی هستند که گلدهی آنان از اوایل اردیبهشت تا اوائل تیره ماه است و حدود 30-20 روز طول میکشد (که فصل اصلی برداشت این گل جهت تولید گلاب است ) و گروه دوم نمونه هایی هستند که گلدهی آنان کمابیش تا فصل پاییز نیز انجام می گیرد البته اگرچه اوج گلدهی آنان ابتدای فصل گلدهی است . گلها در ابتدا صورتی رنگ هستند و سپس مایل به سفید می شوند  و سپس گلبرگهای آن می ریزد. از این گل در ایران گلاب تهیه میشودبزرگترین دشت گل محمدی در روستای لایزنگان از توابع داراب است که در این ناحیه این گیاه به شکل دیم پرورش داده می شود یعنی به شکل مصنوعی آبیاری نمی شود و تنها از نزولات آسمانی رطوبت مورد نیاز این گیاه تهیه می شود. این گیاه در زبان انگلیسی Damask rose  خوانده می شود . زیرا از نظر غربیها این رز برای اولین بار از پایتخت کشور سوریه یعنی دمشق Damascus به کشورهای دیگر راه یافت و به همین دلیل بدین نام نیز خوانده شد.

تصویر فوق: پرورش این گیاه به شکل گیاه زینتی در باغچه منازل 

تصویر فوق: مزارع پرورش گل رز محمدی جهت تهیه گلاب و یا روغن رز

آبیاری: این گیاه به کم آبی مقاوم است اما در زمان گلدهی به آب بیشتری نسبت به سایر زمانهای سال نیاز دارد.اصولا خاک این گیاه نباید به شکل غرقاب و خیس در بیاید زیرا در چنین شرایطی گیاه رشد خوبی نخواهد داشت.بنابراین زمانی که سطح خاک تا حدودی رطوبت خود را از دست داد اقدام به آبیاری کنید. فواصل آبیاری در زمان گلدهی این گیاه کمتر از فواصل آبیاری در مابقی ماه های سال است زیرا کمبود آب در زمان تولید گل منجر به کاهش کیفیت و عمر گلها و همچنین شکوفایی غنچه های گل خواهد شد.

نور: به مکانی با حداقل 8-6 ساعت نور مستقیم آفتاب نیاز دارد. عدم نور کافی منجر به عدم گلدهی گیاه، بلند و باریک شدن بیش از اندازه ساقه ها، پریدگی رنگ برگسار و شیوع بیماریهای قارچی بخصوص سفیدک خواهد شد.

دما: به تابستانی معتدل (و البته خشک ) نیاز دارد. زمستانهای سرد را نیز به خوبی تحمل می کند.بهترین گلدهی آن زمانی صورت می گیرد که دمای روزانه 21-20 درجه و هوای شب 16-15 درجه سانتیگراد باشد . با گرم شدن هوا از میزان گلدهی گیاه کم می شود اما اصولا گیاه دوام خواهد آورد و به رشد خود ادامه می دهد

خاک: خاک این گیاه باید از زهکش خوبی برخوردار باشد. همچنین وجود موادی همانند خاک برگ و یا کود پوسیده دامی در رشد بهتر این گیاه بسیار موثر است. بنابراین به کارگیری شن و همچنین خاک برگ و کود پوسیده دامی به رشد این گیاه کمک خواهد کرد. اگر قرار است که در فضای باز این گیاه را بکارید بهتر است که بین هر دو گیاه حدود 2 متر فاصله در نظر بگیرید.برای کوددهی این گیاه بهتر است که از ابتدا خاک محل کاشت را به شکل غنی و همراه با کود پوسیده دامی تهیه کنید. همچنین در طی فصل رشد می توان از کودهای شیمیایی محلول که فرمول کامل دارند و علاوه بر سه عنصر اصلی نیتروژن، فسفر و پتاسیم محتوی عناصر دیگر بخصوص آهن هستند استفاده کرد. غلظت کود و همچنین فواصل کوددهی با توجه به دستورالعمل کارخانه سازنده باید مورد استفاده قرار گیرد. در مزارع پرورش گل رز محمدی، هر ساله در اواخر فصل زمستان حدود 10 تن کود دامی پوسیده در هر هکتار را با خاک مخلوط می کنند تا گلدهی این گیاه به نحو مناسب انجام گیرد.

آفات و بیماری: از آفات این گیاه می توان به شته ، انواع شپشک ، کنه تار عنکبوتی و کرم سفید ریشه اشاره کرد. بیماری های مختلفی نیز می توانند این گیاه را تحت تاثیر قرار دهند که از مهمترین آنان می توان به بیماری قارچی سفیدک اشاره کرد. بیماریهای دیگر همانند زنگ ، لکه سیاه، قانقاریا، سرخشکیدگی و آنتراکنوز نیز از دیگر بیماریهای قارچی هستند که می توانند مشکلاتی را در طی فصل رشد ایجاد کنند.

تکثیر: از بذر این گیاه می توان برای تکثیر نیز استفاده کرداما توجه داشته باشید که استفاده از بذر ممکن است گیاهی بوجود آورد که تا حدودی با گیاه مادری کمی متفاوت است. بذرها دارای پوششی هستند که می تواند جوانه زنی را با مشکل مواجه کند . بنابراین معمولا بذرها را میان کاغذ سمباده میگذارند و کمی مالش می دهند تا این پوشش تا حودی نازک تر شود. سپس باید بدرها را در میان پیت موس مرطوب و برای 3-2 هفته در دمای 32-27 درجه سانتیگراد و سپس برای 4 ماه در دمای حدود 3 درجه سانتیگراد نگهداشت تا نیاز سرمایی آن برطرف شده و جوانه زنی آن شروع شود. در طی این مدت مراقب عدم خشک شدن پیت موس باشید. اگر این روش را بکار نبرید و بذرها را به محض رسیدن میوه گل از آن جدا کرده بکارید(مثلا در اواسط پاییز)، این بذرها ممکن است بهار سال بعد جوانه بزنند اما احتمال اینکه جوانه زنی آنان تا 18 ماه نیز به طول بکشد وجو دارد. قلمه راه دیگر تکثیر این  گیاه است . قلمه های گل رز محمدی از چوب رسیده و یکساله گیاه باید گرفته شود و طول مناسب ان 25-20 سانتیمتر است . برگهای پایین قلمه جدا شده و در محیط ریشه زایی که از مخلوطی سبک همانند کود پوسیده دامی+ خاک معمولی+ شن و یا کوکوپیت + پرلایت و یا هر مخلوط سبک دیگر کاشت می شوند. وجود دمای حدود 25-21 درجه به شکل پاگرما (در قسمت پایین قلمه که در بستر کاشت قرار گرفته است ) می تواند به ریشه زایی کمک کند. عمل ریشه زایی و رشد مناسب یک قلمه حدود 12 ماه طول می کشد.

تصویر فوق: نحوه قلمه گیری. به ناحیه ایجاد برش در قسمت بالا و پایین قلمه توجه  کنید.(برگرفته از کتاب راهنمای پرورش و نگهداری گیاه رز)

 جداسازی پاجوشهای روییده از کنار گیاه مادری راه دیگر تکثیر این گیاه است که در اواخر زمستان و یا اوایل بهار و قبل از شروع رشد جدید گیاه باید انجام گیرد. خوابانیدن ساقه متصل به گیاه مادری راه دیگر تکثیر است که ریشه زایی این ساقه و آماده شدن برای جدا سازی از گیاه مادری در این روش نیز در حدود 12 ماه طول می کشد.ساقه ای را که بلند و انعطاف پذیر است انتخاب کرده و و آنرا در خاک قرار می دهند به شکلی که نوک ساقه بیرون از خاک قرار می گیرد. خاک باید همواره مرطوب نگهداشته شود. زمان مناسب اواخر بهار و یا اوایل تابستان است.گودالی که مناسب خواباندن شاخه است نیز حدود 20 سانتیمتر طول و 30 سانیمتر عمق است. گودال را می توان از مخلوط خاک برگ+خاک معمولی و یا مخلوطهای سبکتری همانند کوکوپیت+پرلایت پر کرد.می توان بر روی پوست قسمتی از ساقه که در زیر خاک قرار می گیرد ابتدا شکاف بسیار کوچکی ایجاد کرد .(تصویر شماره 2) وجود این شکاف به ریشه زایی بهتر این قسمت در زیر خاک و در برخورد با خاک مرطوب کمک می کند. بعد از خواباندن شاخه و پر کردن گودال حتما قطعه سنگ و یا هر جسم سنگین دیگری بر روی این ناحیه قرار دهید تا مانع از تکان خوردن شاخه و بیرون آمدن آن شوید.زمان جدا سازی این ساقه از گیاه مادری اواخر فصل بهار سال آینده است.

تصویر فوق: مراحل خوابانیدن شاخه جهت تکثیر (برگرفته از کتاب راهنمای پرورش و نگهداری گیاه رز)

هرس: معمولا در مناطقی که این گیاه را در حجم انبوه می کارند، هرس خاصی را انجام نمی دهند به همین دلیل بعد از گذشت چند سال شاخسار بسیار شلوغ و درهم می شود . بنابراین اگرچه می توان این گیاه را برای مدت حدود 20 سال به شکل دست نخورده نگهداری کرد اما اگر منظور از پرورش آن جدا سازی گلها برای تهیه گلاب باشد باید گفت که این گیاه  بیشترین محصول را در سالهای 4-3 عمر خود دارد و بعد از آن به دلیل بلند شدن بیش از اندازه شاخسار و عدم گلدهی مناسب و تشکلیل گلهای ریز، توجیه اقتصادی برای باغدار ندارد. بنابراین  بعد از 6-5 سال از زمان کاشت، کل بوته را از نزدیکی سطح زمین کوتاه می کنند یا اصطلاحا بوته را کف بر می کنند تا گیاه مجدد رشد کرده و جوان شود. این عمل در واقع نوعی عمل هرس سخت Hard pruning است. در واقع در این نوع هرس می توان حداکثر تا 30 سانتیمتر از طول ساقه را باقی گذاشت و بقیه ساقه را قطع کرد.

تصویر فوق: چگونگی هرس رز محمدی به شکل سخت(تصویر برگرفته از کتاب راهنمای پرورش و نگهدرای گیاه رز)

اما اگر بخواهیم انواع ملایم تری از هرس را استفاده کنیم، می توان بعد از اتمام فصل گلدهی نسبت به هرس و کوتاه سازی شاخه های قدیمی، آسیب دیده و یا نمونه هایی که بسیار بلند شده اند و مرکز گیاه را اشغال کرده اند اقدام کرد.توجه داشته باشید که گلهای این گیاه بر روی ساقه های قدیمی شکل می گیرد بنابراین اگر قبل از گلدهی ساقه ها را کوتاه کنید(یعنی مثلا ساقه هایی را که حاصل از رشد سال قبل است اگر کوتاه شوند) گلدهی گیاه بسیار کاهش خواهد یافت.بنابراین حتما بعد از فصل گلدهی نسبت به هرس گیاه اقدام کنید. این گیاه نسبت انجام عمل هرس بسیار انعطاف پذیر است بنابراین کوتاه کردن ساقه های آن مشکلی را ایجاد نمی کند. 

منابع:

http://en.wikipedia.org/wiki/Rosa_%C3%97_damascena

http://homeguides.sfgate.com/grow-rosa-damascena-23693.html

http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Rosa+x+damascenal

http://www.paulbardenroses.com/damasks/bifera.html

http://myfolia.com/plants/67182-damask-rose-rosa-damascena/varieties/138528-madame-hardy

http://www.helpmefind.com/rose/pl.php?n=17280

 

[ ۱۳٩٢/۳/٩ ] [ ٤:٢٩ ‎ب.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ