باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

گل شاه پسند یکی از زیباترین گلهایی است که با رنگهای متنوع  و دلپذیر گلهایش می تواند شادمانی را به محیط اطراف هدیه کند. در محیط ما این گیاهان به سه صورت شناخته میشوند: شاه پسند یکساله که گیاهانی کوتاه قامت هستند و به شکل فصلی در طی ماه های گرم زینت بخش باغچه ها می‌باشند ، شاه پسند درختی که گیاهی است نسبتا بلند قامت و بوته ای شکل که برای چند سال می توان از آن نگهداری کرد و شاه پسند وحشی که از جمله گیاهانی است که در تهیه برخی از داروهای گیاهی از آن استفاده می شود.این سه گیاه اگرچه همگی شاه پسند نامیده می شوند اما تفاوتهایی با یکدیگر نیز دارند . در این پست با نیازهای محیطی گیاه شاه پسند یکساله که معمولا به عنوان گیاهی باغچه ای و گلدانی مورد استفاده قرار میگیرد آشنا می شویم.مشخصات و نیازهای شاه پسند درختی در پست دیگری خواهد آمد.

 


دوستان عزیز. لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری و انتشار نفرمایید. سپاسگزارم.

جنس شاه پسند Verbena  در حدود 250 گونه از گیاهان یکساله و چندساله علمی و یا نیمه چوبی گلدار دارد که اکثر آنان بومی قاره آمریکا و اروپا هستند در میان انواع مختلف  این گیاه برخی بیش از دیگران مورد توجه قرار گرفته اند که مشخصات آنان در ادامه مورد بررسی قرار گرفته است. 

شاه پسند یکساله

یکی از مسائلی که در مورد شاه پسندهایی که با نام یکساله وجود دارد نام علمی آنان است. اگرچه این گیاهان به راسته Lamiales خانواده Verbenaceae و    جنس  Verbena تعلق دارند اما در مورد نام گونه آنان نظراتی گاه متفاوت وجود دارد. در سال 1985 برخی از متخصصین باغبانی در این امر با هم موافق بودند که گیاهان شاه پسندی که واقعا یکساله است و زندگی کوتاهی دارد در واقع Verbena hortensis  است اما نمونه های دیگری نیز وجود داشتند که به عنوان گیاهی زینتی و یکساله کشت می شدند که در اصل چند ساله بودند همانند Verbena x hybrida که گیاهانی با عمر کوتاه اما چند ساله هستند یعنی با توجه به شرایط آب و هوایی تا چند سال محدود به زندگی خود می توانند ادامه دهند و با گلهایی بزرگتر نسبت به دیگر گروه ها بود و مورد بعدی گیاهی با نام علمی Verbena x tenera  بود که آن نیز گیاهی چندساله اما با عمری طولانی تر از Verbena x hybrida اما با گلهایی کوچکتر و ریزتر بود این گیاه در صورت عدم سرد شدن هوا به شکلی نیمه همیشه سبز به زندگی خود ادامه می دهد. .از تمامی این گیاهان به عنوان شاه پسند یکساله استفاده میشود. اما به نظر می رسد که از  Verbena x hybrida بیش از سایرین به دلیل بزرگ بودن گلهایش استقبال شده است. Verbena x hybrid از دورگه گیری بین انواع گونه های مختلفی از شاه پسند همانند V.phlogiflora, V.incisa, V.teucroides و V.peruvuiana بدست آمده است.   رنگ  گلهای این نوع از شاه پسندها ارغوانی، سفید، گل‌بهی، صورتی و قرمز است اما رنگهای قابل توجه دیگری همانند آبی نیز وجود دارد.ارتفاع انواع و نمونه های مختلف  Verbena x hybrida حدود 40-20 سانتیمتر است .البته انواعی خزنده با ساقه هایی به طول 60 سانتیمتر نیز در بین این نوع از شاه پسندها یافت می شود زیرا همانطور که اشاره شد این گیاهان اصولا از دورگه گیری گونه های مختلف شاه پسند تولید شده اند و مشخصات آنان را می توانند داشته باشند همانند خزنده بودن که احتمالا از گونه  Verbena canadensis   گرفته شده است. همچنین برخی از انواع شاه پسندهای Verbena x hybrida  شاخساری متراکم از دیگران دارند و طیف رنگی گوناگونی در بین این گیاهان مشاهده می شود که البته وجود مرکزی سفید رنگ در بین اکثر انواع رنگ گلهای این گیاه تقریبا مشترک است. هر گل این گیاه کوجک است اما مجموعه گلها در کنار هم در حدود 7.5 سانتیمتر قطر دارند. برگها بافت نسبتا خشنی دارند و سبز تیره هستند. این گیاهان در اواخر بهار – اوایل تابستان تا زمانی که سرما مانع از گلدهی آنان شود، به طور مداوم گل تولید میکنند.

     

تصاویر فوق: مثالهایی از Verbena x hybrida

همانطور که اشاره شد در جنس  شاه پسند گونه های مختلفی وجود دارد . برخی دیگر از گونه های آن که گاهی به عنوان گیاهانی زینتی یکساله و چندساله مورد استفاده قرار میگیرند و همانند شاه پسند یکساله به جنس Verbena تعلق دارند عبارتند از:

شاه پسند خزنده Trailing Verbena

یکی از انواع جالب شاه پسند  Verbena canadensis  است که به دلیل ساقه های بلندی که دارد به این نام خوانده میشوند. این گیاهان در سراسر سال گل می دهد و ساقه آن در هر جایی که با خاک تماس بیابد ریشه دار می شوند. شاه پسندهای خزنده نسبتا در برابر  سرما و خشکی مقاوم هستند اما بهترین رشد آنان زمانی صورت می گیرد که از آبیاری و کوددهی مناسبی برخوردار باشند. گیاهانی که امروزه به عنوان شاه پسند خزنده مورد استفاده قرار میگیرند معمولا حاصل از دورگه گیری بین Verbena canadensis و دیگر شاه پسندها هستند. این گیاهان طیف زیبایی از رنگها را دارند و به دلیل آویز و خزنده بودن ساقه ها بسیار مناسب سبدهای گل آویز هستند. این گونه سرمای هوا را تا حدود 20- درجه سانتیگراد دوام می آورد و قسمتهای زیزمینی تا این دما از بین نمی روند.

تصاویر فوق:شاه پسند خزنده

شاه پسند برزیلی Brazilian Verbena

این گیاه با نام علمی Verbena bonariensis  حدود 150-120 سانتیمتر و یا حتی دو متر ارتفاع می یابد و دسته هایی از گلهایی سوسنی رنگ در انتهای ساقه ها در اواخر بهار و طی تابستان الی پاییز خودنمایی می کنند. البته لازم به ذکر است که این گیاه تنها بومی برزیل نیست و در نواحی گرمسیری آمریکای جنوبی زندگی می کند اما با نام شاه پسند برزیلی نیز خوانده میشود. از دیگر نامهای آن می توان به Purpletop vervain, Tall verbena, Clustertop vervain و Pretty verbena   اشاره کرد. این گیاه از جمله گیاهان چندساله با عمر محدود است اما از آنجایی که بذرها به پای گیاهان مادری ریخته و به آسانی و خودبه خود هر سال سبز می شوند، در طی چندین و چند سال در قطعه از زمین می توان این گیاه را داشت و از زیبایی آنان استفاده کرد. این نوع از شاه پسند سرمای هوا را تا حدود 15- درجه سانتگراد دوام می آورد و قسمت زیرزمینی آن تا این دما می تواند زنده بماند.

شاه پسند آبی رنگ Blue Vervain

این یاه با نام علمی  Verbena hastata  بسیار شبیه V. bonariensis  است اما نسبت به سرما(تحمل سرما را تا حدود 40- درجه سانتگراد دارد) و خاکهای مرطوب مقاومت بیشتری دارد به همین دلیل Swamp Verbena نیز نامیده می شود . خوشه های گل آن باریک و کشدیده است و گلهایی  به رنگ آبی – بنفش دارد. این گیاهان به 180-130 سانتیمتر می رسند اما قابلیت هرس پذیری خوبی دارند و در طی تابستان می‌توان آنها را تا نیمه ارتفاع کوتاه کرد.

تصویر فوق: شاه پسند Verbena hastata

شاه پسند سرسخت Rigid Verbena

نام علمی این گیاه Verbena rigida  است که در زبان انگلیسی با نامهای slender vervain, tuberous vervain شناخته می شود از مشخصات این گیاه داشتن ساقه های زیرزمینی است که به دلیل فعالیت آنان این گیاه می تواند به هر سو گسترش یابد و مجموعه هایی انبوه را به ارتفاع حدود 60 سانتیمتر بسازد و به دلیل همین خاصیت کف پوش خوبی نیز محسوب می شود. این گیاه به خشکی خاک و گرما مقاوم است.

تصویر فوق: شاه پسند Verbena rigida

شاه پسند خزه ایMoss verbena

 Verbena tenuisecta نام علمی این گیاه است که به دلیل کوتاه قامت و عادت رشد خزنده و فرم خاص برگهایش با نام خزه ای شناخته میشود و در یک فصل رشد توده ای به ارتفاع 10-7 سانتیمتر می سازد و گیاه بسیار مناسبی به عنوان کف پوش است. این گونه سرما را حداکثر تا حدود 3.5- درجه سانتیگراد دوام می آورد.

تصاویر فوق: شاه پسند خزه ای 

 

نیازهای گل شاه پسند یکساله

آبیاری: اگرچه شاه پسند از جمله  گیاهانی است که نسبتا به خشکی مقاوم است اما خشکی کشیدن این گیاه منجر به کاهش گلدهی  میشود. از طرفی آبیاری بیش از اندازه نیز از جمله عواملی است که بخصوص اگر با کمبود نور مستقیم آفتاب همراه شود منجر به شیوع بیماری سفیدک پودری خواهد شد. بنابراین این گیاه را زمانی آب دهید که رطوبت سطخ خاک تقریبا از بین رفته باشد.

نور: نور کافی و مستقیم آفتاب برای این گیاه بسیار ضروری است. حتی وجود 10-8 ساعت از نور مستقیم به گلدهی مداوم آن کمک قابل توجهی می کند. هر مقدار که میزان نور مستقیم کمتر باشد گلدهی نیز کمتر و گلها کوچکتر خواهند بود و بیماری قارچی سفیدک پودری نیز مشکلات عمده ای را بوجود خواهد آورد.

دما: اگرچه این گیاهان از تابش مستقیم نور لذت می برد و به آن احتیاج دارد اما گرمای بیش از اندازه روزهای تابستانی میتواند منجر به کاهش گلدهی گیاه شود. به همین دلیل وجود سایه در بعد از ظهر روزهای گرم تابستانی به گلدهی این گیاه کمک خواهد کرد. در طی فصل رشد وجود دمای حدود 25 درجه سانتیگراد به گلدهی هر بیشتر این گیاه کمک می کند. رشد تا حدود 13 درجه نیز ادامه می یابد اما با سرد شدن بیشتر هوا به تدریج از گلدهی این گیاه نیز کاسته می شود. قسمتهای زیزمینی شاه پسند تا دمای 4- درجه سانتیگراد نیز دوام می آورند اما اغلب نمونه ها شاخسار خود را از دست می دهند همچنین لازم به ذکر است که در برخی منابع، میزان تحمل سرمای این گیاه را تا حدود 12- نیز اعلام کرده اند . این تفاوت ها به این دلیل است که اصولا شاه پسندهای یکساله از دورگه گیری بین گونه های مختلف شاه پسند که تحمل سرمایی مختلفی داشته اند بدست آمده اند بنابراین نسبت به سرما میتوانند با هم متفاوت باشند. شاخه ها و برگهای این گیاه با نزدیک شدن به دمای زیر 5 درجه شروع به ریزش و از بین رفتن می کنند.

خاک: شاه پسند در مورد خاک سخت گیر نیست اما باید از خاکی با زهکش خوب که بعد از آبیاری گل آلود باقی نمی ماند استفاه کرد. به همین دلیل این گیاه حتی در خاکهای شنی یعنی خاکهایی که قسمت بیشتر آن از شن تشکیل شده است رشد می کند اما وجود مواد ارگانیک مانند خاک برگ به رشد و گلدهی آن کمک خواهد کرد. بنابراین میتوان به عنوان مثال از مخلوط یک قسمت خاک معمولی+ یک قسمت خاک برگ استفاده کرد و 10٪ حجم بدست آمده مخلوط خاکی به آن شن نیز اضافه کرد تا به زهکش خاک کمک شود. برای کوددهی می توان در فصل بهار و زمانی که گیاه حدود 10 سانتیمتر ارتفاع دارد به آن کود داد.سپس صبر کنید تا گیاه توسعه یابد و به گلدهی برسد سپس اگر ماهانه از کودهایی همانند 9-5-19 استفاده شود به گلدهی آن کمک خواهد کرد.

هرس: در مورد شاه پسندهایی که مدتی گلدهی خوبی داشته اند اما به نظر می رسد که گلدهی آنان کاهش یافته است، هرسی سبک می تواند به گلدهی مجدد آنها کمک کند. کافی است که بعد از اتمام عمر یک گل آنرا با  حدود 2-1 سانتیمتر از سر شاخه ها کوتاه کنید . حدود 20-15 روز طول می کشد تا گل جدید بر روی این ساقه شکل گیرد.

تکثیر: بذرها را در میحطی محافظت شده همانند گلخانه و یا اتاقهای خانه حدود 10-8 هفته قبل از اتمام یخبندان می کارند.بذرها را باید با لایه نازکی از خاک پوشاند بذرها برای جوانه زنی به دمای 26-24 نیاز دارند  و برای چند روز اول بعد از کاشت بذرها مرطوب نگهداشتن بستر کاشت بسیار اهمیت دارد. اگر حتی برای چند ساعت بستر کاشت خشک شود درصد جوانه زنی بسیار کاهش می اید. در طی این مدت برای جلوگیری از جابجایی بذرها در خاک به دلیل جریان آب از عمل غبارپاشی آب و اسپری آب بر روی سطح بستر خاک استفاده کنید. البته در مرطوب کردن خاک نیز افراط نکنید وجود رطوبت بیش از اندازه موجب شیوع بیماری مرگ گیاهچه و از بین رفتن گیاهان جوان میشود. بعد از جوانه زنی بذرها دما را میتوان ابتدا برای چند روز تا 22-20 درجه و سپس تا 18-17 درجه پایین آورد.  گیاهان جوان را بعداز اتمام فصل سرما در محیط بیرون میتوان کاشت و نگهداری کرد. هنگامی که می خواهید گیاهان جوان خود را از میحطی محافظت شده ای مانند داخل خانه به بیرون منتقل کنید و در خاک باغچه بکارید به تدریج این کار را انجام دهید یعنی برای چند روز ، حدود چندساعت گیاهان را بیرون بگذارید تا به شرایط بیرون عادت کنند و سپس عمل انتقال به خاک باغچه را انجام دهید. همچنین برای گیاهانی که حدود 8 هفته عمر دارند می توان عمل سرزنی را انجام داد تا رشد شاخه های جانبی تحریک شده و گیاه پر پشت تر شود. فاصله کاشت گیاهان از یکدیگر در خاک باغچه نیز حدود 30-25  سانتیمتر است .یکی دیگر از راه های تکثیر این گیاه تهیه قلمه است که می توان از چوبهای نرم و جوان  آن در اواسط الی اواخر تابستان قلمه تهیه کرد. ریشه دهی قلمه ها آسان و سریع است. 

تصویر فوق: بذرهای شاه پسند

تصویر فوق: گیاهان جوان حاصل از بذر

آفات و بیماریها: کنه تارعنکبوتی یکی از آفات این گیاه است که در شرایط گرم و همچنین خشکی کشیدن گیاه ممکن است مشاهده شود. معدنچی برگ نیز ممکن است گاهی بر روی برگا فعالیت کند که در اثر فعالیت آنان خطوطی نامنظم و کرم رنگ بر روی برگها شکل میگیرد . این آفت مشکل جدی را برای گیاه ایجاد نمی کند. کاشت این گیاه در نقاط کم نور و همچنین وجود رطوبت بیش از اندازه موجب شیوع برخی از بیماریهای قارچی بخصوص سفیدک پودری می شود. سوختگی بوترتیس در شرایط مرطوب می تواند منجر به قهو ای شدن گلها شود و لایه ای از قارچهای خاکستری رنگ روی قسمتهای آلوده دیده می شود. لکه برگی آلترناریا، پوسیدگی سیاه ریشه ، پوسیدگی ریزوکتونیایی طوقه و ریشه گیاه و گاهی بیماری های ویروسی می توانند برای این گیاه نیز مشکلاتی را ایجاد کنند. 

منابع:

http://aggie-horticulture.tamu.edu/archives/parsons/96promotions/verbena.html

http://www.provenwinners.com/plants/verbena/superbena-burgundy-verbena-hybrid

http://www.clemson.edu/extension/hgic/plants/landscape/flowers/hgic1175.html

http://whatcom.wsu.edu/ag/homehort/plant/tapien_verbena.htm

http://en.wikipedia.org/wiki/Verbena_bonariensis

http://en.wikipedia.org/wiki/Verbena_hastata

http://www.floridata.com/ref/v/verb_xhy.cfm

http://www.gardenguides.com/110-verbena-garden-basics-flower-annual-verbena-x-hybrida.html

http://www.syngentaflowers.com/country/us/en/seeds/GrowingGuidelinesLib/Verbena%20Obsession,%20Romance.pdf

http://en.wikipedia.org/wiki/Verbena_rigida

http://ag.arizona.edu/pima/gardening/aridplants/Verbena_tenuisecta.html

http://www.desert-tropicals.com/Plants/Verbenaceae/Verbena_hybrida.html

http://www.thegardenhelper.com/verbena.html

http://www.mygardenlife.com/plant-library/1173/verbena/x-hybrida

http://www.apsnet.org/publications/commonnames/Pages/Verbena.aspx 

[ ۱۳٩٢/٥/۳٠ ] [ ٢:٠۳ ‎ب.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ