باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

کودها مواد و ترکیبات مختلف و گوناگونی هستند که عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان را در اختیار گیاهان قرار میدهند و به رشد بهتر آنان کمک می کنند. برای افزایش کیفیت رشد گیاهان باید علاوه بر انتخاب نوع مناسب کود، آنرا در زمان و با شیوه مناسبی نیز بکار برد. همچنین باید به این مسئله توجه داشت که نیاز کودی گیاهان مختلف می تواند با یکدیگر متفاوت باشد و حتی برای یک گیاه و با توجه به وضعیت و شرایط رشد می توان در طی سال از کودهای مختلفی استفاده کرد. در این پست سعی کرده ام که به شکلی بسیار ساده مطالبی را در رابطه با چگونگی مصرف کودها برای گیاهان خانگی مطرح کنم. 


دوستان عزیز. لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری و انتشار نفرمایید. سپاسگزارم.

خوانندگان عزیز بخصوص دانش آموختگان عزیز رشته کشاورزی توجه داشته باشند که نحوه کاربرد کود و محاسبات کودی برای پرورش گلخانه ای گیاهان بخصوص گلهای شاخه گل بریده به نحو دیگری صورت میگیرد و مسائلی که در این پست مطرح کرده ام مربوط به عزیزانی است که قصد کوددهی و غذادهی به گیاهان خانگی خود را دارند. برای دوستانی که اطلاعات بیشتری در این رابطه لازم دارند فایلی در لینک زیر قرار داده ام که مربوط به پیوست شماره دو کتاب پرورش و تولید ژربرا است که در طی آن نحوه محاسبات کودی به شکل مفصل تری توضیح داده شده است.

لینک دانلود فایل پیوست شماره 2 محاسبات کودی مربوط به کتاب پرورش و تولید ژربرا


علائم کمبود مواد غذایی

کمبود عناصر غذایی در رشد گیاه تاثیر گذار است و به همین دلیل برخی از نشانه ها در گیاه ایجاد می شوند. البته توجه داشته باشید که ظهور چنین نشانه‌هایی می تواند دلایل دیگری از جمله نامساعد بودن شرایط محیطی رشد مانند زهکش و یا آبیاری نامناسب خاک ، شرایط نوری نامناسب محیط و همچنین فعالیت برخی از آفات و یا بیماریها باشد. بنابراین با ظهور هر علامتی بر روی گیاه نباید آنرا به کمبود عناصر غذایی نسبت دهیم   بلکه ابتدا سایر شرایط محیطی گیاه را بررسی کنید. به یاد داشته باشید اگر ظاهر و رشد نامناسب  گیاه دلیل دیگری بجز کمبود عناصر غذایی داشته باشد، با عدم توجه به عامل اصلی ایجاد مشکل و رفع آن و شروع برنامه کوددهی، نه تنها به گیاهتان کمک نمی کنید بلکه ممکن است که به آن آسیب بیشتری نیز وارد کنید. زیرا گیاهان ضعیف توانایی استفاده از مواد موجود در کوددها را ندارند.

 چگونه تشخیص دهیم گیاهمان چه عنصری را کم دارد؟

معمولا زمانی که کودهای کامل حاوی عناصر کم مصرف را برای گیاهان و به شکل مناسبی استفاده کنیم مشکلات مربوط به کمبود این عناصر برطرف می شود. اما برای دوستانی که تمایل دارند بدانند کمبود هر عنصر چه مشخصه هایی دارد و موجب بروز چه علائمی بر روی گیاه میشود،در  دیاگرامهای زیر اطلاعات اولیه خوبی را مطرح شده است . البته باز هم یادآوری می کنم که فراموش نکنید با دیدن هر گونه علائم نباید مشکل را به کمبود مواد غذایی مرتبط بدانید. همیشه اول از همه و قبل از مصرف کود شرایط نگهداری گیاهتان را بخصوص در طی 3-2 ماه اخیر بررسی کرده و سپس در مورد مصرف کوددها، افزایش غلظت کود و یا تغییر فرمول کودی که تا کنون مصرف می کردید تصمیم بگیرید.

توجه: به طور کل عناصر را می توان به دو دسته متحرک و غیر متحرک تقسیم کرد . عناصر متحرک توانایی حرکت در بافتهای گیاهی را دارند وعلائم کمبود آنان ابتدا در برگهای پایینی گیاه مشاهده می شود همانند نیتروژن، فسفر، منیزیم، پتاسیم و کلر اما عناصر غیرمتحرک توانایی حرکت را در درون گیاه ندارند علائم کمبود آنان ابتدا بر روی برگهای جوان در قسمت بالای گیاه ظهور می کند همانند بر، کلسیم، گوگرد، مس، آهن ، منگنز و روی.

دیاگرام فوق مربوط به عناصر غذایی متحرک است.

 

 

 دیاگرام فوق مربوط به عناصر غذایی غیر متحرک است.

 

کودها حاوی چه مواد (عناصر غذایی) هستند؟

کود کامل کودی است که حاوی سه عنصر نیتروژن N پتاسیم K و فسفر Pباشد .وظایف این سه عنصر را می توان بدین گونه خلاصه کرد:

نیتروژن: تحریک رشد ساقه و برگ، رنگ سبز و مناسب برگها و رشد عمومی گیاه و برگسار

فسفر :در تولید گلهایی بیشتر، درشت تر و با کیفیت بالاتر و رشد ریشه به عنوان مثال برای تحریک گیاهان جوان که تازه در بستری کاشت شده اند در زمان کاشت کودهایی با فرمول 0-20-0 (سوپر فسفات) و یا 0-45-0 (تریپل سوپر فسفات) با خاک محل کاشت مخلوط می شود تا رشد ریشه های بیشتری تحریک شود.

 پتاسیم : تولید گل، رشد ریشه، رنگ بهتر گلها و میوه ها، قوی تر شدن ساقه و افزایش آمادگی گیاه برای مقابله با استرسهای محیطی همانند بیماری ها و یا مقاومت بیشتر در دوران رکود و استراحت.

علاوه بر این سه عنصر (نیتروژن، پتاسیم و فسفر) که به دلیل مصرف گسترده از سوی گیاه با نام عناصر پر مصرف شناخته می شوند عناصر دیگری نیز در ساختار کودها در نظر گرفته می شود تا رشد گیاه به بهترین نحو صورت گیرد. از این عناصر می توان به منیزیم، بر، آهن و ...  اشاره کرد.

معنی نسبت کودی(فرمول کود) چیست؟

اگر بر روی بسته های کود نگاه کنید با سه عدد مواجه می شوید که با نام نسبت کود(فرمول کود) نیز شناخته می شود. این سه عدد نشان دهنده درصد سه عنصر اصلی یعنی نیتروژن ، فسفر و پتاسیم در کود است. عدد سمت راست میزان پتاسیم، عدد وسط میزان فسفر و عدد سمت چپ میزان نیتروژن را نشان می‌دهد . در کودهای مختلف میزان این سه عنصر می تواند متفاوت باشد و به طور کل تنوع فراوانی در فرمولهای کودی وجود دارد. به عنوان مثال کود 20-20-20 که متداولترین فرمول کودی برای گیاهان خانگی است سه عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم را به میزان برابری در ساختار خود دارد برای چنین کودهایی که این سه عنصر میزانی برابر و یا تقریبا برابر دارند واژه کود متعادل balanced fertilizer و یا all-purpose نیز استفاه می شود. همچنین کودی که این سه عنصر را حتما داشته باشد کود کامل Complete fertilizer خوانده می شود. . کود 8-4-16 نیز کودی کامل است زیرا هر سه این عناصر را دارد اما متعادل نیست چون نسبت این عناصر با یکدیگر فرق دارند .در این کود عدد 8 میزان پتاسیم، عدد 4 میزان فسفر و عدد 16 نیز میزان نیتروژن را نشان می‌دهد. از طرفی کودهای ناقص نیز کودهایی هستند که یک یا دو عنصر از بین این سه عنصر یعنی نیتروژن، فسفر و پتاسیم را نداشته باشند.  مثلا فرمول 0-20-0 کودی ناقص است که به دلیل محتوی فسفر و به منظور تحریک گیاه به گلدهی و تولید محصول مورد استفاده قرار میگیرد. همانطور که اشاره شد علاوه بر سه عنصر پر مصرف نیتروژن، فسفر و پتاسیم عناصر دیگری نیز وجود دارند که مورد نیاز گیاه هستند. اکثر این عناصر با نام عمومی عناصر کم مصرف یا Trace element شناخته می شوند که از جمله آنان میتوان به آهن بر مس مولیبدنیوم کلر منیزیم اشاره کرد. این عناصر اگرچه کمتر از سه عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم مورد استفاده گیاه قرار میگیرند اما در رشد گیاه بسیار موثر هستند اگر روی بسته کودی را نگاه کنید و اگر کود حاوی چنین عناصری نیز باشد علامت اختصاری TE به دنبال فرمول کودی آمده است مثلا روی بسته کود نوشته است 10-10-10+TE یعنی این کود به میزان مساوی سه عنصر نیتروژن فسفر و پتاسیم را به میزان 10٪ دارد و حاوی عناصر کم مصرف مورد نیاز گیاه نیز هست.

دو علامت اختصاری دیگری که ممکن است بر روی بسته های کود توجه شما را به خود جلب کند W.I.N و همچنین W.S.N است که مختصر توضیحاتی در رابطه با آنان را برایتان مینویسم. W.I.N یعنی water insoluble nitrogen یعنی فرم نیتروژن این کود به شکلی است که به دلیل فرمول به شکل تدریجی و آهسته تر مورد استفاده گیاه قرار میگیرد (توضیح اینکه اصولا نیتروژن به فرمهای مختلف و به بیان دیگر در فرمولهای مختلفی وجود دارند که گیاه می تواند از برخی از آنان با سرعت بیشتری نسبت به انواع دیگر استفاده کند). مثلا نیتروژن موجود در کودهای اوره،  اول باید به فرم نیترات در آید و بعد جذب گیاه شود که این مسئله زمان بر است . بنابراین نه تنها روند مصرف این نوع کود آهسته است بلکه تحت شرایط و با روشهایی می توان آنرا آهسته تر نیز کرد. بدین صورت که گاهی می توان پوششی از ماده دیگری همانند گوگرد گوگرد بر روی ذرات کوچک اوره قرار داد. حل شدن این پوشش و جذب آب توسط اوره و شروع فرایند حل شدن و تجزیه آن ، منجر به آهسته شدن روند مصرف کود توسط گیاه میشود. گاهی پوشش گوگردی با ضخامتهای مختلفی بر روی ذرات کود قرار میگیرد که باعث می شود برخی ذرات نسبت به ذرات دیگر(به دلیل ضخامت بیشتر پوشش ) دیرتر در دسترس و مصرف گیاه قرار گیرند. چنین کودهایی که به دلیل داشتن پوششیهایی همانند گوگرد و یا سایر انواع پوشش (پوششهای دیگری بجز گوگرد نیز مصرف می شود مثل رزین) به تدریج مورد استفاده گیاه قرار میگیرند با نام کودهای کند رها شونده یا آهسته رهش Slow-release fertilizer شناخته می شوند.آزاد سازی مواد غذایی از این کودها حتی تا 12 ماه نیز میتواند به طول بکشد که همانطور که اشاره کردم بستگی به ضخامت پوشش روی ذرات کود دارد. علامت اختصاری دیگر که احتمالا ممکن است روی بسته های کود مشاهده کنید W.S.N یا water soluble nitrogen  است و این علامت به این معنی است که فرم نیتروژن موجود در این کود به راحتی در آب حل شده و قابل استفاده برای گیاه است . مثلا فرم نیتروژن به شکل نیترات با سرعت قابل قبولی برای گیاهان قابل استفاده است زیرا نیترات در آب به خوبی حل و مورد استفاده گیاه قرار میگیرد.

کدام فرمول کودی برای کدام گیاه مناسب است؟

همانطور که در قسمت فرمول کودی توضیح داده شد، کودها میتوانند حاوی درصدهای مختلفی از نیتروژن، فسفر و پتاسیم باشند و تنوع نسبتا زیادی در رابطه با فرمولهای کودی در بازار وجود دارد که میتواند موجب سردرگمی مصرف کنندگان شود. اما میتوان این مسئله را ساده کرد. یعنی اینکه برای انتخاب کود مناسب برای گیاهانتان اول از همه به نوع گیاهی که دارید توجه کنید. به طور کل گیاهان خانگی را می توان به دو گروه عمومی برگی(برگهای زینتی) و گلدار تقسیم کرد . در مورد گیاهانی که برگهایشان جنبه تزئینی دارند می توان از کودهایی با نسبت مساوی نیتروژن فسفر پتاسیم استفاده کرد و یا اگر نتیجه بهتری می خواهید می توانید از کودی استفاده کنید که مقدار نیتروژن آن کمی بیش از فسفر و پتاسیم باشد مثلا  فرمول 10-10-10 و یا 20-20-20 و یا با شکل اختصاصی تر  فرمول 20-20-30 برای گیاهان برگی مناسب است  به یاد داشته باشید که عنصر نیتروژن در تولید برگ و رشد رویشی گیاهان تاثیر مثبتی دارد. اما در مورد گیاهان گلدار می توان از کودهایی  که فسفر و پتاسیم بیشتری نسبت به نیتروژن دارند استفاده کرد. 

آیا نیاز کودی همه گیاهان مانند یکدیگر است؟

در قسمت قبل گیاهان خانگی را به دو گروه کلی و عمومی برگی و گلدار تقسیم کردیم. و گفتیم که اصولا برای گیاهان برگی که برگهای زینتی دارند از فرمولهایی با نیتروژن بیشتر و یا برای گیاهان گلدار فرمول کود با فسفر بیشتر ارجحیت دارد. اما نکته دیگری که باید به آن توجه کرد این است که در بین گیاهان برگی و یا در بین گیاهان گلدار نیز تفاوتهایی وجود دارد که بر اساس این تفاوتها گاهی لازم است تغییراتی در فرمول کودها داده شود.مثلا گیاهانی مانند کاکتوس و یا سایر گیاهانی که برگهای گوشتی همانند کاکتوس دارند معمولا به دلیل زینتی بودن ساقه و برگهایشان نگهداری می شوند و بنابراین در ابتدای امر به نظر می رسد که فرمولهایی با نیتروژنی بیش از فسفر و پتاسیم برای آنها مناسب است. اما نباید فراموش کرد که چنین گیاهانی به کندی رشد می کنند و اصولا نیاز چندانی به کوددهی ندارند .البته فراموش نکنید که برای تشویق چنین گیاهانی همانند کاکتوسها به گلدهی برخی از فرمولهای خاص کودی استفاده میشود و جز برنامه های پرورش این گیاهان محسوب می شود. اما در محیط خانه ها دادن کود به این گیاهان مطابق برنامه ای که برای سایر گیاهان برگی (مثلا مثل اریکا ، سینگونیوم ، حسن یوسف و ...) انجام می شود می تواند منجر به عدم استحکام کافی ساختار ساقه آنان و نرم شدن بیش از اندازه آنان و افزایش شدید حساسیت این گیاهان در برابر مشکلاتی همچون پوسیدگی ساقه و ریشه شود. بنابراین باید برای چنین گیاهانی فرمولهای ملایمتری را بکاربرد و یا کودها را با نصف و یا حتی یک چهارم غلظت معمول مورد استفاده قرار داد.

کوددهی را مکمل شرایط محیطی مناسب بدانید.

تصور نکنید که اگر گیاه را در هر شرایطی نگهدارید اما به آن کود بدهید گیاه باید رشدی مناسب داشته باشد و سرسبز باشد اتفاقا برخی از شرایط محیطی همانند میزان نور و یا آبیاری و زهکش مناسب خاک  بیش از مسئله عدم کوددهی گیاه را تحت تاثیر قرار می دهند و علائم نامساعد بودن شرایط محیطی بسیار زودتر از کمبود عناصر غذایی نمایان می شود. بنابراین اگر خواهان رشد مناسب و چشمگیر گیاهان خود هستید در درجه اول شرایط محیطی مناسب آنان را برایشان فراهم کنید و سپس به مسئله کوددهی آنان بپردازید. یعنی اگر گیاه شما در شرایط مکانی و محیطی خوبی قرار ندارد ابتدا این مشکل را بر طرف کنید و سپس برنامه کوددهی را برای آن شروع کنید. همچنین تا زمانی که این شرایط را برای گیاه فراهم نکرده اید (مثلا گیاه در شرایط نوری مناسبی نگهداری نمی شود و باید مکان بهتری برای آن پیدا نید) میتوانید کود را با نصف غلظتی که برای گیاهانی با شرایط محیطی مناسب بکار می رود استفاده کنید. به یاد داشته باشید که شرایط محیطی توان گیاه برای مصرف  کود تغییر می دهد یعنی هر مقدار که گیاه در شرایط مساعدتری نگهداری شود توان آن برای استفاده از عناصر غذایی موجود در کود نیز افزایش می یابد مثلا فرض کنید که اگر گیاهی با یک برنامه کوددهی در محیط منزل آسیب ببیند این گیاه ممکن است در محیطی دیگر که شرایط بهتری از نظر نور و رطوبت داشته باشد با این برنامه کوددهی اصلا مشکلی پیدا نکند. اما باز هم فراموش نکنید که ظرفیت گیاهان برای استفاده از کودها محدود است. هر مقدار که شرایط محیطی مناسب باشد باز هم نباید در مصرف کود زیاده روی کنید!

در هنگام کوددهی به شرایط رطوبتی خاک توجه کنید.

زمانی که می خواهید به گیاهاتان کود دهید ابتدا کمی خاک گلدان را با آب معمولی مرطوب کنید. شاید تصور کنید که چون کود را در آب حل کرده و به خاک می دهید آبیاری و کوددهی همزمان انجام می شود این مسئله اشتباه نیست اما اگر خاک گلدان خشک شده باشد و فقط از آب محتوی کود استفاده کنید، محلول کودی می تواند به ریشه ها آسیب بزند و آنها را بسوزاند. اما این به معنی آبیاری کامل گیاه و سپس استفاده از محلول کودی نیز نمی باشد. فقط کافی است که کمی آب را برای افزایش نسبی رطوبت خاک به گلدان بدهید و سپس محلول کودی را استفاده کنید.

در مصرف کود زیاده روی نکنید.

تصور این مسئله که با دادن کود بیشتر و یا کاهش فواصل کوددهی به رشد گیاه  کمک میشود کاملا اشتباه است. گیاهان ظرفیت محدودی برای استفاده از عناصر غذایی در خاک دارند.گیاهان علاوه بر اینکه میتوانند دچار کمبود عناصر غذایی شوند می توانند گرفتار بیش بود و یا سمیت این عناصر نیز بشوند. از طرفی وجود غلظت بیش از اندازه عناصر موجود در محلولهای کودی در خاک می تواند به ریشه ها آسیب برساند و باعث سوختگی و مرگ آنان شود. همچنین به یاد داشته باشید که کمبود عناصر غذایی می تواند منجر به مسائلی همچون کاهش رشد و یا گلدهی و یا ظاهر نامناسب گیاه بشود اما گیاه را به ندرت از بین می برد ولی زیاده روی در کوددهی می تواند منجر به کاهش رشد، کوتاهی قامت گیاه، سوختگی نوک و حاشیه برگها و حتی در موارد شدید باعث مرگ گیاه شود. غلظت بیش از اندازه کود و زیاده روی در کوددهی منجر به  افزایش میزان عناصر موجود در خاک میشود به نحوی که حتی گاهی  باقیمانده کودها می تواند به شکل نواحی سفید رنگ بر روی سطح خاک و یا اطراف منفذ موجود در کف گلدان به چشم دیده شوند. در گلدانهای سفالی نیز این ترکیبات به شکل رسوب در دیواره گلدان ظاهر می شوند. این رسوبات و باقیمانده ها را می توان از روی سطح خاک برداشت زیرا هر مرتبه که شما به گیاه آب دهید مقداری از این ترکیبات مجددا در آب حل شده و می تواند برای گیاه مشکل ایجاد کند اما به یاد داشته باشید که اگر چنین کاری را می خواهید انجام دهید (برداشت رسوبات سفید رنگ روی سطح خاک ) بیش از نیم سانتیمتر از سطح خاک را برندارید . برداشت عمیق تر از این می تواند به ریشه ها آسیب وارد کند. مسئله باقیمانده کودها را در خاک و دلیل آسیب زدن آنان به ریشه های گیاه را بدین صورت می توانم توضیح دهم که ساختار کودها ترکیباتی همانند نمک قابل حل هستند که وقتی آنرا در آب حل می کنیم می توانیم آنرا به شکل محلول همراه با آبیاری به گلدان حاوی گیاه بدهیم. حال زمانی که به گیاه این محلول کودی را می دهیم مقداری از آن و نه تمامی آن توسط گیاه جذب و مصرف می شود. مقداری که توسط ریشه های گیاه جذب نشده است  در خاک گلدان باقی می ماند. حال اگر در مصرف کود زیاده روی نشود و آبیاری های بعدی گیاه به خوبی صورت گیرد این باقیمانده کود توسط زه آب از منافذ زیرین گلدان به تردیج خارج می شود به همین دلیل است که گفته می شود بعد از آبیاری گیاه حتما باید مقداری از آب از منافذ زیرین گلدان خارج شود زیرا این آب حاوی عناصری است که از سوی گیاه مورد استفاده قرار نگرفته اند. اما اگر در مصرف کود زیاده روی شود و یا اینکه آبیاری گیاه به خوبی انجام نشود ترکیبات کودی که مورد استفاده گیاه قرار نگرفته اند در خاک باقی مانده و اگر برنامه کوددهی نامناسب گیاه ادامه یابد، غلظت این ترکیبات مرتبا در خاک بیشتر و بیشتر می شوند.  وقتی چنین شرایطی پیش می آید حتی احتمال دارد که جذب آب برای گیاه مشکل تر می شود. در واقع این مسئله به دلیل پدیده ای به نام اسمز است. در پدیده اسمز گفته می شود که آب از جایی که بیشتر است به جایی که کمتر است می رود. زمانی که گیاه نیاز رطوبتی دارد و محتوی رطوبتی سلولهای ریشه گیاه پایین است و ما به گلدان آب می دهیم در واقع آب بعد از نفوذ به ذرات خاک و سیراب کردن ذرات خاک ، از بین ذرات خاک وارد سلولهای ریشه می شود یعنی از جایی که رطوبت بیشتر است به جایی که رطوبت کمتر است می رود. حال فرض کنید محتوی و غلظت عناصر کودی و ترکیبات آنان در خاک به نحو نامطلوبی افزایش یابد. این ترکیبات که می توان آنان را ذرات مزاحم و اضافی در خاک خواند ، جذب کننده رطوبت هستند و به شدت رطوبت را به سمت خود می کشند . بنابراین وقتی که شما به چنین خاکی آب دهید اب جذب این ترکیبات می شود و اجازه جذب آب به ریشه گیاه داده نمی شود و در نتیجه  با وجودیکه شما گلدان را آبیاری کرده اید و بر خلاف تصور شما  گیاه سیراب نمی شود! حتی در برخی شرایط مشاهده شده است که غلظت ترکیبات رسوب کرده در بین ذرات خاک در حدی بوده است که موجب جذب رطوبت از ریشه های گیاه و به بیان ساده تر خشکاندن ریشه های گیاه شده اند! به همین دلیل است که گفته می شود اگر باقیمانده ترکیبات و رسوبات کودی در خاک به شکل نامناسبی افزایش یابد ، حتی در صورت آبیاری گیاه ، وضعیتی پیش می آید که انگار آب کافی به گیاه نداده ایم و یا اصلا آنرا آبیاری نکرده ایم. اگر زمانی برای گیاهی که دارید مشکل افزایش غلظت باقیمانده کودی در خاک پیش آمد اما  گیاهاتان هنوز از بین نرفته است می توانید از روش شستشوی خاک برای شستن باقیمانده کود استفاده کنید بدین صورت که گلدان گیاه را در ظرف بزرگی از آب قرار دهید به شکلی که آب حتی از سطح خاک بالاتر باشد. زمانی که اخرین حبابهای هوا را بر روی سطح خاک مشاهده کردید (این مسئله بسته به نوع خاک می تواند حدود یک ربع تا نیم ساعت طول بکشد) گلدان گیاه را از ظرف آب خارج کنید و اجازه دهید که آب از منافذ زیرین گلدان به تدریج خارج شود.  این روش یک روش ساده و خانگی برای شستشوی خاک است. البته فراموش نکنید که در این روش زیاده روی نکنید! باقی گذاشتن گلدان برای مدت زمان طولانی در ظرف آب به منظور رفع مشکل می تواند منجر به خفگی ریشه ها شود. برخی از پرورش دهندگان حتی با وجود رعایت کردن غلظت مناسب کود باز هم هر 6-4 ماه یکبار عمل شستشوی خاک را انجام می دهند البته آنان روش دیگری بجز آنچه که توضیح دادم استفاده می کنند بدین صورت که دو برابر حجم گلدان گیاه به تدریج و در طی نیم الی یک ساعت به گیاه آب می دهند تا این آب از منافذ زیرین گلدان خارج شود و املاح اضافی را بشوید و ببرد.

گیاهان ضعیف یا آسیب دیده را کود ندهید.

یکی از اشتباهات رایج در بین ما این است که تصور می کنیم اگر به یک گیاه که به هر دلیل آسیب دیده است و ضعیف شده است (مانند فعالیت آفات و بیماری و یا شرایط بسیار نامناسب نگهداری ) کود بدهیم این گیاه سریعتر به شرایط رشد عادی باز می گیردد. به یاد داشته باشید که گیاه ضعیف سیستم ریشه ای ضعیفی نیز دارد و نمی تواند از محلول کودی استفاده کند. برای چنین گیاهانی ابتدا باید عاملی که موجب ضعیف شدن و یا آسیب دیدن آنها شده است را بیابیم و آن عامل را برطرف کنیم سپس گیاه را در شرایط محیطی مناسب و ایده آل قرار دهیم و بعد مشاهده نشانه هایی از رشد جدید (همانند رویش برگ جدید) برنامه کوددهی را شروع کنیم. 

از چه زمانی کوددهی به گیاه جدیدمان را شروع کنیم؟

فرض کنید که گیاهی را جدیدا خریداری کرده اید. ابتدا حدود یک ماه صبر کنید و سپس برنامه کوددهی گیاه را آغاز کنید. در طی این یک ماه گیاه به شرایط رشد جدید و مکان جدید زندگی عادت می کند و در طی این مدت نیازی به کود دهی نیست. این مسئله را در مورد گیاهانی که گلدان آنها را عوض کرده اید نیز رعایت کنید. یعنی بعد از تعویض گلدان یک گیاه حتی اگر آنرا مجددا در مکان سابق نگهداری گلدان گیاه قرار میدهید و از مناسب بودن شرایط محیطی آن اطمینان دارید ، باز هم یک ماه صبر کنید و بعد از آن برنامه کوددهی را آغاز کنید. در این یک ماه گیاه در حال عادت کردن به گلدان جدیدو در واقع خانه جدیدش است! پس در کوددهی عجله نکنید. در مورد گیاهانی که در بستر باغچه و در اوایل بهار می کارید نیز می توان تا حدود 6 هفته صبر کرد و سپس برنامه های کوددهی این گیاهان را شروع نمود.

آیا گیاه را باید در سراسر سال کود بدهیم؟

بهترین زمان برای کوددهی یک گیاه هنگامی است که گیاه در حال رشد و توسعه باشد یعنی فصلهای بهار و تابستان. حتی گیاهان همیشه سبز که سراسر سال سرسبز هستند و خزان ندارند ، در طی فصلهای پاییز و زمستان نیاز کودی بسیار کمتری دارند زیرا در این فصلها به دلیل مناسب نبودن شرایط نوری محیط و همچنین دمای آن ، گیاه رشد و نموی کمتری دارد  و نیازی به مصرف کود نیست. علاوه بر این گاهی لازم است  به دلیل تغییر فصل فرمول کود را نیز تغییر دهیم مثلا در فصل پاییز میتوان از کودهایی استفاده کرد که میزان پتاسیم آن بیشتر باشد زیرا این کود اگرچه در تولید گل و میوه موثر میباشد اما اصولا به قوی تر شدن سیستم ریشه و سلامت عمومی گیاه کمک فراوانی می کند و گیاه را در گذراندن روزهای تاریک زمستان و شرایط محیطی نامناسب در این زمان از سال کمک می کند. البته برخی از گیاهان برگدار و زینتی که همیشه سبز هستند در طی زمستان فعالیت رشد و نموی خود را متوقف نمی کنند بلکه با سرعت کمتری آن را انجام می دهند. برای کمک به این گیاهان می توان در طی پاییز و زمستان برنامه های کوددهی را ادامه داد اما توجه کنید که میبایست کودها را با غلظت کمتری استفاده کرد و همچنین فواصل کوددهی را نیز افزایش داد مثلا می توان غلظت کود را به نصف و یا حتی یک چهارم کاهش داد و به جای هر ماه یک مرتبه مصرف کود هر دو ماه یک مرتبه کود را استفاده کرد. اینکه تصمیم بگیریم کوددهی را در طی این فصول به چه نحوی انجام دهیم بستگی بسیار زیادی به نوع گیاه دارد اما به هر حال و به شکل نکته ای کلی و عمومی به یاد داشته باشیم که برنامه های کوددهی در پاییز و زمستان با برنامه های کوددهی در بهار و تابستان با یکدیگر متفاوت است.

مسئله ای جالب دیگری که به آن برخورد داشته ام این است که برخی از پروش دهندگان به علاقه مندان نگهداری از گلها و گیاهان خانگی توصیه می کنند که اگر شخصی هستید که کاملا مراقب گیاهان خود می باشید به نحوی که هر ماه به شکل منظم و با فاصله زمانی کاملا مشخص و زمان بندی شده توانایی رسیدگی به گیاه خود و کودهی آنرا دارید می توانید گیاهان گلدار خود را هر 4-3 هفته یکبار  با نصف غلظت توصیه شده از سوی کارخانه سازنده کود تغذیه کنید. چنین برنامه غذادهی با نام برنامه غذادهی مستمر و مداوم Continuous supply of nutrient خوانده می شود که همانطور که اشاره کردم برای برخی از گیاهان خانگی بخصوص گیاهان گلداری همانند بنفشه افریقایی مورد استفاده قرار میگیرد. مسئله ای که این پرورش دهندگان مطرح می کنند این است که اگر ما با توجه به توصیه دستور العمل کارخانه سازنده کود توجه کرده و با توجه به غلظت توصیه شده از سوی آنان هر ماه به گیاهانمان بخصوص گیاهان گلدار کود دهیم ممکن است منجر به مشکل بیش بود عناصر غذایی و یا زیاده روی در مصرف کود شویم. زیرا گفته می شود که محیط گلدان محیطی بسته است و خروج مقادیر اضافه کود از منافذ گلدان همراه با آب اضافی ناشی از آبیاری می تواند به سختی و به شکل ناقص انجام شود این مسئله به تردیج می تواند مشکل افزایش غلظت باقیمانده محلول کودی را در خاک ایجاد کند . به همین دلیل بهتر است که اگر شما فردی منظم و پایبند به کوددهی ماهانه گیاهانتان هستید ، اصولا کودها را با نصف غلظت توصیه شده از سوی کارخانه های سازنده مصرف کنید تا مشکلی برای گیاهان شما پیش نیاید.

فاصله زمانی مناسب کوددهی در هنگام رشد گیاه به چه صورت است؟

فاصله کوددهی در فصول مناسب یعنی در بهار و تابستان نیز در تمامی گیاهان می تواند مشابه نباشد و با هم فرق داشته باشد زیرا نیاز گیاهان مختلف به مواد غذایی با یکدیگر متفاوت است. مواردی مانند نوع گیاه ، سن گیاه و قدرت رویش گیاه از جمله مسائلی هستند که فاصله زمانی کوددهی را مشخص می کنند. یعنی مشخص می کنند که آیا گیاه ما هر ماه (یا هر 4 هفته یکبار) به کود نیاز دارد و یا هر دو هفته یکبار باید کوددهی شود و یا بهتر است که هر 6 هفته یکبار به آن کود دهیم.هر مقدار که گیاه جوانتر ، سالم تر، شرایط محیطی بهتر داشته باشد فواصل کوددهی نیز نزدیک تر خواهد بود اما معمولا ماهی یک مرتبه و نه بیشتر به گیاهان زینتی کود داده می شود. پس باز هم تکرار می کنم که هرگز در مصرف کود زیاده روی نکنید!

منابع

http://www.dummies.com/how-to/content/fertilizing-fundamentals-for-houseplants.html

http://www.ces.ncsu.edu/depts/hort/consumer/quickref/houseplants/fertilizing.html

http://home.howstuffworks.com/how-to-care-for-house-plants5.htm

http://www.ladybug.uconn.edu/factsheets/fertilizinghouseplants.html

http://homeguides.sfgate.com/fertilizers-buy-indoor-plants-32132.html

http://www.ces.ncsu.edu/depts/hort/consumer/factsheets/trees-new/text/fertilizing.html

http://homeguides.sfgate.com/types-inorganic-fertilizers-39293.html

http://apps.rhs.org.uk/advicesearch/profile.aspx?PID=304

http://lifestyle.iloveindia.com/lounge/types-of-fertilizers-12520.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Fertilizer

 

[ ۱۳٩٢/٧/۱۳ ] [ ٢:٢۳ ‎ب.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ