باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

یاس رازقی با نام علمی Jasminum sambac به جنس Jasminum خانواده Oleaceae و راسته Lamiales تعلق دارد و بومی نواحی جنوبی و جنوب شرقی آسیا است. یاس رازقی گیاهی همیشه سبز است که به شکل بوته ای و یا گیاهی رونده به ارتفاع 3-0.5 متر رشد کرده و به دلیل گلهای زیبا و معطری که در سراسر سال تولید می کند طرفداران بیشماری دارد. بجز زیبایی ظاهری گلهای این گیاه به دلیل معطر بودن از آنان  در صنایع عطر سازی و همچنین بخصوص در کشور چین در تهیه نوعی چای که با نام چای یاسمین شناخته می شود استفاده می شود. 


دوستان عزیز. لطفا مطالب باغبانی سبز را کپی برداری و انتشار نفرمایید. سپاسگزارم.

نمونه های مختلفی از این گیاه تولید شده است که از نظر شکل ظاهر گلها و بخصوص تعداد گلبرگها با یکدیگر متفاوت هستند که تصاویر گلهای برخی از معروفترین ارقام این گیاه را در ادامه مطلب مشاهده می کنید. گلها در سراسر سال و در دسته های 3 الی 12 تایی و در انتهای ساقه ها شکوفا می شوند. گلها در برخی از انواع این گیاه در شبها و در طی ساعات 8-6 بعد از ظهر باز و در طی صبح بسته می شوند و در برخی ارقام نیز با پیر شدن گلها ته مایه ای از رنگ صورتی در آنان مشاهده می شود.  برگها  بین 12.5-4 سانتیمتر طول و 7.5-2 سانیتمتر عرض دارند و به رنگ سبز تیره و براق هستند و   سطح آنان معمولا صاف است اما انواعی نیز از یاس رازقی وجود دارد که بر روی سطح برگها کرکهایی مشاهده می شود. اگرچه این گیاه بومی نواحی جنوبی و جنوب شرقی آسیا است و موطن آن کشور عربستان نمی باشد اما در زبان انگلیسی به این نوع یاس Arabian jasmine (یاس عربی) گفته می شود.

تصویر فوق: رقم Maid of Orleans زیباترین برگها را در بین سایر نمونه های یاس رازقی دارد. به رنگ برگها و برجسته بودن رگبرگها توجه کنید. در سایر ارقام اندازه و تا حدودی شکل برگ می تواند متفاوت از تصویر بالا باشد.

تصویر فوق: گلهای شش رقم از معروفترین ارقام یاس رازقی. به تفاوت شکل گلبرگها و همچنین تعداد گلبرگها در هر رقم توجه کنید. این ارقام همچنین در شکل و اندازه برگ تا حدودی با یکدیگر متفاوت هستند. در بین این انواع Grand duke of tuscany و Grand duke supreme (تصاویر ردیف بالا سمت چپ) عطر بیشتری نسبت به دیگران تولید می کنند و بزرگترین گلها را نیز در بین سایر ارقام یاس رازقی (با قطر حدود 5 سانتیمتر ) دارند. همچنین این انواع به شکل بوته هایی کوتاه قامت رشد کرده و نگهداری آنان در گلدان نیز رایج است. سه نمونه Arabian night,Belle of India و Maid of Orleans (تصاویر ردیف پایین) شاخساری بلندتر دارند و معمولا به شکل گیاهانی پیچ پرورش می یابند. همچنین از گلهای این سه نمونه ، چای یاسمن تهیه می شود. در بین نمونه هایی که در بالا مشاهده می کنید Musore Mulli که به شکل بوته ای بلند قامت رشد می کند بیشترین توانایی را در تولید گل دارد.

تصویر فوق: پرورش یاس رازقی به شکل گیاهی پیچ و بالارونده

تصاویر فوق: پرورش گیاه یاس رازقی به شکل گلدانی

شرایط محیطی مورد نیاز

آبیاری: این گیاه به آبیاری متوسطی نیاز دارد. کمبود آبیاری موجب پریدگی رنگ برگها و خشکی حاشیه برگها و بیش بود آن  موجب زردی برگها و ریزش غنچه های گل می شود . اصولا یاس رازقی در مقایسه با سایر یاسها نسبت به آبیاری بیش از اندازه حساستر است و آسیب بیشتری نیز می بیند. برای آبیاری صبر کنید تا سطح رویین خاک تا عمق حدود 1 سانتیمتری خشک شود و بعد گیاه را آب دهید. در هر مرتبه آبیاری نیز گیاه را تا حدی آب دهید که آب اضافی از منافذ زیرین گلدان بیرون بیاید. اما اجازه ندهید که آب در زیرگلدانی جمع شود و آب های اضافی موجود در زیرگلدانی را دور بریزید. با وجودیکه گیاه همیشه سبز است اما آبیاری در طی ماه های زمستان به دلیل کاهش فعالیت گیاه و همچنین دمای هوا نیز کاهش می باید. در طی زمستان نیز صبر کنید تا سطح خاک خشک شود و سپس گیاه را آب دهید. با توجه به گرمای هوا در تابستان این گیاه به هفته ای حدود 3 مرتبه و در زمستان به دلیل کاهش فعالیت گیاه و همچینن دمای هوا به هفته ای حدود 1 مرتبه آبیاری نیاز دارد. اما این اعداد تقریبی است و حتما باید برای آبیاری شرایط سطح خاک را در نظر بگیرید. همچنین در مورد رطوبت هوا باید گفت که این گیاه از وجود رطوبت در هوا لذت می برد و از شادابی بیشتری برخوردار خواهد بود. اما در اسپری کردن آب زیاده روی نکنید زیرا این عمل می تواند موجب شیوع بیماری های قارچی شود. همچنین اسپری آب را در زیر نور مستقیم آفتاب انجام ندهید این عمل موجب سوختگی برگها و قهوه ای شدن گلها و گاهی ریزش گلها می شود.

نور: مکانی با نور کامل آفتاب و یا نیمه سایه – نیمه آفتاب برای این گیاه مناسب است. در طی فصل رشد و بخصوص در طی اواخر بهار و فصل تابستان مکانی که در طی صبح تا ظهر نور مستقیم آفتاب و در طی بعد از ظهر از شرایط نیمه سایه برخوردار باشد برای این گیاه بهترین مکان است. با فرارسیدن انتهای تابستان و فصل پاییز بهتر است گلدان گیاه به مکانی منتقل شود که از نور مستقیم بیشتری برخوردار است. همچنین  اگر گیاهی که مدتها است در مکانی با دریافت اشعه مستقیم آفتاب نگهداری می شود را به مکانی نیمه سایه منتقل کنیم شاید تعدادی  از برگهای آن بریزد و نیازمند گذشت زمان باشد تا به شرایط جدید عادت کند. همچنین اگر یاس رازقی را که مدتها است در مکانی نیمه سایه رشد می کند تا به شکل ناگهانی به مکانی با میزان بالای آفتاب مستقیم منتقل کنیم احتمال سوختن نوک و حاشیه برگهای آن وجود دارد. بنابراین اگر می خواهید مکان نگهداری این گیاه را عوض کنید، بهتر است که به تدریج این کار را انجام دهید. به طور کل اگر این گیاه را در درون خانه نگه می دارید (بخصوص در طی زمستان که گیاه را به دورن خانه منتقل می کنیم ) پنجره های جنوبی بهترین مکان برای نگهداری این گیاه است. در طی فصول رشد (بهار و تابستان) و از زمانی که دما در طی شب  به بالای 10 درجه سانتیگراد رسید می توان گیاه را به محیط خارج از منزل منتقل کرد و در جایی گذاشت که از آفتاب بهره مند شود. اگر چه شرایط نیمه سایه را به خوبی تحمل می کند اما کمبود نور می تواند منجر به کاهش رشد و همچنین ریزش غنچه های گل و یا عدم شکل گیری غنچه های گل شود. نور بیش از اندازه نیز موجب سوختگی نوک و حاشیه برگها، کوچک شدن اندازه برگها و ضخیم شدن بافت برگها شود.

دما: بهترین دما برای رشد این گیاه 23-21 در جه در طی روز و 18-16 درجه در طی شب است. گرمای بیش از اندازه موجب کدر شدن رنگ گلها و سوختگی نوک و حاشیه برگها می شود. هر مقدار که دمای هوا بیشتر شود (همانند میانه های تابستان) سعی کنید گیاه گلدانی را در مکانی قرار دهید که از سایه در بعد از ظهر برخوردار باشد و نور به شکل مستقیم فقط در طی صبح به آن بتابد. زمانی که دمای شبانه حدود 15 درجه باشد این گیاه رشد خواهد داشت. زمانی که دمای هوا سرد شود به خصوص دمای شبانه به زیر 15 بیاد رشد گیاه کند و در نهایت متوقف می شود. در واقع  سرد شدن هوا می تواند یکی از دلایل پریدگی رنگ برگها و ریزش غنچه های گل و در نهایت کاهش گلدهی و رشد گیاه باشد. دمای شبانه 4 درجه حتما به ساقه های این گیاه نیز آسیب می رساند بنابراین قبل از بروز چنین دمایی گیاه را به مکانی محافظت شده از سرما منتقل کنید.

خاک: خاکی با زهکش خوب نیاز دارد بنابراین اگر از موادی که باعث سبک شدن مخلوط کاشت و افزایش زهکش آن استفاده کنیم به نفع گیاه خواهد بود. به همین دلیل استفاده از خاک برگ و یا پیت موس در مخلوط خاکی این گیاه توصیه شده است. به عنوان مثال می توان از مخلوط 3 قسمت خاک برگ+ 2 قسمت پیت موس + یک قسمت خاک معمولی برای این گیاه استفاده کرد و یا به طور کل آنرا در خاکهایی که امروزه در کیسه هایی کوچک به نام خاک گیاهان آپارتمانی فروخته می شود کاشت کرد. این کیسه های خاک حاوی خاک برگ، پیت موس، کوکوپیت،پرلایت، شلتوک برنج و یا سایر مواد مشابه هستند و بافت و زهکش خوبی را برای گیاه ایجاد می کنند. کوچک بودن گلدان گیاه یکی از دلایل ریزش گلهای آن است. بنابراین زمانی که تمامی شرایط محیطی مناسب است اما گلهای گیاه می ریزد بهتر است که گلدان گیاه را عوض کرده و آنرا به گلدانی بزرگتر منتقل کنید. همچنین خروج ریشه های گیاه از منافذ زیر گلدان نشانه خوبی برای کوچک بودن گلدان و کمبود فضا جهت رشد ریشه ها است. زمان مناسب تعویض گلدان نیز اوایل بهار است. دهانه گلدان جدید بهتر است که  8-5 سانتیمتر از گلدان قدیمی بزرگتر و همچنین عمیقتر  باشد. بعد از تعویض گلدان گیاه را برای 3-2 روز در مکانی روشن و پر نور اما به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید و سپس به مکان اولیه آنرا منتقل کنید. اگر نیازی به تعویض گلدان نیست با فرارسیدن فصل بهار بر روی سطح خاک گلدان لایه ای به ضخامت حدود 5 سانتیمتر خاک برگ اضافه کنید این کار به رشد بهتر گیاه و تولید ریشه های جدید کمک می کند. کمبود عناصر غذایی می تواند منجر به کاهش رشد عمومی گیاه و عدم گلدهی آن شود البته در مورد کوددهی به این گیاه نیز مراقب باشید تا بیش از اندازه به آن کود ندهید زیرا این عمل می تواند در ابتدا منجر به زردی برگها و سپس  منجر به از بین رفتن گیاه شود. بنابراین بهتر است برای جلوگیری از هر گونه مشکلی از کودهایی با فرمول 10-10-10 و یا 20-20-20 البته با نصف غلظت استفاده شود. در پاییز و زمستان نیازی به کوددهی نیست .

تکثیر: اغلب نمونه های یاس رازقی بذر تولید نمی کنند و به همین دلیل این گیاه اکثرا توسط روشهایی همانند قلمه گیری و یا خوابانیدن ساقه تکثیر می شود. قلمه را در تابستان به طول 12-10 سانتیمتر می توان تهیه کرد. برش را نیز از زیر ناحیه اتصال یک برگ به ساقه بزنید. برگهای پایینی قلمها را جدا کنید و آنان را در بستری که بافت سبکی دارد بکارید. می توان از خاک برگ به تنهایی و یا مخلوط کوکوپیت + پرلایت برای کاشت قلمه ها استفاده کرد. ظرف حاوی قلمه ها را باید در مکانی روشن و پر از نور اما به دور از تابش اشعه مستقیم آفتاب قرار داد. دمای مناسب ریشه زایی 18- 16 درجه سانتیگراد است. ریشه دهی در طی حدود چهار هفته انجام می شود و بعد از گذشت 6-5 هفته می توان قلمه ها را که اکنون به خوبی ریشه داده اند به مکانهای دیگری منتقل نمود. برای تکثیر از طریق خوابانیدن بهتر است که از شاخه های موجود در قسمت پایین گیاه استفاده کرد و آنرا در خاک قرار داد. به نحوی که طول ساقه در زیر خاک مدفون شود اما نوک آن بیرون باشد. اگر در اواسط بهار این عمل را انجام دهیم در اواخر تابستان می توان ساقه را از ناحیه اتصال به گیاه مادری جدا کرد و به عنوان گیاهی مستقل که اکنون ریشه دار شده است در مکانی جداگانه کاشت.

آفات و بیماریها: کنه تارعنکبوتی ، شته ها و شپشک از جمله آفات شایع این گیاه محسوب می شوند. این گیاه معمولا به دلیل آبیاری بیش از اندازه دچار پوسیدگی ریشه می شود که در نتیجه آن ابتدا برگها زرد و سپس اگر این شرایط ادامه یابد گیاه از بین خواهد رفت. در بین بیماری های قارچی نیز بیماری سفیدک پودری نسبت به دیگران شایع تر است. وجود رطوبت بیش از اندازه در محیط و عدم تهویه مناسب محیط از جمله شرایطی است که منجر به ظهور این بیماری می شود که در نتیجه آن نواحی پودری و سفید رنگی بر روی قسمتهای مختلف برگها و ساقه گیاه شکل می گیرد. 

هرس: ساقه های این گیاه می توانند بعد از مدتها بسیار بلند و شکننده شوند بنابراین می توان با عمل هرس علاوه بر اینکه مانع از بلند شدن بیش از اندازه ساقه ها شویم، رشد ساقه های جانبی را تحریک کنیم. در طی این عمل می توان حدود دو سوم طول یک ساقه را کوتاه کرد و این هرس را بهتر است که در اواخر فصل تابستان و  اوایل پاییز انجام داد البته توجه داشته باشید که به شکل ناگهانی تعداد زیادی از ساقه های گیاه را کوتاه نکنید این عمل موجب شوکه شدن گیاه می شود بلکه هر دفعه به کوتاه کردن 3-2 ساقه بسنده کنید. همچنین با فرارسیدن بهار می توان حدود 1.5 سانتیمتر از نوک ساقه ها را کوتاه و به اصطلاح گیاه را سرزنی کرد. این عمل موجب بوته ای شکل شدن گیاه و افزایش گلدهی آن خواهد شد.

 

منابع:

http://en.wikipedia.org/wiki/File:Arabian_jasmin,_Tunisia_2010.jpg

http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=b658

http://toptropicals.com/html/toptropicals/articles/shrubs/jasminum_sambac.htm

http://www.garden.org/searchqa/index.php?q=show&id=2252&ps=53&keyword=prune&adv=0

http://www.ehow.com/how_7937660_care-jasmine-sambac-plant.html

http://homeguides.sfgate.com/repotting-jasminum-sambac-29829.html

http://www.gardenguides.com/83846-grow-jasminum-sambac.html

http://homeguides.sfgate.com/grow-jasminum-sambac-42147.html

http://www.floridata.com/ref/j/jasm_sam.cfm

[ ۱۳٩٢/٧/٢۸ ] [ ٤:۳٩ ‎ب.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ