باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

شمشاد Euonymus  به خانواده Celastraceae جنس Euonymus تعلق دارد و اغلب آنان بومی غرب آسیا می باشند. در جنس گیاه شمشاد در حدود 130 گونه گیاهی وجود دارند که گیاهانی همیشه سبز و یا خزانپذیر هستند و برخی از آنان در فضای سبز کاربرد فراوانی دارند. شمشادها اصولا به شکل درختانی کوچک و یا بوته رشد می کنند و از نظر ارتفاع و تا حدودی شکل برگها متنوع می باشند.


دوستان عزیز. لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری و انتشار نفرمایید. سپاسگزارم.

برگها بیضی شکل به طول 15-2 سانتیمتر و لبه های برگها معمولا (و نه همیشه ) دندانه دار است . گلهای ریز و کرم رنگ و یا زرد رنگ آنان به شکل خوشه ظاهر می شود و به دنبال آنان میوه هایی صورتی –قرمز رنگ شکل میگیرد که در درون میوه ها نیز دانه هایی با پوشش نارنجی رنگ قرار دارند.  نام انگلیسی عمومی این گیاه Spindle و Spindle tree است اما گونه های مختلف می توانند نامهای گوناگونی داشته باشند مثلا E. atropurpureus با نام Burning bush,bitter ash,eastern wahoo و یا E.europaeus با نام European spindle,common spindle و یا E.obovatus با نام running strawberry bush و یا E.americanus با نام American strawberry bush,bursting-heart,heart-bustin-with love شناخته می شوند.

آیا شمشاد همیشه سبز است؟

همانطور که در مقدمه اشاره کردم این گیاه می تواند همیشه سبز و یا خزانپذیر باشد و اکثرا در محیط ما به عنوان گیاهی همیشه سبز معرفی شده است . برگهای نمونه هایی خزانپذیر این گیاهان  در طی پاییز بسیار خوشرنگ می شوند.برخی از گونه های خزانپذیر این گیاه را در تصاویر زیر مشاهده می کنید.

 

تصویر فوق E.europaeus

 

تصویر فوق:E.grandiflorus

تصویر فوق: E. Hamiltonianus

تصویر فوقE.americanus

تصویر فوق:E.alatus

شمشاد پرتقالی چیست؟

در بین گونه های شمشاد برخی از آنان بخصوص گونه E.fortunei و همچنین E.japonicus دارای نمونه هایی هستند که برگهایشان ابلق است یعنی در پهنه برگها رنگهای دیگری بجز سبز نیز مشاهده می شود. این رنگ متفاوت در برخی نمونه های شمشاد سبز کم رنگ تر و یا کرم رنگ و در برخی دیگر نمونه ها این رنگ مایل به زرد – نارنجی کم رنگ می باشد که  این نمونه ها(دارای زنگ زرد-نارنجی) در محیط ما گاهی با نام شمشاد پرتقالی و گاهی شمشاد طلایی نیز خوانده می‌شوند . خوشبختانه گونه E.fortunei از جمله گونه های همیشه سبز است که می تواند برگهای خود را در طی فصول سرد سال حفظ کند و جالب اینجاست که ساقه های این گیاه در موطن خود که شرایط مساعد و مناسبی برای رشد دارد می توانند به شکل خزنده رشد کنند و سطوح زمین و یا تنه سایر درختان رابپوشانند و میزان رشد آنان حتی تا 20 متر نیز گزارش شده است! البته نمونه هایی که به شکل زینتی مورد استفاده قرار میگیرند بسیار کوتاه قامت تر از مورد یاد شده هستند و گاهی جز گیاهان کوتاه قامت محسوب می شوند.

تصویر فوق: مثالی از نمونه های ابلق گونه E.japonicus

تصویر فوق: مثالی از نمونه های ابلق E.fortunei

شمشاد ژاپنی چیست؟

یکی دیگر از گونه های شمشاد با نام علمی E.japanicus گیاهی است که بومی کشورهای ژاپن، کره و چین می باشد و در انگلیسی با نام Japanese spindle خوانده می شود. در محیط ما نیز این گیاه گاهی با نام شمشاد ژاپنی و گاهی شمشاد رسمی خوانده می شود. این گونه یکی از گونه های بسیار محبوب در زمینه باغبانی و طراحی فضای سبز است زیرا علاوه بر اینکه همیشه سبز می باشد  سرمای هوا را در طی فصول سرد تا حد قابل توجهی نیز تحمل می کند و علاوه بر آن در سایه و آفتاب و در هر نوع خاکی نیز رشد می کنند.

توجه: گیاه آکوبا گاهی به دلیل شباهت برگهایش با انواع ابلق این گیاه، گاهی شمشاد ژاپنی خوانده می شود که البته از نظر علمی صحیح نیست و فقط به شکل عامیانه از این اسم برای این گیاه نیز استفاده میشود.

شمشاد نعنایی چیست؟

شمشاد نعنایی یکی از ارقام گونه شمشاد ژاپنی است با نام علمی euonymus japonica microphylla با نام انگلیسی Boxleaf Euonymus است که کند رشد، با برگساری ظریفتر است که حدود 120-60سانتیمتر ارتفاع می یابد و می توان آنرا علاوه بر احداث پرچینی متراکم برای کاشت در گلدان نیز به راحتی استفاده کرد. این گیاه علاوه بر نمونه های سبز رنگ نمونه های ابلق نیز دارد.

تصویر فوق: شمشاد نعنایی

 

 تصویر فوق: استفاده از شمشاد نعنایی به عنوان پرچین

 

آیا بجز اعضا خانواده Celastraceae گیاه دیگری نیز وجود دارد که با نام شمشاد ژاپنی خوانده شود؟

بله در واقع گیاهانی وجود دارند که به خانوادهBuxaceae تعلق دارند که در محیط ما نیز این گیاهان شمشاد خوانده می شوند.در این خانواده در حدود 70 گونه گیاهی وجود دارد که به شکل عمومی در زبان انگلیسی با نام boxwood و یا Box خوانده می شوند. این گیاهان درختانی کوتاه قامت و یا بوته هایی همیشه سبز، کند رشد هستند که بین 2 متر الی 12 متر می توانند رشد کنند. برگها بافتی چرمین دارند و از چوب این گیاهان در برخی از محصولات صنایع چوبی استفاده می شود. چوب این گیاهان یکی از معدود چوبهایی است که بر روی آب باقی نمی ماند و به زیر آب فرو می رود و به شکل گسترده برای ساخت صفحات بازی شطرنج از آن استفاده می شود . در مورد کاربرد در فضای سبز نیز باید گفت که این گیاهان به خصوص انواع کوتاه قامت و بوته ای شکل آن به صورت گسترده در فضای سبز بخصوص به شکل پرچین مورد استفاده قرار میگیرند. مثلا گیاهی با نام علمی Buxus microphylla var.japonica وجود دارد که این نیز گاهی در محیط ما با نام شمشاد ژاپنی شناخته می شود .نام انگلیسی این گیاه Japanese boxwood است.این گیاه می توان حدود 180 الی 240 سانتیمتر ارتفاع بیابد .

شمشاد خزری(جنگلی) چیست؟

در شمال ایران گیاهی وجود دارد که نام علمی آن Buxus sepmervirens(مترادف با Buxus hyrcana) است. این گیاه که با نام شمشاد جنگلی نیز شناخته می شود گیاهی همیشه سبز است که به خانواده Buxaceae تعلق دارد. گیاهی بوته ای یا درختی کوچک و همیشه سبز است که 9-1 متر رشد می کند و قطر تنه آن میتواند تا 20 سانتیمتر نیز برسد. این گیاه نیز یکی از گیاهان محبوب در طراحی  فضای سبز است.

 

تصویر فوق: برگهای Buxus hyrcana

تصویر فوق: نمایی دیگر از Buxus hyrcana

 

شرایط محیطی و نیازها

آبیاری: گیاهان شمشاد به آبیاری میانه نیاز دارند. بهتر است که اجازه ندهیم تا خاک خشک شود یعنی زمانی که سطح خاک نیمه خشک-نیمه مرطوب است میتوان این گیاه را آبیاری کرد. البته گیاهان بالغ شمشاد تا حدود قابل قبولی نسبت به خشکی خاک مقاوم هستند اما هر مقدار که گیاه دچار کمبود آب شود، رشد و طراوت آن نیز کمتر خواهد شد. در مورد شمشادهای موجود در فضای آزاد همانند بستر باغچه سعی کنید که شلنگ آب با جریانی ملایم به مدت نیم ساعت در پای گیاه قرار گیرد تا آب به خوبی به درون خاک و عمق خاک نفوذ کند.

نور: گیاهان شمشاد مکانهایی با نور کامل تا نیمه آفتاب – نیمه سایه را دوست دارند و برخی از گونه ها همانند euonymus japonicus 'Bravo در سایه نیز به خوبی رشد می کنند. البته در شرایط سایه حتی برای این گونه از شمشاد که مشکلی از نظر رشد ندارد، خطر شیوع برخی بیماریهای قارچی بخصوص سفیدک پودری به شدت افزایش می یابد.

دما:میزان نیاز دمایی در بین گونه های مختلف شمشاد تا حدودی متفاوت از یکدیگر است  E.japonicus که از جمله گونه های محبوب است دما را تا 12- و حتی 17- تحمل می کند از بین نمی رود. بونسای های تهیه شده از شمشاد را باید از سرمای زمستان محافظت کرد زیرا ریشه این گیاهان زمانی که به فرم و شکل بونسای تربیت می شوند در برابر سرما بسیار حساس هستند.

خاک:به خاکی با زهکش مناسب نیاز دارد. غنی بودن خاک نیز به رشد مناسب این گیاه کمک می کند. بنابراین زمان آماده سازی خاک و قبل از کاشت گیاه از خاک برگ و کود بسیار پوسیده دامی استفاده کنید و این مواد را به خوبی با خاک مخلوط کنید. از اواخر بهار و در طی تابستان می توان هر دو هفته یکبار از کود ملایم همانند 10-10-10 و یا هر ماه یک بار از کود 20-20-20 استفاده کرد. اگر شمشاد را در گلدان نگهداری می کنید(بخصوص شمشاد نعنایی که نگهداری آن در گلدان رایج است) هر 3-2 سال یک بار در اوایل بهار گلدان را عوض کنید.

تکثیر : میوه های این گیاه در فصل پاییز و زمانی که قرمز رنگ شده اند از گیاه مادری جدا می‌شوند. پوشش میوه ها برداشته میشوند تا بتوان بذرها را از درون آنهاب بیرون آورد. باید بدانیم که بذر این گیاه دارای یک دوره رکود است بنابراین می بایست بذرها را به گونه ای تیمار کرد که راحت تر بتوانند جوانه بزنند. ابتدا مخلوطی از  خاک برگ + شن و یا خاک برگ+ پرلایت تهیه می کنیم.این مخلوط را تا حدودی با کمک اسپری آب مرطوب می کنیم.این مخلوط را به همراه بذرها در داخل کیسه پلاستیکی میگذاریم و کیسه را ابتدا به مدت 8 هفته در دمای 20 درجه و  سپس به مدت 8 هفته دیگر در دمای 4 درجه نگهداری میکنیم. بعد از گذشت این مدت بذرها آماده جوانه زنی و کاشتن هستند. از مخلوط پیت موس+شن+خاک برگ برای کاشت بذرها می توان استفاده کرد. بذر شمشاد ژاپنی را در عمق کمتر از یک سانتیمتر بکارید. دمای مناسب برای جوانه زنی حدود 20 درجه است و مراقب باشید تا دمای هوا در این مرحله و همچنین مراحل اولیه جوانه زنی به 25 درجه سانتیگراد نرسد. همچنین گلدان حاوی بذرها را به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید. کشیدن یک لایه پلاستیک شفاف بر روی کیسه به حفظ رطوبت هوا و در نتیجه جوانه زنی بهتر بذرها کمک می کند. این پلاستیک را وقتی بذرها جوانه زدند باید از روی آن برداشت. حدود هشت هفته طول میکشد تا بذرها جوانه بزنند. بعد از جوانه زنی بذرها و به شکل تدریجی می توان گیاهان جوان را با نور مستقیم آفتاب آشنا کرد تا حدی که حداقل نور مستقیم دریافتی آنان در طی روز به 4 ساعت برسد. گیاه جوان حاصل از بذر در طی سال اول می تواند در حدود 30 سانتیمتر ارتفاع بیابد.

تصویر فوق: بذرهای شمشاد.

قلمه راه دیگر تکثیر این گیاه است که در زمانهای مختلفی از سال می توان قلمه تهیه کرد. مثلا قلمه نیمه چوبی در اواخر بهار و در طی تابستان و قلمه چوب سخت در پاییز را میتوان برای تکثیر این گیاه بکاربرد  هر زمان و هر نوع قلمه ای که می خواهید تهیه کنید قبل از قلمه گیری گیاه مادری را به خوبی آب دهید و در صبح زود عمل قلمه گیری را انجام دهید. همچنین از ساقه هایی که به شکل افقی قرار دارند قمله تهیه کنید این ساقه ها نسبت به ساقه هایی که به شکل عمودی بر روی گیاه مادری قرار دارند ریشه زایی بهتری نیز دارند. همچنین ساقه هایی که در قسمت بالای گیاه قرار گرفته اند نیز وضعیت بهتری از نظر ریشه زایی نسبت به قلمه های موجود در پایین گیاه دارند. زمان جدا کردن قلمه از گیاه مادری برش را در زیر یک گره بزنید. (ناحیه اتصال برگ به ساقه گره نام دارد)برای کاشت قلمه ها می توان از بستری متشکل از شن+پرلایت به نسبت مساوی و یا پیت موس و پرلایت به نسبت مساوی استفاده کرد. حداقل عمق بستر کاشت نیز در حدود 10 سانت است. مخلوط کاشت را قبل از قرار دادن قلمه ها به خوبی مرطوب کنید. قلمه نیمه چوبی در اواخر تابستان را می‌توان به طول 30-15 تهیه کرد . طول 20-15 سانتیمتر متداولترین طول است توجه کنید که هر قلمه حتما دو گره در طول خود داشته باشد. برگها را از یک دوم قسمت پایین قلمه جدا کنید.بکارگیری پودرهای (هورمونهای ) ریشه زایی به تولید ریشه قلمه ها کمک می کند. قلمه ها را در بستر کاشت قرار دهید به نحوی که یک دوم یا یک سوم طول قلمه در داخل بستر کاشت قرار گیرد.  وجود پلاستیکی شفاف بر روی بستر کاشت می تواند به حفظ رطوبت در اطراف قلمه ها کمک کند.البته بهتر است که سطح داخلی پلاستیک با قلمه ها در تماس نباشد. مراقب عدم خشک شدن و یا آبیاری بیش از اندازه بستر باشید. آبیاری بیش از اندازه موجب پوسیدگی قلمه ها خواهد شد. غبارپاشی روزانه با آب می تواند به ریشه زایی این قلمه ها کمک کند و گلدان باید به دور از نور مستقیم آفتاب باشد. این نوع قلمه به شکل میانگین یک 8-4 هفته طول می کشد تا ریشه دهند.مورد دیگر در مورد قلمه گیری از گیاه شمشاد ، قلمه های چوب سخت است که در فصل پاییز تهیه می شود. روند کار در تهیه قلمه و کاشت آنان اکثرا همانند مطالبی است که در مورد قلمه نیمه چوبی گفتم اما مسئله ای که اینجا به آن می خواهم اشاره کنم ، انواع قلمه چوب سخت است. قلمه های چوب سخت اصولا از شاخه های رسیده تهیه می شوند . این نوع قلمه ها در مقایسه با قلمه نیمه چوبی، به شکل آسانتری با خم شدن می شکنند. با توجه به نحوه قلمه گیری سه نوع قلمه چوب سخت وجود دارد.1-قلمه چوبی ساده یا مستقیم2Straihgt cutting - قلمه قنداقه دار Mallet cuttingو 3-قلمه پاشنه دارHeel cutting . نوع اول که ساده ترین است و به شکل معمول و همانند آن روشی که در مورد قلمه نیمه چوبی شرح دادم تهیه میشود. در نوع دوم و سوم، قسمتی از چوب قدیمی تر همراه با قلمه باقی می ماند. توضیح اینکه اصولا قلمه ها را از ساقه های حاصل از رشد فصل جاری تهیه می کنیم. اما در دو نوع قلمه پاشنه دار و قنداقه دار ، قسمتی از چوب ساقه حاصل از رشد سال قبل نیز به همراه قلمه است. به طور کل در گیاهانی که تا حدودی سخت ریشه زا هستند، وجود این قطعه چوب مربوط به ساقه های مسن تر، به روند ریشه زایی کمک می کند. بعد از تهیه قلمه ها مابقی روند کاشت و نگهداری همانند مطالبی است که قبلا برایتان توضیح دادم.

تصویر فوق: قلمه نیمه چوبی شمشاد

تصویر فوق: قرار دادن قلمه ها در داخل بستر کاشت

تصویر فوق: کشیدن پلاستیک بر روی قلمه ها میتواند به حفظ رطوبت در اطراف آنان کمک کند.

تصویر فوق:بهتر است سطح پلاستیک به قلمه ها در تماس نباشد.

تصویر فوق: سمت چپ قلمه مستقیم، وسط قلمه قنداقه دار(فقط قسمت کوچکی از چوب قدیمی تر و ساقه مسن تر را دارد) ، سمت راست قلمه پاشنه دار (قسمت بزرگتری از چوب قدیمی تر و ساقه مسن تر را دارد)

 هرس: شمشاد از گیاهان هرس پذیر است بخصوص نمونه هایی که در فضای سبز به عنوان پرچین کاشته می شوند به هرس منظم و مرتب در طی سال نیاز دارند. البته بهترین زمان هرس در اوایل بهار(برای مناطق سرد بعد از رفع خطر آخرین یخبندان دیررس بهاره) و یا اواخر زمستان(برای مناطقی با آب و هوای ملایم تر)  است و اواخر تابستان، طی فصل پاییز و اوایل زمستان بدترین فصل برای هرس و سرزنی این گیاهان هستند. زیرا هرس در این فصل میتوان رشد سرشاخه های جوان را تحریک کند و این سرشاخه ها به سرمای زسمتان حساس هستند احتمال سرمازدگی و از بین رفتن آنها وجود دارد. در این زمان از سال می توان هرس اصلی این گیاهان را انجام داد اما در طی سال نیز میتوان کم و بیش ساقه هایی را که خارج از فرم و شکل اصلی گیاه رشد کرده اند کوتاه کرد.

بیماری ها و آفات: یکی از مهمترین بیماریهایی که شمشادها را تهدید می کند سفیدک پودری است و بخصوص گیاهان کاشته شده در مناطق سایه بیش از نمونه های کاشته شده در نور کامل و مستقیم آفتاب این مشکل را نشان می دهند.لکه برگی آنتراکنوز بیماری دیگری است که بر اثر آن بخصوص در فصل بهار که رطوبت هوا بیشتر است لکه هایی گرد با حاشیه ای قرمز - قهوه ای و مرکزی با رنگ روشن تر شکل گیرد. تنها را ه مبارزه با این بیماری بکارگیری قارچکشهای مناسب است. از بین آفات نیز میتوان به شته، شپشکهای گیاهی (شپشکهای آردآلود یا سپردار) و کنه های تارعنکبوتی اشاره کرد.

تصویر فوق: شپشک شمشاد

تصویر فوق: نمایی نزدیک از شپشک شمشاد

تصویر فوق: سفیدک پودری

تصویر فوق: آنتراکنوز

 

 

 

تصویر فوق:E. atropurpureus

تصویر فوق: گلهای E.japonicus

تصویر فوق: گلهای E.americanus

تصویر فوق: E.americanus

تصویر فوق: E.japonicus

تصویر فوق: E.japonicus

تصویر فوق:Buxus sempervirens که آنرا با نام شمشاد، شمشاد خزری و یا شمشاد جنگلی می شناسیم. این گیاه نیز همانند جنس Euonymus در حاشیه بندی و پرچین بندی به خوبی استفاده می شود.

تصویر فوق: یکی از نمونه های بونسای تهیه شده از گیاه شمشاد

منابع

http://en.wikipedia.org/wiki/Buxus

http://en.wikipedia.org/wiki/Euonymus

http://en.wikipedia.org/wiki/Euonymus_atropurpureus

http://en.wikipedia.org/wiki/Euonymus_fortunei

http://en.wikipedia.org/wiki/Euonymus_obovatus

http://en.wikipedia.org/wiki/Euonymus_alatus

http://en.wikipedia.org/wiki/Euonymus_japonicus

http://b-and-t-world-seeds.com/cartall.asp?species=Euonymus%20japonicus&sref=1015

http://www.bonsai-bci.com/files/Burning%20bush.pdf

http://homeguides.sfgate.com/propagate-golden-euonymus-64389.html

http://www.gardenguides.com/123612-root-euonymus-cutting.html

http://www.ehow.com/how_7377832_propagate-golden-euonymus.html

http://www.treeseedonline.com/spindle-tree-euonymus-europeaus.html

http://www.treeseedonline.com/spindle-tree-euonymus-europeaus.html

http://www.ehow.com/how_7654750_grow-euonymus-alatus-seeds.html

http://www.ehow.com/how_7639572_water-silver-king-shrubs-winter.html

http://www.ehow.com/info_8152001_euonymus-anthracnose.html

http://www.treeland.com/plant-catalog-1/euonymus-japonica-microphylla-boxleaf-euonymus

http://www.monrovia.com/plant-catalog/plants/1163/boxleaf-euonymus.php

http://www.backyardgardener.com/plantname/pd_85cb.html

[ ۱۳٩٢/٩/٩ ] [ ٧:٤٦ ‎ب.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ