باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

سوسن(نیلوفر) باران zephyranthes به خانواده Amaryllidaceae  تعلق دارد و بومی قاره آمریکا، اندونزی و تایلند است.در جنس این گیاه حدود 70 گونه گیاهی تا کنون شناسایی شده اند اما تعداد گیاهانی که به طور کل در جنس سوسن بارانی قرار می‌گیرند به دلیل انجام دو رگه گیری هایی که در سالهای اخیر و به منظور تولید انواع زینتی  انجام گرفته است، بسیار زیاد می‌باشد. سوسنهای بارانی گیاهانی پیازی هستند که شرایط نسبتا متنوعی از آب و هوا را تحمل می‌کنند و از نظر فرم و اندازه پیازها و شکل و ظاهر نیز متنوع هستند. نمونه های وحشی این  که در طبیعت و موطن خود رشد می‌کنند گیاهانی با عمر نسبتا کوتاه هستند  اما نمونه‌های پرورشی و اصلاح نژاد شده آن معمولا برای مدت زمانی طولانی‌تر ماندگاری و دوام بیشتری دارند.


دوستان عزیز. لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری و انتشار نفرمایید. سپاسگزارم.

قطر پیازهای این گیاهان در  گونه ها و انواع مختلف،  بین 1.5 الی 5 سانتیمتر است و برخی انواع (همانند Z.carinata) پیازهاپوشش قرمز رنگ دارند. اندازه و رنگ برگها نیز در گونه های مختلف متفاوت است. برخی نمونه ها ظاهری علفی شکل دارند اما برگهای برخی دیگر انواع این گیاه ، بلند و نسبتا پهن است و رنگ نیز  بین سبز تا برنز متغییر می باشد. اگرچه زمان گلدهی از اواخر بهار تا اوایل تابستان متفاوت است اما در همه انواع این گیاهان، برگها قبل از گلها می رویند و سپس گلها شکوفا می شوند. قابل ذکر است که اکثر نمونه های زینتی و پرورشی این گیاه در اواخر تابستان گلدهی دارند. رنگ گلهای این گیاهان نیز در انواع مختلف آن  سفید، زرد و صورتی است(البته نمونه های قرمز و نارنجی رنگ نیز ارائه شده‌اند). در انتهای هر دمگل نیز تنها یک گل قرار می‌گیرد.سوسنهای باران به دلیل دارا بودن مواد حاوی آلکالوئید سمی هستند و در صورت مصرف و خوردن مشکلاتی را ایجاد می کنند.

تصویر فوق: رنگهای محبوب این گیاه

تصویر فوق: برگهای اکثر ( و البته نه تمامی) انواع سوسنهای بارانی عرضی کم دارند و علفی شکل هستند.

تصویر فوق: میوه که شکاف خورده است.

تصویر فوق: بذر

چرا نام عمومی این گیاهان در انگلیسی rain lily (سوسن باران) است؟

این گیاهان در موطن خود معمولا بعد از ریزش یک باران نسبتا سنگین و شدید گل می دهند با توجه به این مسئله و همچنین شباهت ظاهری گلهای این گیاه به گل سوسن، این گیاه با نام سوسن بارانی شناخته می شود.

معرفی برخی از گونه های محبوب

Z. atamasco که به شکل اختصاصی با نام Atamasco lily و کلا با نام Rain Lily شناخته می‌شود. برگها 38-28 سانتیمتر طول و 13 میلیمتر عرض و گلهایی سفید / با ته مایه ای صورتی رنگ دارند که اواسط بهار شکوفا می شود. این گیاه در گرمای تابستان در حالت رکود به سر می برد. اما از اواخر پاییز/ اواسط زمستان و با در یافت رطوبت مورد نیاز فعالیت گیاه مجددا آغاز می شود

Z. candida  اکثرا با نام White rain lily و یا Fairy lily شناخته می شود.  برگها 25 سانتیمتر طول و 3 میلیمتر عرض دارند و گلهای سفید رنگ آنان ، 5-2.5 سانتیمتر طول دارد و در اواسط/اواخر تابستان ظاهر می شوند.

Z.carinata (مترادف با Z. grandiflora)با نام Rose pink zephyr lily  و Pink rain lily و Pink magic lily شناخته می شود.  برگها 30-15 سانتیمتر طول و 8-4 میلیمتر عرض  و گلهای صورتی رنگ آنان حدود 10 سانتیمتر قطر دارند(به نسبت از سایر گونه های این گیاهان گلهای درشتری دارد) . قسمت پایین برگها نیز قرمز رنگ است. رشد و تکثیر پیاز این گیاه در زیر خاک نسبتا با سرعت خوبی انجام می شود و در مدت زمان کوتاهی مجموعه ای از این گیاهان در کنار هم شکل میگیرد به همین دلیل و همچنین بزرگتر بودن گلهای این گیاه نسبت به سایر گونه ها، این گونه از جمله نمونه های محبوب سوسن باران محسوب می شود.

Z. rosea  با نام Cuban zephyr lily و یا pink rain lily شناخته می شود. برگها 4-3 میلیمتر عرض و 20-15 سانتیمتر طول دارند و گلهایی صورتی رنگ با قطر حدود 2.5 سانتیمتر دارند.

Z.citrina با نام Citron zephyrlily و یا Yellow rain lily شناخته می‌شوند که برگهایی به طول 30 سانتیمتر و گلهایی زرد رنگ دارد که  در اواخر تابستان شکوفا می شوند.

توجه: اگرچه این گیاه با نام سوسن lily شناخته می شود اما در برخی از منابع این گیاه را جز خانواده سوسنیان به شمار نمی آورند و آن را متعلق به خانواده آماریلیس می دانند.

توجه: یکی از محبوبترین نمونه های این گیاهان رنگ صورتی آن است (این گیاهان رنگهای سفید و زرد نیز دارند) و به همین دلیل در محیط ما اکثرا با نام سوسن باران صورتی شناخته می شود.

شرایط محیطی

آبیاری: آبیاری این گیاه با توجه به فصل و شرایط رشد با کمی تغییرات انجام می شود. یعنی زمانی که پیازها کاشته می شود خاک آبیاری می شود تا به دلیل افزایش رطوبت خاک، رشد پیاز تحریک شود. برگها حدود 3-2 هفته بعد از کاشت ظاهر می شوند. از زمان رشد برگها تا فرا رسیدن زمان گلدهی بهتر است گیاه را زمانی آبیاری کرد که سطح خاک تا حدودی خشک شده باشد. به طور کل این گیاهان تا حدودی به خشکی خاک مقاوم هستند اما اگر بخواهیم برگها در طی فصل رشد همواره شاداب و خوش رنگ باقی بمانند نباید اجازه دهیم خاک این گیاه کاملا خشک شود. همچنین خشکی کشیدن گیاه موجب می شود که گیاه وارد دوران رکود و استراحت شود و اصلا گل تولید نکند. در نزدیکی زمان گلدهی باید آبیاری را افزایش داد. حتی این گیاهان در موطن خود بعد از ریزش بارانی نسبتا شدید گل می دهند (و به همین دلیل به سوسن باران معروف شدند) . بعد از گلدهی مجددا بهتر است که ابتدا صبر کرد تا سطح خاک خشک شود و بعد گیاه را آبیاری کرد. اما توجه داشته باشید که قبل و در حین گلدهی باز هم نباید در آبیاری این گیاه بخصوص اگر خاکی با بافت سنگین دارد (این خاکها آب را بیشتر از خاکهای سبک در خود نگه می دارند) زیاده روی کرد. زیرا به طور کل آبیاری بیش از اندازه و رطوبت ماندگار در اطراف طوقه و پیازهای این گیاه موجب زرد شدن برگها، کاهش و یاگلدهی و یا پوسیدگی پیاز و در نهایت از بین رفتن گیاه می شود.  بعد از گلدهی و خشک شدن گلها و با نزدیک شدن به فصل پاییز آبیاری را باید به تدریج کم کرد تا برگها زرد شوند و گیاه با کمک خشک شدن نسبی خاک به رکود و استراحت فرو رود. به یاد داشته باشید که برخی از گونه های این گیاه حتما باید 2-1 ماه در شرایط خشک به سر ببرند تا مجددا برای گلدهی و رشد در سال بعد آماده شوند.

نور: مکانهای با نور مستقیم آفتاب و یا مکانهای نیمه آفتاب برای این گیاه مناسب است . وجود نور مستقیم آفتاب  به رشد و گلدهی این گیاه کمک می کند اما در روزهای گرم اگر در مکانی قرار بگیرند که بخصوص در بعد از ظهر از سایه برخوردار باشد، از رشد و طراوت بیشتری برخوردار خواهند بود. سایه بیش از اندازه یکی از دلایل عدم گلدهی گیاه و وجود نور مستقیم بیش از اندازه در روزهای گرم از دلایل سوختگی برگها و گلهای این گیاه است. توجه کنید که وجود نور برای غذاسازی برگها و درشت شدن و رشد پیازها در زیر زمین و تولید پیازچه ها بسیار لازم است. بنابراین حتی زمانی که فصل گلدهی گیاه تمام شد، سعی کنید گیاه در مکانی با نور مناسب قرار داشته باشد تا برگها به غذاسازی خود و در نتیجه رشد پیازهای داخل خاک ادامه دهند. در طی این مدت باید به آبیاری مناسب نیز ادامه داد تا برگها در نهایت به شکل خود به خود زرد و پژمرده شوند.

دما:تحمل دمای سرد در بین گونه های مختلف این گیاه تا حدودی متفاوت است. به طور کل این گیاه را در مناطقی که دمای موسم سرد سال بین 4 تا 12- درجه سانتیگراد باشد در فضای آزاد می کارند اما اگر از میزان تحمل گونه مورد نظر خود اطمینان ندارید ، آنرا حساس به سرما در نظر بگیرید و اگر دمای محیط شما در طی زمستان به نزدیک صفر می رسد، پیازها را به محیط درون خانه و یا مکانی محفوظ منتقل کنید. همچنین هر مقدار که هوا سردتر باشد می توان محل کاشت این گیاهان را با لایه ای به ضخامت حدود 10 سانتیمتر با موادی مثل خاک برگ پوشانده شود تا به محافظت بیشتر از پیازها در برابر سرمای هوا کمک می کند. در طی فصل رشد اگرچه دمای 20-15 درجه دمای مناسب است اما در صورتی که مکان کاشت گیاه از سایه بخصوص در عصر هنگام برخوردار باشد، دماهای گرمتر را نیز می تواند تحمل کرده و به رشد مناسب خود ادامه دهد.

خاک: وجود خاکی با زهکش خوب برای این گیاهان لازم و ضروری است زیرا اگرچه که این گیاهان برای گلدهی به وجود رطوبت در خاک نیاز دارند اما ماندگاری  رطوبت  بیش از اندازه در اطراف پیازها می تواند موجب پوسیدگی آنها شود.اکثر انواع این گیاه خاکی کمی اسیدی و همراه را مواد ارگانیک دوست دارند. بنابراین می توان از مخلوط خاک برگ+شن+پیت موس ویا کوکوپیت+پرلایت +پیت موس برای کاشت پیازها استفاده کرد (پیت موس به اسیدی شدن کمک میکند). همچنین اضافه کردن لایه ای به ضخامت 5 سانتیمتر از خاک برگ ویا پیت موس بر روی سطح خاک در ابتدای فصل رشد به این گیاه کمک می کند و نیاز  چندانی به کوددهی نیست اما می توان  سالی یک مرتبه در بهار و با شروع فصل رشد این گیاهان را کود داد اما به یاد داشته باشید که مصرف بیشتر از کودها میتواند موجب عدم رشد و گلدهی مناسب این گیاهان شود

کاشت پیازها: برای کاشت پیازهای سوسن باران با توجه به اندازه پیازها گودالی به عمق 5-2.5 سانتیمتر کافی است. فاصله کاشت پیازها از هم نیز در حدود 10 – 7 سانتیمتر است بعد از کاشت خاک را به خوبی آب دهید.  زمان کاشت پیازها در فضای باز و در مناطقی که سرمایی بیش از حد تحمل این گیاه را دارند ، زمانی است که خطر یخبندان دیررس بهاره بر طرف شده باشد.

انبار کردن پیازها: اگر در منطقه ای زندگی می کنید که دمای هوا در طی زمستان در حدود 12- الی 4 درجه سانتیگراد است امکان باقی گذاشتن پیازهای این گیاه در خاک و در فضای باز وجود دارد اما در منطاق سردتر باید پیازها را در آورد و به مکانی دیگر منتقل کرد. یعنی در پاییز برگها این گیاهان به تدریج زرد و پژمرده می شوند و پیازها به دوران استراحت فرو می روند و آن هنگام زمان بیرون آوردن پیازها است. پیازها را در می توان در میان پیت موس و یا ورمی کولایت قرار داد و در مکانی  سرد همانند گاراژ و یا زیرزمین نگه داری کرد.

تکثیر: تقسیم گیاه مادری (تقسیم مجموعه پیازها که در زیر زمین هستند) یکی از ساده ترین راه های تکثیر این گیاه است.  به صورتی که هر 4  سال یکبار مجموعه گیاهان مادری را بعد از فصل گل و زمانی که برگهای سطح زمین به شکل طبیعی زرد و خشک شدند می توان از زمین در آورد و نسبت به تقسیم مجموعه پیازهای آنان اقدام کرد. همچنین در کنار پیاز اصلی، بچه پیازهایی شکل می گیرد که میتوان آنها را از پیاز اصلی جدا کرد . البته به یاد داشته باشید که کاشتن فقط یک بچه پیاز ، گیاهی کوچک با تعداد محدودی گل ایجاد میکند و از آنجایی که گلهای این گیاه به طور کل ریز و کم قطر هستند بنابراین داشتن مجموعه ای از پیازها در کنار هم منظره ای بهتر را ایجاد می کند. پس بهتر است که برای داشتن تراکم مناسب این گیاه ، هر ساله نسبت به بیرون آوردن پیازهای مادری اقدام نکرد و تا مجموعه ای متراکم از برگسار و گلها تولید شود و هر چند سال یکبار با استفاده از روش تقسیم نسبت به تکثیر اقدام کرد.

تصویر فوق: مجموعه پیازهای گیاه

تصویر فوق: می توان پیازهای موجود در یک مجموعه را از یکدیگر جدا کرد.

تصویر فوق: یک پیاز مادری به همراه پیاز دختری

تصویر فوق: پیاز دختری

کاشت بذر راه دیگر تکثیر این گیاه است. البته دو گونه از محبوبترین این گیاهان یعنی Z.grandiflora و Z.candida و همچنین انواع دو رگه این گیاه معمولا و بخصوص در شرایط معمولی  بذر تولید نمی کنند و همچنین در صورت شکل گیری بذر احتمال تفاوت بین گیاه حاصل از رویش بذر و گیاه مادری وجود دارد. به هر حال گیاهنی که توانایی تولید بذر را دارند حدود یک هفته تا ده روز بعد از گلدهی بذرها می رسند. بهتر است که میوه های این گیاه را که حاوی بذرها هستند و تا زمانی که بسته هستند از گیاه جدا کرد و بذرها را در داخل کیسه های کاغذی و نه پلاستیکی قرار داد تا تهویه هوا بتواند انجام شود و بذرها به دلیل جمع شدن رطوبت هوا نپوسند. برای کاشت بذرها نیز می توان از مخلوط خاک برگ +شن نسبتا درشت استفاده کرد. بذرها را بر روی سطح مخلوط خاک قرار دهید و فقط با کف دست بذرها را به سطح خاک فشار دهید. لزومی به کاشت عمیق بذر نیست. با کمک روش غبارپاشی می توان نسبت به آبیاری اقدام کرد تا بذرها بر روی سطح خاک به دلیل جریان آب جا به جا نشوند. کشیدن پلاستیک شفاف بر روی سطح خاک می تواند موجب افزایش و ماندگاری رطوبت هوا در اطراف بذرها شود که به جوانه زنی بذرها کمک می کند. گلدان را در مکانی روشن اما به دور از نور آفتاب با گرمایی ملایم قرار دهید. بعد از جوانه زنی و ظاهر شدن برگهای باریک این گیاه می توان پلاستیک شفاف را از روی گلدان برداشت. سعی کنید این گیاهان کوچک خشکی نکشند زیرا در صورت خشکی دیدن، گیاه وارد دوران رکود می شود و اینکه گیاه را مجدد وادار به رشد کنیم عملی زمان بر است.گیاه حاصل از بذر به 12-8 ماه زمان نیز دارد تا بتواند به بلوغ و گلدهی برسد.

تصویر فوق: گیاهان جوان شش ماه بعد از کاشت بذرها

آفات و بیماری: از جمله بیماری های قارچی که این گیاه را مورد حمله قرار میدهد می توان به کپک خاکستری و همچنین سفیدک پودری اشاره کرد که در شرایط مرطوب، سرد و نور کم بیشتر رواج می یابند. همچنین سنگینی بافت خاک و ماندگاری آب در خاک و یا آبیاری بیش از اندازه گیاه ، موجب شیوع پوسیدگی پیازها و از بین رفتن تمامی گیاه می شود. در بین آفات نیز شته، تریپس، شپشک و کنه های تار عنکبوتی گاهی می توانند بخصوص اگر گیاه ضعیف باشد مشکلاتی را ایجاد کنند.

 

 

منابع

http://en.wikipedia.org/wiki/Zephyranthes

http://www.easytogrowbulbs.com//g-52-rain-lilyzephyranthe-planting-guide.aspx

http://www.ehow.com/how_7797677_care-hawaiian-yellow-lily.html

http://www.ehow.co.uk/how_7579719_care-zephyranthes-candida.html

http://www.ask.com/explore/how-grow-beautiful-rain-lily

http://aggie-horticulture.tamu.edu/newsletters/hortupdate/2013/jul-aug/rain-lilies.html

http://www.bulbhunter.com/2010/09/22/salvaging-rain-lilies/

http://www.flowerpowerfundraising.com/

 

[ ۱۳٩٢/۱۱/٢٤ ] [ ٥:٤۳ ‎ب.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ