باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

یاس سفید Jasminum officinale به خانواده  Oleaceae تعلق دارد و بومی نواحی شمالی ایران، افغانستان، پاکستان، هند، نپال و شرق چین است. یاس سفید گیاهی چند ساله ، خزانپذیر-نیمه همیشه سبز و پر رشد است که می تواند به ارتفاع 12-9 متر برسد. برگهای این گیاه از نوع مرکب است یعنی برگ ، محور اصلی دارد و 9-5 برگچه بر روی این محور قرار میگیرند.اگرچه در اکثر انواع این گیاه برگها به رنگ سبز هستند اما انواعی نیز تا کنون  ارائه شده اند که برگهایی ابلق نیز دارند. 

 


دوستان عزیز. لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری و انتشار نفرمایید. سپاسگزارم.

 شکوفه های این گیاه ته مایه ای از رنگ صورتی نشان می دهند اما گلهای این گیاه سفید رنگ هستند. گلها 5 گلبرگ و حدود 1.8 سانتیمتر ارتفاع دارند، بسیار معطر هستند و هنگام عصر بیشترین بو  به مشام می رسد و زمان گلدهی از اواخر بهار و در طی تابستان است.امکان نگهداری این گیاه در گلدان وجود دارد اما در این صورت می بایست که به خوبی هرس شود تا بتوان رشد آنرا کنترل و محدود کرد . معمولا هرس به گونه ای انجام می شود که ارتفاع یاس سفید به شکل گلدانی در حدود 120-90 سانتیمتر باشد.  این گیاه در فارسی با نامهای مختلفی از جمله یاس سفید، یاسمن سفید، یاسمن جنگلی و همچنین یاس شیروانی (اشاره به رشد این گیاهان بر روی سقف شیروانی خانه های قدیمی) معرفی می شود. از نامهای انگلیسی این گیاه می توان به jasmine , common jasmine و همچنین نام زیبای poet's jasmine (یاس شاعر) اشاره کرد. گلهای یاس سفید، گل ملی کشور پاکستان محسوب می شوند.

تصویر فوق: برگها، غنچه و گلهای این گیاه

تصویر فوق: این گیاه نمونه هایی با برگسار ابلق نیز دارد.

تصویر فوق: نمایی دیگر از برگهای این گیاه

تصویر فوق: نمایی از کنار یک گل

تصویر فوق: نمایی از گل 

توجه : در بین گونه های مختلف یاس ، گونه ای وجود دارد که با نام J. grandiflorum  شناخته می شود . این یاس در زبان فارسی با نام یاس (یاسمن) چمپا نامگذاری شده است. نام علمی این گونه مترادف با J. Officinale f.affine است به بیان دیگر این گونه را گاهی در تقسیم بندی های مربوط به علم گیاهشناسی جز گونه یاس سفید می دانند اما در بسیاری موارد آن را نیز به شکل گونه ای جداگانه در نظر می گیرند. این گیاه(یاس چمپا) از نظر جثه ، کوچکتر از یاس سفید است (ارتفاع معمولا 4-2 متر که البته می تواند تا حدود 7 متر نیز رشد کند)و ته مایه رنگ صورتی غنچه های آن گاهی بیش از غنچه های گیاه یاس سفید می باشد.تعداد برگچه ها نیز 11-5 عدد است و گلها2.5-1.3 طول  و 5 عدد گلبرگ دارند اما گاهی ته مایه ای از رنگ صورتی در گلهای شکفته شده نیز مشاهده می شود برخلاف گلهای گیاه یاس سفید که تماما سفید رنگ هستند. اما از نظر شرایط و نیازهای محیطی نگهداری کاملا شبیه یاس سفید است. بنابراین مطالب این پست را می توان برای این نوع یاس نیز در نظر گرفت. از نامهای انگلیسی این نوع یاس می توان به spanish jasmine(یاس اسپانیولی) و summer jasmine (یاس تابستانی )، royal jasmin (یاس سلطنتی)  و catalonia jasmine(یاس کاتالونیا) اشاره کرد. برای مشاهده تصاویر یاس چمپا لطفا به پست معرفی یاسها و یاسمنها مراجعه کنید.

نیازهای محیطی

آبیاری: زمانی باید گیاه را آب داد که سطح خاک نسبتا خشک شده باشد. آبیرای بیش از اندازه و خیس بودن همیشگی خاک پای گیاه از جمله دلایل ریزش غنچه های آن و زرد شدن برگهای گیاه است. خشکی کشیدن گیاه نیز از جمله عوامل کاهش گلدهی ، ریزش غنچه ها و سوختگی نوک و حاشیه برگها بخصوص در طی روزهای گرم است.

نور: یاس سفید به مکانی با نور کامل و مستقیم آفتاب حداقل به میزان 8-6 ساعت نیاز دارند تا بهترین گلدهی را داشته باشد. کمبود نور موجب کاهش گلدهی ، ریزش غنچه ها و عدم باز شدن غنچه ها می شود. در صورتیکه این گیاهان را در گلدان نگه می دارید ، می بایست در روزهای گرم تابستان گلدان را در مکانی قرار دهید که در ساعت بعد از ظهر از سایه برخوردار باشد. در چنین روزهایی وجود نور مستقیم حداقل به مدت 6 ساعت در ساعات اولیه روز الی ظهر برای گیاه کافی است. گرمای بیش از حد می تواند موجب ریزش گلها و سوختن ریشه های گیاه به دلیل گرم شدن بیش از اندازه بدنه گلدان شود.

دما: این گیاه در مناطقی که دمای هوا بالای 10 درجه می ماند به شکل نیمه همیشه سبز به رشد خود ادامه می دهند. در هوای سردتر امکان سیاه شدن برگها و ریزش آنها وجود دارد. اگرچه به نظر می رسد که می توان زمانی که این گیاه در گلدان نگهداری می شود، در طی زمستان آنرا به مکان گرم خانه منتقل کرد تا کاملا همیشه سبز باقی بماند اما نباید از نظر دور داشت که وجود دمای زیر 15 درجه در طی فصل زمستان به رشد و گلدهی این گیاه در سال آینده کمک می کند. یعنی به گفته برخی از پرورش دهندگان اگر این گیاه زمستان را در مکانی گرم و با دمای بیش از 15 طی کند، در سال بعد گلدهی خوبی نخواهد داشت. در فضای آزاد و در طی زمستان ، یاس سفید سرمای هوا را تا حدود 12- درجه سانتیگراد تحمل می کند اما سردتر از این مقدار احتمال خشک شدن و سرمازدگی ساقه های گیاه هست و بهتر است که در چنین مناطقی قسمتهای نزدیک خاک را با پوششی به ضخامت حدود 10 سانتمیتر از خاک برگ و یا کود حیوانی محافظت کرد. با رسیدن بهار و گرم شدن هوا می بایست اطراف ساقه های اصلی را از پوششهای مصرفی پاک کرد.

تکثیر: کاشت قلمه یکی از راه های تکثیر این گیاه است . قلمه را می توان از اواسط بهار/اوایل  تابستان و از چوبهای نرم و یا در اواخر تابستان و یا اوایل پاییز از چوبهای نیمه رسیده به طول 20-10 سانتیمتر تهیه کرد. چوب نرم در واقع همان ساقه های حاصل از رشد فصل جاری و ساقه های جدید گیاه است که هنوز سبز است و بافتی نسبتا نرم دارد اما چوب نیمه رسیده کمی سفت تر است و اگر آنرا خیلی خم کنیم احتمال شکستن آن وجود دارد در حالیکه قلمه های چوب نرم را هر قدر هم که خم کنیم نخواهد شکست. برگهای موجود در طول قلمه را باید حذف کنیم و3-2 برگ در انتهای قلمه نگه می‌داریم.وجود تعداد بیشتری برگ موجب از دست دهی آب قلمه می شود و چون قلمه ها هنوز ریشه ندارند بنابراین نمی توانند آب مورد نیاز خود را جذب کنند و خشک می شوند. از طرفی قطع تمامی برگها نیز درست نیست چون برگها موادی تولید می کنند که برای ریشه زایی لازم است. بنابراین کافی است که 3-2 عدد از برگها را باقی بگذاریم. برای کاشت قلمه ها می توان از مخلوط خاکی سبک که زهکش خوبی دارد و می تواند رطوبت را در خود حفظ کند استفاده کرد . مثلا می توان از مخلوط خاک برگ+ شن و یا کوکوپیت +پرلایت و یا پیت موس+پرلایت+شن  استفاده کرد. ابتدا مخلوط به خوبی خیس می شود و 1-0.5 ساعت اجازه می‌دهیم تا آب اضافی به خوبی خارج شود. همچنین بعد از کاشت قلمه ها نباید اجازه داد که بستر کاشت خشک شود و باید همیشه مقداری رطوبت را در خود داشته باشد اما این نیز به معنی آبیاری فراوان و خیس بودن  مخلوط خاکی نیست . دو سوم طول قلمه ها در خاک فرو می روند و فقط یک سوم آنها دیده می شود. مکان روشن اما به دور از نور مستقیم آفتاب و دمای 18-15.5 برای ریشه زایی قلمه ها مناسب است . همچنین برای افزایش رطوبت در هوای اطراف قلمه ها می توان از روش کشیدن پلاستیک شفاف بر روی گلدان محتوی قلمه ها استفاده کرد. البته بهتر است که پلاستیک را عصر هنگام به مدت یک ساعت از روی گلدان برداشت تا به تهویه هوا و عدم شیوع بیماری های قارچی کمک شود. زمانی که برگهای جدید شروع به رشد کردند می توان به ریشه زایی قلمه ها مطمئن شد و پلاستیک را از روی قلمه ها برداشت .  سعی کنید که در سال اول رشد گیاهان جوان حاصل از قلمه ، آنها را همواره در مکانی با دمای بالای 15 درجه نگهداری کنید تا رشد ساقه ها و توسعه ریشه به خوبی انجام شود  وقتی گیاهان سال اول رشد خود را طی کردند و سیستم ریشه توسعه یافت، گیاه می تواند سرمای بیشتر را نیز تحمل کند و مشکلی برای آن پیش نخواهد آمد.

تصویر فوق: ریشه زایی قلمه های گیاه. این نوع قلمه از انواع قلمه سبز است و برگهای بالایی گیاه جدیدا شکل گرفته اند به همین دلیل می توان آنرا از مکان اولیه یا مکان ریشه زایی در اورد و در مکان جدید کاشت.

خوابانیدن شاخه های گیاه مادری راه دیگر تکثیر این گیاه است. بهتر است قسمتی از ساقه را که قرار است در زیر خاک قراگیرد ابتدا بدون برگ کنیم. خاکی را که قرار است این قسمت از ساقه در آن قرار گیرد با مخلوطی از خاک برگ و شن مخلوط کنیم و ساقه را در عمق حدود 20-15 سانتیمتری سطح خاک قرار داده و روی آن خاک برزیم به نحوی که انتهای ساقه بیرون از خاک باقی بماند. خاک این قسمت باید همیشه از رطوبت مناسب برخوردار باشد اما بیش از اندازه به آن آب ندهید زیرا می تواند موجب پوسیدن ساقه خوابانده شده شود. اگر ابتدای بهار این عمل را انجام دهیم در اوایل/اواسط پاییز می توان ساقه را که اکنون ریشه دار شده است از گیاه مادری جدا کرد.

تصویر فوق: نحوه خواباندن یک ساقه . 

تصویر فوق: ساقه گیاه از مکانهایی که با خاک در تماس باشد ریشه می دهد. به فلشها توجه کنید.

 جدا کردن پاجوش از کنار گیاه مادری از دیگر روشهای تکثیر این گیاه است. زمان مناسب جدا کردن پاجوشها در اواخر زمستان/اوایل بهار است یعنی زمانی که گیاه هنوز رشد فعال خود را شروع نکرده است. قبل از جدا کردن پاجوشها باید خاک را به خوبی آبیاری کرد و برای 2-1 ساعت منتظر ماند تا قسمتهای زیرین نیز به خوبی مرطوب شوند سپس ساقه اصلی پاجوش را مرکز یک دایره با قطر حداقل 30 سانت در نظر گرفت و از محیط این دایره فرضی حدود 40-30 سانت گودبرداری کرد و به طرف پایین رفت . سپس پاجوش را با خاکی با حجم گودالی که توضیح دادم از زمین در آورد. به طور کل هر مقدار که خاک بیشتری همراه با پاجوش بیرون بیاید ، موفقیت گرفتن پاجوش و سلامتی بعدی آن بیشتر تضمین می شود.

کاشت بذر روش دیگر تکثیر این گیاه است. بذرها در اواخر تابستان می رسند. در واقع زمانی که محفظه های حاوی بذر بر روی گیاه مادری تغییر رنگ داد زمان مناسب جداسازی میوه ها از گیاه مادری است. بذرها را می توان تا رسیدن اواخر زمستان در مکانی خشک و خنک نگهداری کرد. سپس در اواخر زمستان می توان ابتدا بذرها را به مدت چند ساعت در آب خیس کرد و سپس نسبت به کاشت آنها در مخلوطی از دو قسمت پیت موس+یک قسمت پرلایت +یک قسمت خاک معمولی کاشت کرد. بذرها را روی سطخ خاک قرار دهید و روی آنها را با لایه بسیار نازگی از خاک بپوشانید . کاشت عمیق موجب عدم جوانه زنی بذرها می شود. دمای مناسب برای جوانه زنی در حدود 21 درجه سانتیگراد است و گلدان حاوی بذرها باید در مکانی روشن اما به دور از نور مستقیم آفتاب باشد. تا جوانه زنی بذرها و برای جلوگیری از جابجا شدن بذرها در اثر جریان آب می توان از روش اسپری کردن آب بر روی سطح خاک جهت آبیاری استفاده کرد و نباید اجازه داد که سطح خاک خشک شود.

تصویر فوق: سمت چپ میوه نارس گیاه و سمت راست میوه رسیده که تغییر رنگ داده است و درون آن بذرهای گیاه قرار دارند.

خاک: اگرچه انواع خاک را می تواند تحمل کند اما خاکهایی با زهکش خوب به رشد بهتر آن کمک می کند. هنگام آماده سازی خاک می توان از مخلوط خاک باغچه+خاک برگ استفاده کرد و اگر می خواهید که آنرا در گلدان پرورش دهید حدود 10٪ حجم کل مخلوط خاک از شن نیز استفاده کنید تا زهکش بهتری بدست آید. خروج آب پس از آبیاری از فضای ریشه های این گیاه مهم است در غیر این صورت این گیاه به تدریج از بین می رود. می توان برای تقویت گیاه و گلدهی بهتر آن در طی فصل رشد و به شکل متوسط هر 4 هفته یکبار  از کودهایی ملایم همانند فرمولهای 10-10-10 و یا 12-12-12 برای کوددهی این گیاه استفاده کرد. اما با فرارسیدن فصل پاییز می بایست کوددهی را تا فرا رسیدن بهار متوقف کرد. همچنین اگر این گیاه را به شکل گلدانی پرورش می دهید به طور کل بهتر است که از کودهایی با مقدار کمتر نیتروژن نسبت به پتاسیم و فسفر همانند فرمول 10-10-5  استفاده کنید. برای گیاهان بزرگ یاس سفید می توان در اوایل فصل رشد لایه ای به ضخامت حدود 5 -10 سانتیمتر از کود پوسیده دامی بر روی سطح خاک استفاده کرد. همچنین با رعایت فاصله ای حدود 40 سانتیمتری از ساقه های اصلی می توان این مواد را البته در اواخر زمستان/ اوایل بهار به خاک و به ملایمت تا عمق حدود 20-10 سانتیمتری  خاک اطراف گیاه مخلوط کرد.

آفات و بیماری: شته، شپشک ها و کنه های گیاهی بخصوص  کنه تار عنکبوتی  از جمله آفات این گیاه محسوب می شوند که مرتبا باید ساقه های گیاه را در طی فصل رشد بخصوص ساقه های جوان را برای حضور و یا عدم حضور این آفات کنترل کرد و در صورت لزوم از سموم مورد نیاز استفاده کرد. بیماری هایی که این گیاه را گرفتار می کنند اکثرا قارچی هستند همانند لکه برگی و یا سفیدک پودری . عدم خیس شدن برگها در طی آبیاری، تهویه و جریان مناسب هوا در بین برگسار و نور کافی در مکان کاشت از جمله عوامل پیشگیری کننده در شیوع چنین بیماری هایی هستند.

هرس: یاس سفید بسیار پر رشد است و برای کنترل اندازه آن می بایست به شکل مرتب و سالانه هرس شود. هرس را بعد از اتمام هر دوره گلدهی می توان انجام داد. هرس این گیاه در اواخر زمستان و یا اوایل بهار موجب کاهش گلدهی آن می شود زیرا بهترین گلهای این گیاه بر روی ساقه های جوان و حاصل از رشد فصل جدید شکل میگیرد. به همین دلیل اگر گیاه را بعد از اتمام دوران گلدهی هرس کنیم (اواخر تابستان/ اوایل پاییز) گیاه فرصت و زمان کافی خواهد یافت که با شروع فصل آینده ، تجدید نیرو کرده و ساقه های جوان و جدید تولید کند که حاوی غنچه های گل هستند. البته توجه کنید که اگر در منطقه ای زندگی می کنید که دمای هوا در طی پاییز و زمستان به نحوی است که این گیاه به شکلی نیمه همیشه سبز زندگی می کند (یعنی به رکود کامل فرو نمی رود و همگی یا مقداری از برگهای سبز خود را حفظ می کند) در اواخر زمستان / اوایل بهار نیز می توان نسبت به هرس اقدام کرد . اما به هر حال هرس در این زمان سال موجب به تعویق افتادن گلدهی این گیاه در فصل رشد جدید می شود. میزان و شدت هرس بسته به هدف شما می تواند متفاوت باشد. مثلا فرض کنید که این گیاه را در فضای باز نگهداری می کنید اما ترجیح می دهید که بیشتر فرم و شکل بوته ای داشته باشد تا اینکه بلند شود. به همین دلیل هنگام هرس می توان ساقه ها را سر زنی کرد. البته برای جلوگیری از انبوه شدن بیش از اندازه مرکز گیاه می توان از ساقه هایی قدیمی را که در مرکز گیاه قرار گرفته اند را  حدود 20-15 سانتیمتر باقی گذاشت و مابقی آن را قطع کرد. از جوانه های موجود بر روی باقیمانده ساقه قدیمی، ساقه های جدید به تدریج شروع به رشد می کنند.  در مورد یاس هایی که در گلدان نگهداری می شوند و برای کنترل رشد آنان می توان هر ساقه  را حدود یک سوم ارتفاع آن کوتاه کرد. توجه کنید که این گیاه برای ظاهر بهتر نیاز به قیم مناسب دارد که قبل از  شروع رشد و بلند شدن ساقه ها باید قیم را تهیه و در جای خود مستقر کرد.

تصویر فوق: نگهداری گیاه در گلدان و تربیت آن به شکل یک حلقه

تصویر فوق: تربیت گیاه به نحوی که با پایه بلند به نظر برسد. البته اگر دقت کنید چندین ساقه اصلی به دور هم قرار گرفته اند و به ساقه ها اجازه داده می شود که در قسمت بالایی رشد کنند.

تصویر فوق: پرورش گلدانی گیاه

 

در قسمت زیر تصاویر عمومی مربوط به این گیاه را مشاهده می کنید. 

 

منابع:

http://en.wikipedia.org/wiki/Jasminum_officinalis 

http://en.wikipedia.org/wiki/Jasminum_grandiflorum

http://www.gardenguides.com/121158-jasminum-grandiflorum-care.html

http://www.logees.com/Hardy-Jasmine-Jasminum-officinale/productinfo/R1385-2/

http://www.gardenguides.com/83209-prune-jasminum-officinale.html

http://www.backyardgardener.com/plantname/pda_cf8b.html

http://www.ehow.com/how_5152524_prune-jasminum-officinale.html

http://www.gardenguides.com/113974-propagate-jasmine-plant.html

http://homeguides.sfgate.com/propagate-jasmine-cuttings-45959.html

http://www.ehow.com/how_8123348_grow-jasmine-seeds.html

http://davesgarden.com/guides/pf/go/1638/

[ ۱۳٩٢/۱٢/۱۳ ] [ ٧:٤۱ ‎ب.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ