باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

درخت چنار Platanus به خانواده Platanaceae تعلق دارد و بومی مناطق مختلفی در نیمکره شمالی است. تمامی درختانی که در این جنس گیاهی قرار دارند درختانی بلند قامت به ارتفاع 50-30 متر هستند و همگی بجز گونه P. kerrii درختانی خزانپذیر می‌باشند و با رسیدن فصل پاییز برگهای آنان خزان می‌کند. پوسته تنه درختان چنار بخصوص در برخی انواع، با گذر زمان و بزرگتر شدن درخت تا حدودی ریزش می کند و به همین دلیل پوست گیاه یک  رنگ به نظر نمی‌رسد.

 


دوستان عزیز لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری و انتشار نفرمایید. سپاسگزارم.

در روی تنه، قسمتهای مسن تر که پوست رویین خود را حفظ کرده ‌اند، خاکستری رنگ  هستند و می‌توانند بعد از مدتی حالتی چوب پنبه ای نیز بیابند . اما رنگ نواحی که پوست آنان ریزش کرده است به رنگ سبز-خاکستری می باشد.  برگهای چنار دارای بریدگی‌هایی هستند که شکل زیبایی به برگ داده است و برگهای این درختان یکی از منابع مناسب تولید خاک برگ برای مصارف باغبانی است . سطح رویین و زیرین برگها پوشیده است کرک است (سطح زیرین کرکهای بیشتر ) و برگهای جوان نسبت به برگهای بالغ به طور کل از کرکهای بیشتری برخوردار هستند.درختان چنار گل نیز تولید می کنند اما ریز و غیرقابل توجه هستند. گلهای نر و ماده از هم جدا اما بر روی یک پایه (یک درخت) قرار می‌گیرند. بنابراین اگر شما موفق به پیدا کردن و جدا کردن گل از درختان چنار شدید بدانید که این گلها یا نر هستند و یا ماده . زمان شکل گیری گلها در فصل بهار است و گلهای نر بعد از انجام عمل گرده افشانی از درخت ریزش می کنند اما گلهای ماده باقی می مانند تا میوه و بذر تولید کنند. میوه درختان چنار شکل جالبی دارد و شبیه یک توپ کوچک اما خار دار است. این توپ کوچک 4-2.5 سانتیمتر قطر دارند و هر یک حاوی چند صد بذر هستند. نام انگلیسی درختان چنار Plane tree است البته برخی از گونه ها که بخصوص بومی قاره آمریکا هستند Sycamore نیز خوانده می شوند (بخصوص گونه P. occidentalis). درختان چنار بخصوص درختان چنار جوان و یا سرشاخه های جوان درختان بالغ می توانند در بسیاری افراد آلرژی و حساسیتهای فصلی و تنفسی بخصوص در فصل بهار ایجاد کنند.

تصویر فوق: تنه درختان چنار بعد از سالها می تواند بسیار قطور شود.

تصویر فوق: پوست تنه . نواحی که سبز-خاکستری هستند نواحی هستند که پوست مسن روی آنها ریخته است.

تصویر فوق: نمونه ای از سرشاخه های درختان چنار در نزدیکی فصل بهار. این جوانه ها برای رشد نیاز به نور مستقیم آفتاب دارند.

تصویر فوق: میوه درخت چنار

 

معرفی برخی از محبوبترین گونه ها

Platanus orientalis  (چنار شرقی) با نام انگلیسی oriental plane شناخته می شود که  حداکثر تا 30 متر رشد می کند و به دلیل عمر طولانی و تاج زیبایی که دارد معروف است. این گونه بومی ایران نیز می باشد و به همین دلیل در برخی از شهر های ایران به خوبی رشد و نمو می کند.

Platanus x acerifolia  از نامهای انگلیسی این گیاه می توان به London plane (چنار لندنی) و Hybrid plane (چنار دورگه ) نیز اشاره کرد. زیرا از دو رگه گیری بین دو گونه P.occidentalis و P.orientalis است. این درخت 30-20 متر ارتفاع می یابد

Platanus racemosa با نامهای انگلیسی California sycamore,Western sycamore,California plane شناخته می شود که حدود 35 متر اراتفاع می یابد و معمولا دارای دو یا سه تنه اصلی است و تنه اصلی به شکل واحد و مستقیم رشد نمی‌کند.

Platanus occidentalis (چنار آمریکایی) نام انگلیسی این گونه از چنار occidental plane, american sycamore,buuonwood است این نمونه می تواند تا حدود 40 متر ارتفاع بیابد و خاصیت پوست ریزی فراوانی دارد . به همین دلیل پوسته تنه این نوع از درختان چنار دارای رنگ و طرح و نقش متنوع تری نسبت به سایرین است.

نیازهای محیطی

آبیاری: درختان چنار از اینکه همیشه مقداری رطوبت دریافت کنند ، بسیار خوشنود و خوشحال خواهند شد! البته و بخصوص گیاهان بالغ چنار نسبت به خشکی خاک تا حدودی مقاومت دارند اما به هر حال خشکی خاک را دوست ندارند و رشد خوبی نیز در خاکهای خشک نخواهند داشت . در چنین شرایطی دچار زردی و ریزش زودهنگام برگ می شوند.  بنابراین درسالهای اولیه کاشت این درختان می بایست نسبت به آبیاری منظم درختان جوان دقت کرد تا به خوبی رشد کرده و سیستم ریشه‌ای خود را در زیر خاک بگسترانند تا در آینده بتوانند از قسمتهای مختلف خاک رطوبت مورد نیاز خود را تهیه کنند. بنابراین بعد از کاشت نهال‌ها و به خصوص در سال اول و حتی دوم رشد و توسعه درختان جوان ،می‌بایست هر هفته نسبت به آبیاری آنان اقدام کرد. توجه کنید که ریشه های درختان چنار به طور کل به خوبی در خاک پراکنده و گسترده می‌شوند و ریشه های این درختان قوی هستند به همین دلیل اگر نزدیک به تاسیسات ساختمانی (همانند لوله های فاضلاب و یا چاه های آب ) کاشته شوند امکان آسیب رساندن به این تاسیسات وجود دارد. فاصله مناسب برای اینکه هیچ خطری ریشه های این گیاه ، تاسیسات شهری و ساختمانی را تهدید نکند حدود 15 متر تا مکان قرار گیری تاسیسات است. 

نور: درخت چنار برای رشد مناسب نیاز به مکانی با نور مستقیم آفتاب دارد. به طور کل این گیاه در مکان سایه رشد خوبی ندارد و حتما باید از آفتاب مستقیم بهره مند باشد. به طور کل جوانه های موجود بر روی شاخه‌های چنار بخصوص جوانه هایی که از فعالیت آنان شاخه ها  و ساقه های جدید می روید، در صورت حضور نور مستقیم آفتاب شد می‌کنند. به همین دلیل درختان چناری که در شرایط نوری نامناسبی کاشته شوند، به طور کل رشد خوبی ندارند و تاجی کوچک و ضعیف خواهند داشت.

دما:  اگرچه انواعی از این درختان نیز وجود دارند که سرما را تا 40- درجه سانتیگراد دوام می‌آورند اما برای انواعی که در محیط های شهری کاشته می شوند و بیشتر از سایر گونه ها شناخته شده هستند ، حداکثر سرمای زمستانی که آنان قطعا آسیب نمی‌رساند حداکثر 23- درجه سانتیگراد است.  همچنین جوانه های فعال و بیدار این درخت نسبت به سرما و یخبندان دیررس بهار حساس هستند و از بین می روند.  گرمای هوا برای این گیاهان مشکلی ایجاد نمی کند اما به طور کل این درختان در شهرهایی که تابستانهای گرم ومرطوب دارند عملکرد خوبی ندارد و مناطقی را که تابستانهایی خنک را دارند ترجیح می دهد. اما به هر حال گرمای هوای تابستانی را تا 40-35 درجه به خوبی تحمل می کند.

خاک: درختان چنار نسبت به خاک سختگیر نیستند و اگر آب مورد نیاز آنها تامین شود ، در هر نوع خاکی رشد می کنند. اما نباید فراموش کرد که خاک می‌بایست زهکش خوبی نیز داشته باشد تا ریشه ها بتوانند تنفس کنند. برای کاشت درختان جوان و نهالهای چنار بهتر است که گودالی را با ابعاد یک متر (عرض طول و ارتفاع) تهیه کرد و هنگام کاشت نهال برای زیر آن و پر کردن گودال از مخلوط خاک برگ+شن +خاک معمولی برای پرکردن آن بکارگرفت. فاصله کاشت نهالها از یکدیگر نیز حداقل 5 متر است. اگرچه درختان چنار وجود رطوبت در خاک را دوست دارند اما این به معنی خیس بودن خاک و ماندگار بودن رطوبت در آن نیست. بلکه همانطور که اشاره کردم خاک علاوه بر داشتن رطوبت مناسب از زهکش خوبی نیز باید برخوردار باشد. همچنین خاکهای کم عمق مناسب کاشت این گیاهان نیست بلکه خاک می بایست از عمق مناسبی برخودار باشد. همچنین خاکهایی آهکی بخصوص اگر بافت سبکی نیز نداشته باشد برای این درخت نامناسب است و مشکلاتی از جمله خزان زودرس آنها (زرد شدن زودتر از موعد و قبل از فرارسیدن فصل پاییز) می شود. درختان چنار به تهویه مناسب خاک بخصوص برای ریشه های جوان و سطحی خود نیاز دارند برای همین اگر در طی سال بخصوص در فصول پاییز و یا اوایل بهار خاک پای آنها نرم شود و از خاک برگ تازه و یا کود پوسیده دامی استفاده شود و با خاک پای گیاه مخلوط شود، به رشد گیاه کمک خواهد شد. متاسفانه امروزه در محیط شهری شاهد پوشانده شدن اطراف تنه گیاه با سنگ و سیمان و یا آسفالت هستیم و این مسائل از جمله کارهایی است که انجام تهویه در خاک اطراف ریشه های این گیاه را برای این درختان نامساعد و نامناسب می کند و این مسئله ،به خزان زودهنگام این درختان کمک می کند. بهترین راه پوشاندن اطراف یک درخت چنار استفاده از آجرها و یا سنگهایی است که از هم فاصله داشته باشند.

تکثیر: کاشت قلمه یکی از راه های تکثیر این گیاه است. قلمه از شاخه  یک ساله به طول 30 سانتیمتر در ماه های زمستان گرفته می شود. برخی از پرورش دهندگان این قلمه ها را در طی دی و بهمن ماه تهیه می کنند سپس آنها را به مدت یک ماه در زیر ماسه به شکل افقی و در فضای آزاد (البته به دور از خطر یخزدگی و ریزش برف و باران) نگهداری می کنند  و سپس در اسفند و یا فروردین کاشته می شود. برخی نیز در همان اواخر زمستان نسبت به تهیه و کاشت مستقیم قلمه ها اقدام می کنند. خاک کاشت می تواند مخلوطی از خاک برگ+شن باشد. حداقل یک سوم طول قلمه ها در بستر کاشت فرو می رود. کشیدن پلاستیک روی قلمه ها ، گذاشتن آنها در مکانی روشن اما به دور از نور مستقیم آفتاب و دمای حدود 18 درجه به ریشه زایی قلمه این گیاهان کمک می کند. 

تصویر فوق: قلمه های گیاه 

تصویر فوق: نهالهای یک ساله حاصل از کاشت قلمه

تصویر فوق: نهالهای دو ساله حاصل از تکثیر با قلمه 

تکثیر این گیاه از طریق کاشت بذر نیز امکان پذیر است البته رشد اولیه گیاهچه آن کم است. باید اجازه دهیم تا بذرها (میوه ها) زمستان را بر روی درخت مادری سپری کنند تا نیاز سرمایی آنها برطرف شود.  در اواخر زمستان می توان میوه ها را از گیاه مادری جدا کرد. اگر تمایل دارید که قبل از زمستان و یعنی در زمان ریزش و خزان برگها، میوه ها را از درخت جدا کنید، بعد از بهتر است که میوه ها را در دمای حدود 5 درجه سانتیگراد نگهداری کنید. اما برای آماده‌سازی بذر ها بهتر است که به مدت دو ماه قبل از زمان کاشت در بستر خاکی، آنان را در دمایی پایین تر و در حد 2 درجه سانتیگراد نگهداری کنید  تا نیاز سرمایی آنان برطرف شود. به هر حال بعد از تهیه میوه درخت چنار که در واقع مجموعه ای از بذرهای این درخت است، نوبت جداکردن بذرها از یکدیگر می شود. برای کاشت مخلوط خاکی ، می توان از خاک برگ+شن استفاده کرد. عمق کاشت بذرها زیاد نیست و اگر به اندازه قطر و ضخامت بذرها ، خاک برگ الک شده بر روی آنها بریزید کافی است.   گلدان حاوی بذرها را در مکانی روشن اما به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید و مراقب عدم خشک شدن سطح خاک باشید. از آنجایی که بذرها نسبتا ریز هستند برای جلوگیری از جابجایی آنان در حین عمل آبیاری می توان از روش اسپری و غبارپاشی آب بر روی سطح خاک استفاده کرد. بعد از سبز کردن جوانه ها می توان از روشهای معمولی آبیاری البته با جریان و ملایمت استفاده کرد. طیف دمایی برای جوانه زدن بذرها بین 15 الی 30 درجه سانتیگراد است. اگر تمامی شرایط مساعد باشد بعد از 4-3 هفته بذر جوانه می زند.گیاه حاصل از بذر 2-1 سال اول رشد نسبتا کندی دارد  اما بعد از 2 سال رویش سریعی خواهد داشت. توجه کنید که اگرچه گیاه حاصل از قلمه در ابتدای رشد ، رشدی سریعتر از گیاه حاصل از کاشت بذر دارد اما درخت حاصل از کاشت بذر سیستم ریشه ای قوی تری از گیاه حاصل از کاشت قلمه دارد.

آفات و بیماری: از آفات این درختان می توان به شته ، شپشک های گیاهی ، کنه تار عنکبوتی و سن توری Lacebug  اشاره کرد. آنتراکنوز یکی از بیماری های قارچی این گیاهان است که موجب بدشکل شدن برگها و از بین رفتن برگها بخصوص برگهای جوان ، ساقه های کوچک و گاهی شاخه های بزرگتر می شود. این بیماری بهار که بخصوص هوا مرطوب است بیشتر شیوع می یابد.بر روی برگها نواحی قهوه ای رنگ بزرگی شکل میگیرد  و برگ حالتی خشکیده می یابد. بیماری قارچی دیگر با نام بیماری ماساری Massaria شناخته می شود که بخصوص در مناطقی که تابستانهای گرم دارند مشکلاتی از قبیل سرخشکیدگی شاخه ها و افتادن زودهنگام آنان را به دنبال دارد. کپک پودری بیماری دیگر است که اکثر نواحی جوان و همچنین پاجوشهای گیاه را گرفتار می‌کند. بیماری آلمانی نارون که در واقع نوعی بیماری قارچی است و اکثرا درختان نارون را گرفتار می کند ، در درختان چنار نیز می تواند مشکلاتی را ایجاد کند. سوختگی برگی باکتریایی نوعی بیماری باکتریایی است که موجب خشکیدگی و بروز نواحی سوخته بر روی برگها و ریزش آنها ، قهوه ای شدن برگهای جوان و نابالغ و زوال تدریجی درخت می‌شود.

هرس: در ختان چنار به هرس خاصی نیاز ندارند. هرس آنها محدود به کوتاه کردن و قطع کردن شاخه های آسیب دیده و یا شاخه هایی است که در محیط شهری برای سیمهای برق مشکل ایجاد می کنند. همچنین اگر بخواهیم پایه این گیاه بلندتر به نظر برسد می توان نسبت به قطع و حذف شاخه های موجود در قسمت پایین درخت اقدام کرد. همچنین اگر بخواهیم که این درخت تاجی کوتاه داشته باشند می توان در ابتدای کاشت یک نهال چنار و زمانی که ارتفاع آن حدود 2 متر است جوانه انتهایی را قطع کرد.

تصویر فوق: برگهای چنار شرقی Platanus orientalis 

 تصویر فوق: برگهای گونه Platanus racemosa


تصویر فوق: برگ و میوه چنار آمریکایی Platanus occidentalis 

تصویر فوق: برگ و میوه چنار لندن گونه Platanus x acerifolia 

تصویر فوق: درختان چنار در کنار آبراهی که خاک مجاور آن از زهکش و تهویه خوبی برخودار باشد ، رشد بسیار خوبی خواهند داشت.

تصویر فوق: میوه درخت 

تصویر فوق: میوه چنار

منابع:

http://en.wikipedia.org/wiki/Platanus

http://www.aranya.co.uk/planes/text/cultivation.html

http://www.unitar.org/hiroshima/sites/unitar.org.hiroshima/files/GLH%202011%20Tree%20Plane%20tree_0.pdf

http://treesandshrubs.about.com/od/commontrees/p/LondonPlaneTreeGrowingProfile.htm

http://www.torontomastergardeners.ca/index.php/askagardener/london-plane-tree/

http://www.treesusa.com/Plantinfo/Shade/Templates/London%20Planetree.pdf

http://hort.ifas.ufl.edu/database/documents/pdf/tree_fact_sheets/plaacea.pdf

http://www.hort.uconn.edu/plants/p/plaace/plaace1.html

http://plants.usda.gov/plantguide/pdf/cs_ploc.pdf

 

[ ۱۳٩۳/۱/٢٤ ] [ ۳:٢٦ ‎ب.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ