باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

یکی از روشهای مهم تکثیر گیاهان استفاده و کاشت بذر آنان است.برای بدست آوردن بهترین نتیجه در کاشت بذر میبایست علاوه بر استفاده از بذرهایی با کیفیت قابل قبول، سعی کنیم آنان را در محیطی مناسب بکاریم تا بتوانند جوانه بزنند و رشد کنند. در این پست سعی کرده ام که به شکل خلاصه نحوه کاشت بذر و نیازهای محیطی مناسب برای جوانه‌زنی بهینه آنان را توضیح دهم.


دوستان عزیز. لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری و انتشار نفرمایید. سپاسگزارم

 بذر در حقیقت یک گیاه زنده اما رشد نکرده است که برای شروع رشد خود نیاز به محیطی مناسب و مساعد دارد. قسمتهای مختلف بذر را می‌توان در سه دسته کلی و عمومی قرار داد:

  1. رویان (جنین) -رویان در واقع یک محور است که در قسمت بالا و پایین آن دو نقطه رویشی وجود دارد. با رشد منطقه بالایی ساقه‌چه و با رشد منطقه پایینی ریشه‌چه تولید می شود . زمانی که بذر شروع به جوانه‌زنی می کند ابتدا ریشه‌چه گیاه بیرون می آید و سپس محور مربوط به ساقه از بذر بیرون میآید و قابل مشاهده می شود . رویان یک بذر، همیشه فعال و آماده به فعالیت و جوانه زدن نیست و گاهی موانعی بر سر راه شروع فعالیت آن وجود دارد. مثلا یا خودش هنوز نابالغ است و یا اینکه به دلیل وجود برخی مواد و یا پوسته محکم بذر امکان فعالیت برای آن وجود ندارد. به همین دلیل گاهی لازم است که قبل از کاشت بذر برخی گیاهان کارهایی خاص همانند قرار دادن آن در محیطی سرد و مرطوب و یا کارهای متفاوت دیگری انجام داد که رویان از حالت خواب و رکود در بیاید و فعال شود.
  2. بافت ذخیره بذر- از زمانی که بذر جوانه بزند تا زمانی که برگهای اولیه شکل بگیرند و بتوانند با کمک نور غذاسازی و فتوسنتز انجام دهند، انرژی فعالیتهای بذر از طریق مواد ذخیره و موجود در درون بذر تهیه می‌شود. بنابراین اینکه یک بذر دارای مواد ذخیره ای کافی باشد برای رشد و نموی بعدی آن بسیار مهم است. تولید و ذخیره سازی این مواد زمانی انجام می گیرد که بذر هنوز به گیاه مادری خود وصل است . یعنی مثلا گیاهی داریم که در حال گلدهی و تشکیل میوه است. هر مقدار که شرایط محیطی و نگهداری این گیاه بهتر باشد ، بذرهایی با مواد ذخیره ای مرغوبتری نیز شکل می گیرند و در نتیجه در آینده گیاهی با کیفیت بهتر از آنان تولید می شود.
  3. پوشش بذر- معمولا پوشش بذر خشک و سفت می شود تا از جنین و بافتهای ذخیره ای داخل بذر نگهداری کند و در حین جابجایی و انتقال به این دو جزء داخلی بذر آسیب نرسد. بنابراین وجود داشتن و سالم بودن این پوشش بسیار مهم است اما گاهی همین پوشش می تواند مانعی بر سر راه جوانه زنی بذرها باشد که در این صورت می بایست با روشهایی از ضخامت پوسته بذر کم کرد تا جذب آب و جوانه زنی بذر با سهولت بیشتری انجام شود.

انبار کردن بذر

گاهی لازم می شود که برای مدت زمانی بذرهای یک گیاه انبار و ذخیره شوند تا زمان مناسب کاشت آنان فرا برسد. طول مدت زمان نگهداری بذرها در انبار بستگی به نوع بذر و گیاه ، شرایط بذر  و همچنین شرایط انبار دارد. برخی گیاهان را برای مدت زمان طولانی تر و برخی را کوتاه تر می توان انبار کرد. همچنین بذر قوی از بذر ضعیف از انبارداری طولانی تری برخوردار است و یا اینکه انبارهای خنک و خشک بسیار مناسب تر از انبارهای گرم و مرطوب هستند.

اصولا قبل از قرار دادن بذرها در انبار باید آنها را برای مدتی مثلا 3-2 هفته در مکانی با دمای معمولی اتاق و به دور از نور مستقیم قرار داد تا رطوبت اضافی خود را از دست بدهند. در این رابطه اگر بذرها را بر روی سطح زمین پارچه و یا سینی پخش کنیم تبادل هوا و تهویه و در نتیجه خشک شدن بهتر انجام می شود.  وجود این رطوبت اضافی در بافت بذر می تواند موجب شیوع بیماری های قارچی در طی نگهداری در انبار شود. معمولا برای بذرهای اغلب گیاهان گلدار زینتی سبزیها و گیاهان زراعی و درختان میوه رطوبت مناسب بافت بذر اکثر گیاهان و البته نه تمامی آنان در حد 6-4 درصد است. از طرف دیگر رطوبت هوای انبار نیز مسئله ساز است . برای نگهداری اکثر بذرها رطوبت نسبی هوای انبار در حدود 25-20٪ در نظر گرفته می شود البته هر مقدار دمای انبار پایین تر باشد می توان رطوبت نسبی هوا را بیشتر در نظر گرفت. به طور کل به ازا هر 5 درجه سانتیگراد از دمای انبار طول عمر بذر دو برابر می شود . در انبارداری حرفه ای بذرها دمای انبار را در حدود صفر تا 18- درجه سانتیگراد در نظر می گیرند اما توجه داشته باشید که در چنین دمایی رطوبت نسبی محیط نیز از حدود 70٪ کمتر نیست. اگر در چنین دمایی رطوبت نسبی کم باشد و دما تا این حد سرد باشد قطعا به بذر آسیب می رسد. در شرایط معمولی و خانگی بهترین دمای انبار حدود 10-1 درجه سانتیگراد است . اگر این دما امکان پذیر نیست و دمای بیشتری در انبار موجود است حتما می بایست نسبت به عدم وجود رطوبت اضافی چه در بافت بذرها و چه در هوا و اتمسفر انبار  اطمینان حاصل کرد زیرا وجود رطوبت به همراه دمای بالا و نامناسب به معنی کاهش حتمی کیفیت و قدرت جوانه زنی بذرها است.

برای بسته بندی بذرها البته به شرط اینکه بذر رطوبت داخلی اضافه نداشته باشد و شرایط انبار نیز مساعد باشد از قوطی های فلزی و آلومینیومی و یا کیسه های پلاستیکی با ضخامت بیش از 3 میلیمتر  باشند استفاده می شود . این مواد مانع از ورود هوای مرطوب به اطراف بذرها می شوند به همین دلیل پاکتهای کاغذی و یا پارچه ای از بذرها در برابر تغییرات محیط حفاظت نمی کنند .

طول عمر بذر

هر مقدار که شرایط نگهداری بذرها در سطح بالایی قرار داشته باشد و یا هر قدر که کیفیت بذر بالا باشد باز هم بذرهای گیاهان مختلف از نظر طول عمر طبیعی با هم متفاوت هستند و این یک مسئله ژنتیکی است. اگرچه با بهینه کردن شرایط نگهداری و انبار می توان طول عمر را افزایش داد اما بیش از ویژگی ژنتیکی بذر یک نوع گیاه نمی توان انتظار داشت که بعد از مدت زمان مشخص و طول عمر معمول خود، باز هم کیفیت خود را حفظ کند. بذرها از نظر طول عمر طبیعی که دارند در سه گروه قرار میگیرند.

  1.  بذرهای کوتاه عمر همانند درختان مناطق معتدله که بذرهایشان معمولا در بهار می رسد همانند سپیدار، افرا، بید و نارون که از چند روز و حداکثر تا یک سال زنده می مانند. در شرایط طبیعی و در طبیعت بذر این نوع گیاهان بعد از رسیدن بر روی درخت مادری و ریزش به زیر آن ، فورا در خاک جوانه می زنند و نیازی به گذران فصول پاییز و زمستان نیست. همچنین بذر اکثر گیاهان گرمسیری و همچنین نیمه گرمسیری همانند قهوه، ازگیل ژاپنی، انواع نخل ها، انبه، کاکائو، خرمالو و مرکبات و یا بذرهایی که لپه ها (قسمت خوراکی) بزرگی دارند همانند بادام، فندق، گردو، شاه بلوط و پسته نیز در این گروه قرار میگیرند. توجه کنید که گذر زمان به معنی عدم جوانه زنی این بذرها نیست بلکه به معنی کاهش درصد جوانه زنی و یا کاهش کیفیت گیاه تولید شده توسط این بذرها است.
  2.   بذرهایی با عمر متوسط همانند بذر اکثر درختان سوزنی برگ سبزی ها و گلها و غلات که معمولا 5-2 سال و در بهترین شرایط نگهداری حداکثر تا 15 سال زنده می مانند.
  3.  بذرهای بلند عمر که بذرهایی با پوسته سخت هستند که حداقل 20-15 سال زنده می مانند. معمولا بذر علفهای هرز در این گروه قرار میگیرند.

تصویر فوق: طول عمر بذر برخی از گیاهان

ضدعفونی بذر قبل از کاشت

برای جلوگیری از شیوع بیماری هایی که عامل آنها در خاک زندگی می کند می توان آنان را با برخی مواد ضدعفونی کرد که این مواد را نیز می توان در سه گروه قرار داد:

  1.  موادی که فقط سطح بیرونی بذر را ضدعفونی می کنند همانند هیپوکلریت سدیم و یا هیپوکلریت کلسیم . به بیان ساده تر برخی از ضدعفونی کننده ها  و سفید کننده های خانگی جز این گروه هستند البته توجه کنید برای جلوگیری از آسیب به بذر این مواد را باید به شکل رقیق شده استفاده کرد معمولا محلول 2درصد را استفاده می کنند.
  2.  موادی هستند که می توانند عوامل بیماریزای درون بذر را نیز نابود کنند که از این مواد می توان به فرم آلدئید و کلرید جیوه (به غلظت 4-2 در هزار) و آب گرم (56-50 درجه سانتیگراد به مدت 30-15 دقیقه) اشاره کرد.
  3. گروه بعدی این مواد ، آنهایی هستند که مانع از فعالیت قارچها و آفت ها بر روی بذرها می شوند که ازجمله قارچکشها می توان به کاپتان و سرزان و از آفت کشها می توان به لیندین و آلدرین اشاره کرد.

خفتگی بذر

گاهی با وجودیکه شرایط محیطی برای جوانه زنی بذرها مساعد و مناسب است، بذر جوانه نمی زند. در این صورت گفته می شود که بذر در حالت خفتگی و رکود است. در چنین شرایطی می بایست کارهایی انجام دهیم که بذر خفتگی خود را از دست بدهد اما اینکه چه کارهایی باید انجام دهیم بستگی به نوع خفتگی بذر دارد. در ادامه معروفترین انواع خفتگی و راه کارهای از بین بردن آنان را برایتان توضیح می دهم توجه کنید بعد از انجام تیمارهایی جهت از بین بردن خفتگی بذر ، بذرها را باید بلافاصله کاشت و این بذرها را به طور کل نمی توان مجددا انبار کرد:

خفتگی فیزیکی و مکانیکی (پوسته بذر)- عامل رکود و خفتگی فیزیکی بذر پوشش سفت آن است که مانع از جذب آب توسط بذر و در نیتجه مانع از فعال شدن رویان جهت جوانه زنی می شود. از طرفی گاهی با وجود  پوشش سفت و سخت بذر آب جذب می شود اما رویان به دلیل سفتی پوسته بذر نمی تواند توسعه یابد و به بیرون راه یابد. گیاهانی که بذر آنان خفتگی فیزیکی و یا مکانیکی دارند می توان به فندق، گردو، پسته،  بلوط، اقاقیا، اکاسیا و میوه‌های هسته دار مانند بادام، هلو، شلیل گوجه، زردآلود، گیلاس و آلبالو و یا گیاهانی همانند سیب زمینی، گوجه فرنگی، فلفل، بادمجان، لوبیا، اختر،  شمعدانی، چغندر و پیچک  اشاره کرد. گاهی این خفتگی فیزیکی بعد از کاشت بذرها و به دلیل گرما و آبی که در زیر خاک وجود دارد خود به خود و به تدریج از بین می رود و بذر جوانه خواهد زد و نیازی به انجام کاری خاص برای از بین بردن آنان نیست مثل گوجه فرنگی فلفل و بادمجان که در صورت وجود دما و وجود رطوبت مناسب خاک به تدریج شروع به جوانه زنی می کنند اما گاهی نیز این عوامل طبیعی آنقدر که باید و شاید موثر نیستند و می بایست تیمارهای خاصی انجام داد تا بذر بتواند سریعتر و بهتر جوانه بزند. در چنین مواردی و برای از بین بردن خفتگی فیزیکی از روشهایی همانند خراش دهی مکانیکی سطح بذر که  با وسایلی همانند کاغذ سنباده و یا سوهان  استفاده می کنند. در این روش اگر تعداد بذر زیاد باشد آنها را هرماه با سنگریزه به درون دستگاهی گردان همانند مخلوط کن‌های سیمان می ریزند تا در اثر ساییده شدن با سنگریزه ها پوشش بذرها نازک شود. روش دیگر خراش دهی استفاده از برخی اسیدها است. مثلا بذر ها در اسیدی همانند اسید سولفوریک (90-20درصد) به نسبت یک قسمت بذر و دو قسمت اسید قرار میگیرند و خیس می خورند ودر طی این مدت چند بار هم زده می شوند. در هر مرتبه نیز نباید بیش از 10 کیلو بذر استفاده شود . مدت زمان باقی ماندن بذر در اسید بستگی به نوع بذر و ضخامت پوسته آن و دمای محلول اسید دارد و می تواند از 10 دقیقه تا شش ساعت طول بکشد بعد از اتمام این مدت زمان ، بذرها به مدت 10 دقیقه با آب شسته می شوند تا باقیمانده اسید از روی آنان پاک شود .  این روش بیشتر در بخش صنعتی استفاده می شود و کمتر در محیط خانه استفاده می شود. روش دیگر از بین بردن این نوع خفتگی بکار بردن و خیساندن بذرها در آب گرم است. یعنی بذرها را در آب گرم 100-77 درجه به مدت 24-12 ساعت می خیسانند که البته مقدار آب می بایست 5-4 برابر حجم کل بذرها باشد تا موثر واقع شود و گرما به تمامی بذرها برسد. البته این گرما برای مقطع زمانی اولیه است و آب به تدریج در طی مدت 24-12 ساعت سرد می شود. بذرهایی که به این تیمار پاسخ می دهند متورم می شوند اما بذرهایی که بدون تغییر باقی می مانند و متورم نمی شوند دوباره باید خیساندن را برایشان تکرار کردو

 خفتگی شیمیایی (خفتگی بازدارندگی ) – گاهی دلیل وجود برخی مواد شیمیایی موجود در ساختار بذر و قسمتهای مختلف آن، رویان نمی تواند فعال شود و جوانه بزند.  از بذرهایی که خفتگی شیمیایی دارند می توان به این موارد اشاره کرد : اکثر میوه هایی که قسمت گوشتی و خوراکی دارند همانند مرکبات جالیزی ها میوه های هسته دار سیب گلابی انگور گوجه فرنگی به همین دلیل است که گفته می شود ابتدا بذرهای این گیاهان را باید از درون میوه و قسمت گوشتی درآورد و به خوبی شست تا تمام باقی مانده میوه از اطراف بذر پاک شود . از دیگر گیاهان که به دلایل مختلف دیگر دارای خفتگی شیمیایی هستند می توان به گیاهان کویری ،زنبق، خردل ،کتان، بنفشه، اطوخودوس اشاره کرد. این گیاهان یا به دلیل وجود مواد شیمیایی خاص و یا لعاب داخلی که تولید نمی کنند دچار خفتگی شیمیایی می شوند.

خفتگی مروفولوژیکی و فیزیولوژیکی مربوط به رویان- همانطور که اشاره کردیم رویان یکی از اجزا داخلی بذر است. گاهی رویان به شکل نابالغ و توسعه نیافته باقی می ماند و باید تیمارهایی انجام داد تا رویان تحریک شود و برسد و آماده جوانه زنی شود . گاهی رویان کوچک است و به خوبی رشد نکرده است و توانایی جوانه زنی ندارد. در این حالت وجود یک دوره گرما برای بزرگ شدن آن لازم است همانند تاج الملوک، زبان در قفا، شقایق، آرالیا، زبان گنجشک، بداغ، پامچال، هویج، شمشاد و کاج درختان زبان گنجشک و گونه های گیاهان گرمسیری مختلف و گوناگون . برای از بین بردن رکود و خفتگی بذرهایی که رویان نابالغ دارند کافی است که بسته به نوع بذر آنها را برای چند روز تا چند ماه در مکانی مناسب با دمای مناسب که گرم محسوب می شود انبار کرد تا رشد رویان درون بذر کامل شود و لزومی به انجام کار دیگری نیست. میزان گرما و مدت زمانی که برای بذر این گیاهان لازم است تا رویان انها رشد کند و بزرگ شود متفاوت و متغیر است . مثلا بذرهای گونه های مختلف نخل به طور عادی نیاز دارند تا چند سال انبار شوند تا رویان کوچک آنان به تدریج بزرگ شود اما می توان به انبار کردن آنان به مدت سه ماه در دمای 40-38 درجه چنین شرایطی را برای رویان کوچک آنان فراهم کرد تا در مدت زمان کوتاه تری رشد کنند . برای سایر گیاهان به غیر از نمونه هایی که گرمسیری محسوب می شوند معمولا انبار کردن برای چند ماه در مکانی خشک با دمای 30-15 درجه و تاریک مناسب است.

 گاهی رویان به اندازه کافی رشد کرده است و  بزرگ شده است اما باز هم به دلیل وجود برخی بازدارنده‌های رشد در درون بذر به شکل خفته و غیر فعال باقی می ماند همانند بذر اکثر درختان و درختچه ها و گیاهانی که بومی مناطقه معتدله هستند و در این صورت و برای از بین بردن این مشکل و کم کردن میزان این بازدارنده ها می توان از روش سرمادهی مرطوب استفاده کرد. بدین صورت  که بذرها را برای مدتی تحت سرمادهی مرطوب قرار می دهند . مدت زمان نیز بستگی به نوع بذر دارد و بین یک الی 4 ماه متغیر است. ابتدا بذرها به مدت 24-12 ساعت خیسانده می شوند و سپس در میان موادی که تهویه و کمی رطوبت دارند همانند پیت موس، کوکوپیت، پرلایت و ... قرار می‌گیرند و در درون یخچال با دمای 7-2 درجه گذاشته می شوند . محیط سرمادهی مرطوب همواره باید مرطوب باقی بماند و توجه داشته باشید دمای مناسب برای سرمادهی مرطوب گیاهان مختلف متفاوت است و دمای 7-2 درجه طیف گسترده ای از گیاهان را در بر میگیرد. همچنین نیاز سرمایی بذر برخی از گیاهان همانند درختان میوه را می توان با کمک سرمای طبیعی که در طی پاییز و زمستان وجود دارند برطرف کرد . مثلا بذرهای اینگونه از درختان را می توان به شکل لایه به لایه در میان ماسه قرار داد و در طی فصل خنک در فضای باز نگهداری کرد.

 تصاویر فوق: دمای مورد نیاز سرمادهی مرطوب و زمان مورد نیاز 

 

عوامل موثر در جوانه زنی بذر

بعد از برطرف شدن موانعی از قبیل رکود و خفتگی که مربوط به خود بذر است و بعد از کاشت بذر ، شرایط محیطی جوانه زنی را کنترل می کنند و مهمترین شرایط محیطی موثر در جوانه زنی بذرها رطوبت، اکسیژن، دما و نور است. توجه کنید که حتی اگر بذر دیگر دچار رکود و خفتگی نباشد و کاشته شود اما شرایط محیطی بخصوص از نظر نور و دما نامناسب باشد ، باز هم بذر دچار نوعی خفتگی خواهد شد که با نام کلی خفتگی فزیولوژیکی (گرما خفتگی و یا نور خفتگی ) می شود. بنابراین مساعد بودن دما و نور محیط بعد از کاشت بذر و برطرف شدن نیازهای بذر در جوانه زنی آن نقش مهمی دارد. در رابطه با شرایط محیطی به اختصار توضیحاتی را می دهم:

رطوبت-آب برای فعال کردن سیستم های درونی بذر ضروری است. بذر ابتدا آب جذب می کند و به دلیل زیاد  شدن حجم بذر پوسته بذر شکاف می خورد و ریشه چه می تواند بیرون بیاید. به همین دلیل است که خیساندن بذرها قبل از کاشت به جوانه زنی بهتر آنان کمک می کند . مدت زمان مناسب خیساندن بذر حدود 8 ساعت است . البته بیش از این مدت زمان نیز امکان پذیز است اما می بایست آب را مرتبا عوض کرد تا به دلیل کمبود اکسیژن در آب راکد و کهنه بذرها دچار خفگی نشوند با این وجود حداکثر زمان ممکن را 24 ساعت عنوان کرده اند.

دما- دمای محیط  بر روی میزان جوانه زنی و همچنین سرعت جوانه زنی موثر است  و مهمترین عاملی است که زمان کاشت را تعیین می کند. کاشت زودهنگام و سرد بودن دما منجر به جوانه زنی نامنظم بذرها و آسیب سرمایی به بذرها و یا گیاهان جوان شود از طرفی گرم بودن بیش از اندازه نیز می تواند منجر به خشک شدن و آسیب دیدن گیاهان جوان و یا جلوگیری از جوانه زدن بذر به دلیل گرماخفتگی (خفتگی بذرها به دلیل گرمای زیاد محیط) شود. زمانی که بذر آبگیری کرده باشد نسبت به دمای محیط بسیار حساس می شود . میزان دمای لازم برای جوانه زنی بذرهای مختلف متفاوت است. برخی به دمای کمتر و برخی به دمای بیشتر نیاز دارند. در مورد بذر گیاهان متعلق به مناطق معتدله باید گفت که این نوع بذرها معمولا به دمای خنک نیاز دارند . برخی از آنان همانند کلم گل هویج، کلم پیچ و گل مرواریدی حتی در دمای 4.5 درجه نیز جوانه می زنند. برخی دیگر از گیاهان به گونه ای در برابر دمای گرم حساس هستند که اگر دما بیش از 25 درجه شود اصلا بذر آنان جوانه نمی زنند. از جمله این گیاهان می توان به کرفس ، کاهو ، پیاز حسن یوسف، سیکلامت، فریزیا، پامچال و زبان در قفا اشاره کرد.  از طرفی بذر برخی دیگر از گیاهان اصولا به دمایی گرم نیاز دارند تا بتوانند جوانه بزنند مثلا گیاهان بومی مناطق نیمه گرمسیری و یا گرمسیری به حداقل دمای 10 درجه (همانند مارچوبه ذرت شیرین و گوجه فرنگی) و یا حداقل 15 درجه (همانند انواع لوبیا، بادمجان فلفل و سایر گیاهان جالیزی) نیاز دارند تا بتوانند وارد مرحله جوانه زنی شوند البته این حداقل دما است و دمای بهینه برای جوانه زنی این گونه از بذرها حدود 30-25 درجه است.. اگر نمی دانید که بذر چه گیاهی را دارید و یا از نیاز دمایی آن برای جوانه زنی مطمئن نیستید باید گفت که به طور کل بذر گلهای یکساله و اکثر سبزیجات گرما دوست به دمای شبانه حدود 18-15 نیاز دارند و دمای روزانه نیز باید 10 درجه بالاتر از دمای شب یعنی حدود 28-25 درجه سانتیگراد باشد .  انواع سرمادوست نیز به دمای حداکثر 20 درجه در طی روز نیاز دارند . بنابراین زمانی که می خواهید بذر بکارید به نوع بذر و دمای محیط توجه کنید. زمانی این کار را انجام دهید که دمای هوا بخصوص اگر تمایل به کاشت بذر در فضای باز را دارید ، مناسب نیازهای بذر گیاه مورد نظر شما باشد. فرقی نمی کند در شمال کشور یا جنوب کشور زندگی می کنید، نیازهای دمایی بذرها در همه جا یکسان است و قبل از کاشت باید مورد توجه قرار گیرد در غیراینصورت جوانه زنی خوبی نخواهد داشت.

نیاز دمایی نشاء- باید توجه کرد که بعد از جوانه زنی بذر ممکن است نیاز دمایی گیاه تغییر کند و نشا نیاز دمایی متفاوتی نسبت به نیاز بذر در جوانه زنی داشته باشد . معمولا نشا در مقایسه با بذر به دمای نسبتا پایین تری برای ادامه رشد خود نیاز دارد مثلا فرض کنید اگر بذری برای جوانه زنی به دمای حدود 25 درجه نیاز دارد بعد از جوانه زنی و ظهور اولین برگها دمای محیط را می توان تا حداکثر 10 درجه پایین تر آورد و رشد نشا با مشکل خاصی مواجه نمی شود البته در این شرایط میزان نور محیط باید مساعد و مناسب باشد. محیط سردتر و تاریک مانع از ادامه رشد مناسب گیاه جوان خواهد بود.

تهویه و اکسیژن- بجز گیاهان آبزی بذر تمامی گیاهان برای فعالیت های خود همانند سایر موجودات زنده به اکسیژن نیاز دارند. هر مقدار که میزان اکسیژن محیط کاشت کمتر باشد مثلا از مخلوطهای خاکی با بافت سنگین و سفت استفاده کنیم احتمال عدم جوانه زنی مناسب بذر افزایش می یابد. به همین دلیل باید در هنگام تهیه مخلوط خاکی نوعی را بکار ببریم که بافتی با زهکش و تهویه خوب و مناسب داشته باشد تا بذرها دچار کمبود اکسیژن و خفگی نشوند.

نور- وجود نور برای برخی از بذر گیاهان لازم و ضروری و برای برخی دیگر بازدارنده است. برخی از بذرها برای جوانه زنی به نور نیاز دارند و تاریکی محیط و کمبود نور مانع از جوانه زنی آنان می شود از جمله این گیاهان که بذر آنان به نور نیاز دارند می توان به این موارد اشاره کرد: کاهو، کرفس ،پامچال، بنفشه آفریقایی، بگونیا مرجان حسن یوسف و اکثر سوزنی برگان. به همین دلیل کاشت عمیق بذر این گیاهان و پوشاندن انان با لایه هایی از خاک مانع از جوانه زنی آنان می شود . از طرف دیگر وجود نور می تواند از جوانه زنی بذر برخی دیگر گیاهان جلوگیری کند و نباید به بذر آنان نور بتابد . از جمله این گیاهان که بذر آنان برای جوانه زنی نیاز به تاریکی دارند می توان به این موارد اشاره کرد: پیاز، سیر، سیاه دانه، فلوکس، زبان در قفا، شاه پسند یکساله، عشقه، گل ناز، مارچوبه، همیشه بهار و تاج خروس اشاره کرد و به همین دلیل می بایست روی بذر این گیاهان را به خوبی پوشاند. علاوه بر وجود و یا عدم وجود نور ، میزان نور نیز در بذرهایی که به نور برای جوانه زنی نیاز دارند مطرح است. برخی بذرها در شدت نور کم (100 لوکس ) و برخی به شدت نور بیشتر (2000 لوکس نیاز دارند) . همچنین کیفیت نورنیز مهم است . همانطور که می دانیم نور دارای طول موجهای مختلفی است و بیشترین جوانه زنی در محدوده نور قرمز (700-660 نانومتر ) انجام می شود و طول موجهای کمتر از 300 نانومتر مانع از جوانه زنی هستند . برای بذرهایی که نیاز به نور دارند اما به دلایلی نور کافی در محیط وجود ندارد می توان از لامپهای فلئورسنت 40 واتی استفاده کرد. و البته این لامپها حدود 16-14 ساعت در طی روز باید روشن باشند. توجه کنید که لامپهای فلوئورسنت (مهتابی ) نور قرمز مناسبی دارند در حالیکه لامپهای معمولی (رشته ای حرارتی) نور فروقرمز دارند که برای جوانه زنی مناسب نیست و می تواند مانع از جوانه زنی بذر ها شود .

تصاویر فوق: دمای مورد نیاز جوانه زنی ، لزوم وجود نور و یا تاریکی و سرعت جوانه زنی بذرها

عمق کاشت و تراکم بذر

عمق کم کاشت بذر موجب زود خشک شدن بذرها می شود و عمق بیش از اندازه نیز موجب به تعویق افتادن جوانه زنی و کاهش رشد نشا خواهد شد . عمیق کاشته شدن بذر یکی از دلایل کمبود اکسیژن در اطراف بذر و عدم سوخت و ساز مناسب بذر و جوانه زنی آن است برخی از پرورش دهندگان به شکل یک قانون کلی و عمومی  عمق کاشت بذر 3-2 برابر قطر آن در نظر می گیرند . روش دیگر توجه به اندازه بذر است بذرهای ریز ابتدا با ماسه مخلوط می شوند و سپس همانندگردی روی محیط کشت قرار میگیرند، بذرهایی با قطر متوسط در عمقی برابر با قطر بذر قرار میگیرند و بذرهای درشت نیز در عمقی برابر 3-2 برابر بذر قرار میگیرند. در مورد تعداد و تراکم بذر نیز باید گفت که تراکم بیش از اندازه موجب بیشتر شدن بیماری مرگ گیاهچه به دلیل تهویه نامناسب بین گیاهان جوان و رشد ضعیف و بلند و کشیده شدن ساقه می شود. به طور کل میزان بذرهای پیشنهادی برای اطلسی 1200-1000 بذر و برای بذرهای درشت تر 1000-750 بذر برای یک جعبه کاشت 54×29 سانتیمتری است. اگر تراکم را رعایت کنیم ، خود به خود میزان فاصله مناسب بین بذرها به دست می آید. البته فاصله بین گیاهان در زمان کاشت در مکان اصلی بسیار اهمیت می یابد یعنی اینکه دو گیاه با فاصله مناسب از یکدیگر در مکان اصلی کاشت شوند تا در آینده مانع از رشد هم نشوند. چند مثال را برایتان در ادامه می آروم که مربوط به فاصله گیاهان در مکان اصلی کاشت است (اعداد به سانتیمتر هستند): آهار 30 ، میموزا (یکساله) 45-30، قرنفل 45-37 ، آفتابگردان زینتی 30 ، مارگریت (یک ساله) 45-30 ، گل جعفری 20-15 ، ستاره ای 45-20 ، میخک 30 ،  میمون 30-15 ، هویج 10-7، کلم 60-30 ، کلم گل 60-45 ، بادمجان 60-45 ، تره فرنگی 20 ، پیاز 20-15 ، هندوانه و طالبی 100 ، کاهو 45-30 ، فلفل 60-45 ، کدو 45-30 ، گوجه فرنگی 90-60 

روشهای کشت بذر

کشت مستقیم

 این روش معمولا برای غلات بقولات گیاهان علوفه ای انواع چمن و برخی از گلها مناسب است که در طی آن ابتدا بستر زمین مورد نظر آماده می شود و زمانی که شرایط آب و هوایی مناسب بود بذرها به شکل مستقیم در این زمین کاشته می شوند و دیگر نیازی به جابجایی گیاهان از مکانی به مکان دیگر نیست. برای آماده کردن زمین آنرا  حداقل تا عمق 25-15 سانتی شخم می زنند تا ذرات خاک به خوبی ریز و خرد شوند. خاک خوب برای بذرکاری خاکی است که اندازه ذرات آن بین 1 الی 1.2 میلیمتر باشد و در صورت نیاز به تقویت بافت و یا اضافه کردن مواد غذایی در همین مقطع از کود دامی و یا خاک برگ و یا سایر مواد استفاده کرده و سپس سطح زمین صاف و هموار می شود . مقدار کود دامی که به خاک معمولا اضافه می شود برابر با 400-300 کیلوگرم کود پوسیده اسب یا گوسفند برای خاکهای سبک و یا همین مقئار کود پوسیده گاوی برای خاکهای سنگین است. گاهی در خاک شیاری در نظر گرفته می شود و بذرها در شیار کاشته و روی آنان پوشیده می شود و گاهی زمین به شکل جوی و پشته در می آید و بذرها بر روی پشته کاشته می شوند . برخی سبزیجات همااند تربچه هویج اسفناج لوبیا و گلهایی همانند مراوارید همیشه بهار گل ناز را به شکل مستقیم در زمین اصلی می کارند.

کاشت غیر مستقیم و نشا کاری

گاهی بذر گیاهان مورد نظر را می توان به شکل مستقیم در مکان اصلی کاشت اما گاهی نیز لازم است تا بذر را ابتدا در مکانی جداگانه کاشت کرد و بعد از اینکه گیاه جوان به اندازه مناسب رسید آنان را به مکان اصلی منتقل کرد. این گیاهان جوان به طور کل نشا خوانده می شوند و عمل انتقال آنان نیز نشا کاری است. معمولا سبزیجاتی همانند کلم گوجه فرنگی بادمجان فلفل دلمه ای و گلهایی همانند بنفشه اطلسی و میمون نشا کاری می شوند. کاشت غیر مستقیم را می توان در زمانی انجام داد که شرایط آب و هوایی نیز در فضای آزاد مناسب کاشت بذر باشند و یا اینکه می توان خارج از فصل و برای جلوانداختن مراحل رشد و نمو اولیه گیاه انجام داد که البته در این صورت به مکانی با شرایط کنترل شده همانند گلخانه و یا محیط های داخلی اتاقهای خانه با دما و نور مناسب داریم تا نسبت به کاشت بذرها اقدام کنیم . بذرها مراحل اولیه رشد خود را در این مکانهای محافظت شده انجام می دهند و بعد از مناسب شدن شرایط آب و هوایی گیاه جوان را به فضای باز منتقل می کنند. مدت زمانی که گیاه جوان در مکان اولیه طی می کند تا مناسب انتقال به محیط بیرون شود بستگی به نوع گیاه و سرعت رشد آن دارد و بین 15-3 هفته متغیر است .

در محیط خانه از چه نوع مخلوط خاکی برای کاشت بذرها استفاده کنیم.

محیط کاشت باید علاوه بر نگهداشتن رطوبت از زهکش و تهویه خوبی نیز برخوردار باشد . خاک معمولی اکثرا بافتی سفت و متراکم دارد و بهتر است که به تنهایی آنرا برای کاشت بذرها استفاده نکرد و همانطور که در قسمت کاشت مستقیم توضیح دادم ابتدا این خاک با اضافه کردن مواد کود حیوانی اصلاح می شوند تا  اینکه حدود 10-5٪ آنان از مواد آلی تشکیل شود و بعد مصرف می شوند. خاک معمولی به همراه کود تنها موادی که در کاشت بذر از آنان استفاده می شود نیستند . همچنین امروزه از مخلوطهایی استفاده می شود که خاک یا جزئی از آنان نیست و یا بخش کوچکی از آن را تشکیل می دهد. مثلا موادی همانند پیت موس، کوکوپیت، ورمی کولایت و پرلایت از جمله این مواد اولیه هستند. این مواد را به نسبتهای مختلفی می توان کنار هم قرار داد و مهم این است که در کنار نگهداری و حفظ رطوبت از تهویه خوبی نیز برخوردار باشند از جمله مخلوطهایی که تا کنون  و در کشت بذرها مورد استفاده قرار گرفته است می توان به این موارد اشاره کرد: پیت موس+شن (دو قسمت مساوی)- پیت موس +ورمی کولایت و یا پرلایت  (دو قسمت مساوی و یا دو به یک)  ، کوکوپیت +پرلایت (معمولا نسبت 60 درصد کوکوپیت و 40 درصد پرلایت و یا پرلایت به میزان کمتر ) ، کوکوپیت +پیت موس +پرلایت (معمولا کوکوپیت و پیت موس را برابر و پرلایت را نصف آنان در نظر می گیرند) ، خاک برگ +شن ( به نسبتهای برابر و یا خاک برگ دو برابر شن) . مخلوطهای کاشت را از مواد مختلف می توان تهیه کرد اما مسئله مهم این است که قبل از استفاده از آنان حتما مخلوط کاشت را به خوبی خیس کنیم طوری که از آن آب جاری شود . بعد حدود نیم الی یک ساعت صبر می کنیم تا رطوبت اضافی خارج شود و بعد نسبت به کاشت بذر اقدام می کنیم. بعد از پخش کردن بذرها بر روی خاک یکی از بهترین موادی که برای پوشاندن آنها وجود دارد خاک برگ است البته توجه کنید که خاک برگها گاهی اجزا نسبتا درشتی دارند بنابراین بهتر است که ابتدا خاک برگ را از صافی که اندازه منافذ آن حدود 2 میلیمتر است عبور دهیم تا مخلوطی با بافت یکنواخت بدست آید و بعد بر روی بذرها را با آن بپوشانیم. توجه کنید که خاک برگ یکی از بهترین گزینه ها است اما تنها گزینه برای پوشاندن روی بذرها نیست.

گلدان و سینی های کاشت

زمانی که بذرها را در کنار هم میکاریم تا نشا تهیه کرده و بعد از مناسب شدن شرایط به مکان اصلی منتقل شوند و در آنجا کاشته شوند، احتمال آسیب به ریشه نشا جوان در حین عمل انتقال وجود دارد و هر گونه اسیب به سیستم ریشه بخصوص در مراحل اولیه رشد گیاه موجب عدم رشد و نمو مناسب این گیاهان می شود. یکی از راه هایی که برای کاهش آسیب رسی به ریشه های یک گیاه جوان وجود دارد کاشت بذر آن در وسیله ای به نام سینی کاشت است. در این سینی محفظه های جداگانه برای کاشت هر بذر وجود دارد . ابتدا محفظه های سینی که به سلول نیز معروف هستند از مخلوط خاک مناسب پر می شوند و در میان هر سلول یک یا دو عدد بذر کاشته می شود. این سینی ها در مکانی مناسب از نظر نور و دما قرار می گیرند و بعد از جوانه زدن بذر و مناسب شدن اندازه گیاه با جدا سازی سلولها و یا کمی فشار به کف آنان گیاه جوان بیرون آورده می شود و در جای مورد نظر کاشته می شود . همچنین اگر تمایل دارید که بذرها را در گلدان بکارید تا بعدا نشا آنان را منتقل کنید بهتر است از گلدانهایی استفاده کنید که حداقل 10 سانتیمتر عمق داشته باشند و حتما قبل از استفاده از سینی های کاشت و یا گلدانها آنها را ضدعفونی کنید.

استفاده از کود برای نشاء و شروع کوددهی

معمولا بسترهای کاشت بذر فاقد مواد و عناصر غذایی هستند که در این صورت می بایست با برنامه ای مناسب به رشد و نمو گیاهان جوان کمک کرد. کوددهی را البته در صورت مطمئن بودن عدم وجود هر گونه کود شیمیایی و یا حیوانی در مخلوط کاشت می توان از زمان جوانه زنی بذرها آغاز کرد. برنامه کوددهی بذر گیاهان مختلف تقریبا همانند هم است از برنامه ای که در ادامه می آورم می توان برای نشا جوان حاصل از رویش بذر گیاهان مخلتف استفاده کرد. معمولا در برنامه کوددهی مورد نیاز برای نشاء استفاده متناوب بین دو فرمول 20-10-20 و 14-0-14 و یا فرمولهای مشابه در مراحل اولیه جوانه زنی پیشنهاد شده است. منتهی در مراحل اولیه رشد یعنی از زمان جوانه زنی تا مشاهده اولین برگهای حقیقی می بایست از 50-25 پی پی ام نیتروژن استفاده کرد. یعنی مقداری از فرمولهای 20-10-20 و یا 14-0-14 استفاده کرد که میزان 50-25 پی پی ام نیتروژن به خاک اضافه شود. بعد از ظاهر شدن برگهای بعدی و مثلا در مرحله 4 برگی به بعد می توان میزان کوددهی را به گونه ای زیاد کرد که در هر مرتبه کوددهی 150-100 پی پی ام نیتروژن به محیط کاشت اضافه شود. دفعات کوددهی بر طبق این برنامه نیز یک بار در هفته است. مثلا یک هفته فرمول 20-10-20 و هفته بعد از فرمول 14-0-14 استفاده میشود (مقدار هم با توجه به غلظت نیتروژن تامین می شود) و این برنامه ها را می توان تا زمان انتقال گیاه به بسترهای اصلی کاشت ادامه داد. در بسترهای اصلی کاشت نیز برنامه های کوددهی بر اساس نوع گیاه و نیازهای آن متغیر و متفاوت است و برای هر گیاه فرمول و برنامه خاص و مناسب آنرا می بایست اجرا کرد. توجه کنید که در تهیه محلول کود برای نشا و گیاهان جوان ، غلظت نیتروژن مهم است. اگر بدون توجه به این مسئله کود را تهیه کنیم و به نشاءها کود دهیم ممکن است موجب افزایش نامناسب املاح در خاک و شوری خاک و سوختگی و خشک شدن ساقه نشاء و از بین رفتن آنها شویم. شاید این سوال برای شما پیش بیاید که چگونه می توان بر اساس میزان غلظت نیتروژن، مقدار کود را محاسبه کرد ؟ یعنی زمانی که گفته می شود از کودی با فرمول 20-10-20 به مقداری استفاده شود که فرضا 150-100 پی پی ام نیتروژن به خاک اضافه شود، چه مقدار از این کود را باید در یک لیتر آب حل کرد و به خاک داد؟ کافی است که میزان نیتروژن مورد نیاز را تقسیم بر درصد نیتروژن موجود در کود کنیم و پاسخ این تقسیم مقدار میلیگرم از کود است که باید در یک لیتر آب حل شود. توجه کنید که در فرمول 20-10-20 میزان نیتروژن 20٪ است که برابر با 0.2 می شود. اگر فرضا 100 پی پی ام نیتروژن لازم داشته باشیم بنابراین میباست عدد 100 را بر 0.2 تقسیم کرد که پاسخ برابر با 500 است. یعنی باید 500 میلیگرم (به واحد توجه کنید و با گرم اشتباه نکنید!) از کود با فرمول 20-10-20 را در یک لیتر آب حل کرد تا محلولی با نیتروژن به غلظت 100 پی پی ام بدست آید و بعد این محلول را برای نشاءها استفاده کرد.

برای آشنایی بیشتر با فرمولهای کودی و برنامه های کوددهی گیاهان به این لینک مراجعه کنید.

محیط پیرامون ما- چگونه به گیاهانمان کود بدهیم.

http://greenhorticulture.persianblog.ir/post/268/

زمان انتقال گیاهان جوان

فرض کنید که بذرها را در زمین اصلی نکاشته ایم و بعد از مدتی می بایست گیاهان جوان را از مکانی به مکان دیگر منتقل کنیم و به اصطلاح عمل نشا کاری را انجام دهیم. می بایست صبر کرد تا گیاه جوان 6-4 جفت برگ داشته باشد زودتر از این زمان و یا دیرتر به دلیل جوان بودن بیش از اندازه و یا بزرگ شدن بیش از اندازه و در هم رفتن ریشه ها می تواند موجب آسیب به گیاهان شود.

تصویر فوق: مراحل رویش بذر. گیاه جوان را نشا می نامند.

تصویر فوق: مراحل اصلی کاشت بذر. ابتدا مخلوط خاکی به خوبی مرطوب می شود  سپس بذرها در سطح خاک قرار می گیرند و بعد از آن لایه ای از مخلوط خاک بر روی بذرها ریخته می شود.

تصویر فوق: ابعاد معمول و مناسب جعبه کاشت معمولا به این صورت است. البته استفاده از جعبه های کوچکتر هم وجود دارد اما توجه کنید هر مقدار که جعبه کوچکتر و عمق آن کمتر شود خطر زودتر خشک شدن خاک آن نیز بیشتر می شود. اما اگر آبیاری به شکل دقیق و منظم انجام می شود استفاده از جعبه های کوچکتر مشکلی را ایجاد نمی کند. توجه داشته باشید که کف جعبه حتما می بایست منافذی برای خروج آب اضافی موجود باشد و قبل از ریختن مخلوط خاکی لایه ای به ضخامت 5 سانتیمتر از شن هایی با دانه های درشت و یا قلوه سنگهایی با اندازه بسیار کوچک استفاه شود. 

تصویر فوق: نمونه ای از سینی کاشت. این سینی ها در اندازه و تعداد سلولها می توانند متفاوت باشند و می تواند حاوی 18 تا 800 سلول باشد. لابته نمونه هایی با ابعاد 42×42 سانتیمتر که حاوی سلولهایی با اندازه1.5-1.5 سانتیمتر و عمق 1.5 سانتیمتر (مجموعا 648 سلول در سینی ) الی سلولهایی با ابعاد 5×5 و عمق 6.5 سانتیمتر (مجموعا 128 سلول در هر سینی) هستند بیش از سایر انواع سینی ها مورد استفاده و توجه قرار گرفته اند. توجه داشته باشید هر مقدار که اندازه سلول کوچکتر شود به دلیل زودتر خشک شدن خاک درون آن می بایست آبیاری را با دقت بیشتر و فواصل کمتری انجام داد.

تصویر فوق: استفاده از سینی کاشت. در هر منفذ که سلول خوانده می شود یک بذر قرار می گیرد. استفاده از این سینی ها موجب کاهش آسیب به ریشه های نشا گیاهان در حین جابجایی و کاشت در مکان اصلی کاشت خواهد شد. همچنین فاصله مناسب بین بذرها در نظر گرفته می شود. اندازه سلولها را می بایست با توجه به اندازه بذرها انتخاب کرد. هر مقدار بذر درشت تر باشد از سینی هایی با اندازه سلولهای بزرگتر و هر مقدار بذر ریزتر باشد می توان از سینی هایی با اندازه سلولهای کوچکتر استفاده کرد.

تصویر فوق: فاصله بذرها را از هم می بایست رعایت نمود. تراکم بیش از اندازه موجب رشد ضعیف و نامساعد گیاهان در آینده خواهد شد.

 

 تصویر فوق: برای رعایت فاصله در بین بذرها بخصوص زمانی که کاشت به شکل مستقیم قرار است انجام شود و به همین دلیل بعد از رشد گیاهان نمی توان آنان را جابجا کرد ، خط کشی خاصی وجود دارد که روی این خطر کش منافذی برای قرار دادن بذر در نظر گرفته شده است. فاصله منافذ نیز بستگی به نوع بذر دارد مثلا اگر بذر هویج و نخود سبز باشد دو منفذ اولی (سمت چپ تصویر) در نظر گرفته می شود اگر بذر مورد نظر پیاز باشد منفذ اولی و سومی در نظر گرفته می شود و در منفذ وسط بذزی قرار نمی گیرد تا فاصله بذر ها بیشتر شود . اگر چغندر یا تربچه کاشته شود بذرها در منفذ اولی و چهارمی یا پنجمی قرار میگیرند و در منافذ دوم و سموم بذری قرار نمی گیرد.

تصویر فوق: نمایی دورتر از این وسیله

 

 

تصویر فوق: برای در نظر گرفتن فاصله در بین بذرهایی که نیاز به فاصله مناسب دارند گاهی می توان دست به ابتکار زد. مثلا از یک توری استفاده کرد و در مرکز یک منفذ یک بذر قرار داد. حال اگر فاصله بیشتری مورد نظر است می توان هر یک منفذ یا در میان این عمل را انجام داد.

 

تصویر فوق: حتی می توان از یک مداد که اندازه فاصله های مورد نیاز روی آن علامت زده شده است استفاده کرد.

تصویر فوق: حتی اگر وسیله ای برای کاشت بذرها با اندازه مشخص وجود ندارد به شکل حدس و گمان و با رعایت فاصله ای مناسب می بایست این کار را انجام داد.

تصویر فوق: گاهی گلدانهایی که بذرها را در آن می کارند جنسی متفاوت از پلاستیک دارند. این گلدانها بدنه ای تجزیه پذیر دارند و دیگر لازم نیست تا نشا گیاه از آنان بیرون آورده شود بلکه زمان مناسب کاشت نشا و گیاه جوان در محیط آزاد ، این گلدان در خاک کاشته می شود. بدنه آن به دلیل رطوبت و گرمای خاک به تدریج تجزیه می شود و مانعی برای رشد بعدی ریشه های گیاه نخواهد بود. 

تصویر فوق: نمونه ای دیگر از گلدانهایی با جنس بدنه ارگانیک و تجزیه پذیر

تصویر فوق: نمونه ای دیگر از گلدانهایی با جنس ارگانیک و تجزیه پذیر. این نمونه به شکل فشرده است . بذر در مرکز آن قرار میگیرد و بعد از آبیاری ، مواد تشکیل دهنده گلدان خود به خود متورم می شوند و بذر در میان این مواد حبس می شود و به رشد خود ادامه می دهد. ریشه های گیاه به راحتی در میان این مواد رشد می کنند و مشکلی ندارند. در واقع در این نوع گلدان اصلا نیازی به کاربرد مخلوط خاکی نیست.

تصویر فوق: در کشور ما شاید دستیابی به گلدانهایی که جنس بدنه مخصوص و تجزیه پذیر دارند امکان پذیر نباشد اما در صورت لزوم می توان از کاغذ برای این کار استفاد کرد. با یک قالب مناسب و پیچیدن چند لایه کاغذ به دور قالب می توان گلدان کاغذی موقتی بوجود آورد و مورد استفاده قرار داد.

 

تصویر فوق: زمانی که گیاه به اندازه مورد نظر و مناسب رسید و با توجه به مساعد بودن شرایط دمایی محیط می توان عمل انتقال به بستر اصلی کاشت را انجام داد.

تصویر فوق: می توان ابتدا با خیساندن بذر، موجب شد که ریشه چه بیرون بزند و بعد بذر ریشه دار شده را در مخلوط خاکی کاشت کرد.

تصویر فوق: مراحل کاشت بذر در گلدان و بعد نشا کاری آنان در یک جعبه کاشت واحد و یا گلدانهای جداگانه. ابتدا مخلوط خاک به خوبی مرطوب شده است و بعد از کاشت بذرها و پوشاندن آنها با لایه مناسبی از مخلوط خاکی بر روی دهانه گلدان شیشه ای گذاشته می شود تا به حفظ رطوبت بیشتر کمک کند بعد از اینکه نشا جوان برای جابجایی به اندازه کافی بزرگ شدند آنها را جابجا می کنند.

تصویر فوق: بعد از کاشت بهترین روش برای آبیاری تا زمان جوانه زنی استفاده از اسپری و غبارپاشی آب است تا بذرها در اثر جریان روش آبیاری معمولی جابجا نشوند. بعد از جوانه زنی بذرها می توان از روش معمول استفاده کرد.

تصویر فوق: استفاده از یک در پلاستیکی برای نگهداشتن رطوبت بیشتر در فضای اطراف محیط کاشت

تصویر فوق: گاهی به دلیل کمبود نور محیط می بایست که از لامپهای فلئورسنت برای تامین نیاز نوری بذرهایی که به نور نیاز دارند استفاده کرد.

 

تصویر فوق: اگر لازم است که نشا را از گلدان و مکان اولیه دربیاورید و در مکان اصلی بکارید، اولا زمانی این کار را انجام دهید که نشا حداقل دو جفت برگ داشته باشد و دما گیاه را در زمان جابجایی از یکی از برگها گرفته و جابجا کنید. آسیب رسیدن به محور اصلی گیاه کوچک  می تواند به معنی از بین رفتن تمامی آن باشد اما اگر به برگ آسیب برسد مشکل چندانی برای گیاه ایجاد نخواهد شد. همچنین سعی کنید که در زمان بیرون آوردن نشا از مکان اولیه کاشت این کار را بسیار با ملایمت انجام دهید تا به ریشه ها آسیب نرسد.

 

 منابع:

برخی جدولها برگرفته از کتاب ازدیاد نباتان نوشته دکتر جلیلی مرندی است. 

http://www.gardeners.com/How-to-Start-Seeds/5062,default,pg.html

http://www.realtor.com/home-garden/gardening/garden-landscape-ideas/soil-for-seed-starting.aspx

http://www.wikihow.com/Plant-Seeds-in-a-Basic-Seed-Tray

http://extension.missouri.edu/p/G6570

http://www.paddocks-allotments.org.uk/month-by-month/may/sow.htm

http://www.hgtvgardens.com/garden-basics/how-to-grow-vegetable-seeds-indoors

http://www.sunset.com/garden/backyard-projects/sowing-seeds-containers

http://home.howstuffworks.com/caring-for-vegetable-seedlings.htm

http://www.gardenweb.com/sesbania/startsds.html

http://containergardening.about.com/od/containergardening101/a/Seedmistakes.htm

http://www.organicgardening.com/learn-and-grow/starting-seeds-indoors

http://www.gardenersworld.com/how-to/projects/propagating/how-to-sow-seeds-indoors/313.html

http://www.wikihow.com/Grow-Flowers-from-Seed

http://www.familyfunshop.com/flowersfromseeds.htm

 

[ ۱۳٩۳/٤/٢٤ ] [ ۸:۳۸ ‎ب.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ