باغبانی سبز
 
قالب وبلاگ
نويسندگان

تکثیر گیاهان با استفاده از قلمه یکی از مهمترین شیوه های تکثیر و ازدیاد گیاهان است که برای اکثر گیاهان می توان از آن استفاده کرد. استفاده از روش قلمه گیری و کاشت قلمه مزایای زیادی دارد از جمله اینکه ارزان است و نسبتا سریع و آسان می توان آنرا انجام داد و گیاهان بدست آمده شبیه گیاهان مادری خود هستند . در این پست سعی کرده ام به شکل خلاصه انواع قلمه ، چگونگی تهیه قلمه و شرایط مناسب جهت ریشه زایی قلمه ها را توضیح دهم.


دوستان عزیز. لطفا مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی برداری و انتشار نفرمایید. سپاسگزارم

 انواع قلمه

قلمه را می توان از قسمتهای مختلف و رویشی گیاه تهیه کرد و بر اساس قسمتی از گیاه که قلمه را از آنجا تهیه می کنیم ، می توان قلمه ها را در چند گروه و دسته قرار داد:

قلمه ساقه : مهمترین نوع قلمه است که از ساقه گیاهان مادری تهیه می شود اما اینکه از چه نوع ساقه ای قلمه را بگیریم می توان آنرا در چهار گروه قرار داد:

1-قلمه چوب سخت این نوع قلمه از ساقه های رسیده گیاهان و در طی دوران رکود این گیاهان تهیه می شود زیرا در این مقطع زمانی است که بیشترین میزان مواد ذخیره ای را در خود دارد و این مسئله در توانایی قلمه در امر ریشه زایی اهمیت دارد. قلمه چوب سخت را در اواخر پاییز، در طی زمستان و از ساقه ای که یک ساله است تهیه می کنند البته در برخی از گیاهان همانند انجیر، زیتون و برخی ارقام آلو ساقه های دو ساله یا با سن بیشتر نتیجه بهتری را ایجاد می کنند . از جمله گیاهانی که با این روش به خوبی تکثیر می شوند می توان این نمونه ها را مثال زد برگ نو، یاس زرد، پیچ گلیسین، پیچ امین الدوله، اسپیره، گل رز ، انجیر، به، زیتون، توت، انگور، انار، بید ، سپیدار . طول قلمه چوب سخت از 10 سانتیمتر الی 75 سانتیمتر متغیر است و قلمه های بلند و طویل را بعد از اینکه کاشتند و ریشه دار شد معمولا به عنوان پایه درختان میوه استفاه می کنند تا این امکان را داشته باشند که بعد از ریشه دار شدن این قلمه ها مستقیما عمل پیوند را بر روی آنان انجام دهند. قطر قلمه های چوب سخت با توجه به گیاهانی که از آنان تهیه می شوند می تواند متفاوت و متغیر باشد اما حداقل آن حدود 6 میلیمتر و حداکثر آن حدود 5 سانتیمتر است . قلمه های چوب سخت را می توان بر اساس نحوه تهیه در سه گروه قرار داد: قلمه مستقیم ، قلمه پاشنه‌دار و قلمه قنداقه‌دار. قلمه ساده اشاره به قسمتی صاف از ساقه گیاه مادری دارد اما در مورد دو تای دیگر در قسمت پایین قلمه (که از چوب یکساله تهیه می شوند)قسمتی از چوب دو ساقه و مسن تر هم وجود دارد. اگر این قسمت از چوب دو ساقه کوچک باشد قلمه را قلمه پاشنه دار و اگر این قسمت کمی بزرگتر باشد قلمه را قنداقه دار می نامند. به نظر می رسد که وجود این قطعه از چوب قدیمی تر در پایین قلمه ، به ریشه زایی قلمه برخی از گیاهان کمک خواهد کرد. از جمله گیاهانی که استفاده از قلمه پاشنه دار و یا قنداقه دار به ریشه زایی آنان کمک می کند می توان درخت به را مثال زد.

از گیاهان همیشه سبز و سوزنی برگ نیز می توان قلمه چوب سخت تهیه کرد. البته این قلمه ها می بایست در شرایط مرطوب(بخصوص از نظر رطوبت هوا) قرار گیرند تا خشک نشوند همچنین به طور کل اکثر آنان ریشه زایی بسیار کندی دارند .حتی ممکن است از چند ماه و حتی تا یکسال ریشه زایی آنان طول بکشد. زمان تهیه قلمه این گیاهان معمولا بین اواخر پاییز الی اواخر زمستان است  و بکارگیری هورمونهای ریشه زایی نتیجه کار بهتر خواهد کرد. طول قلمه این نوع گیاهان معمولا 20-10 سانتیمتر است  و بعد از تهیه معمولا برگهای موجود در  حداقل یک دوم از قسمت پایینی قلمه حذف می شوند و سپس نسبت به کاشت آنان اقدام می شود.

2-قلمه چوب نیمه سخت: این نوع قلمه  از نظر سفتی بافت در بین دو قلمه چوب سخت و چوب نرم قرار دارند و معمولا از این نوع قلمه برای گیاهان خزان پذیر در طی فصل تابستان / اوایل پاییز و گاهی برای  گیاهان همیشه سبز در فصل رکود و استراحت این گیاهان تهیه می شود و برای تهیه این قلمه از ساقه های حاصل از رشد سال جاری استفاده می شود. از جمله گیاهانی که قلمه چوب نیمه سخت برای آنان استفاده می‌شود می توان به کاملیا، مرکبات، زیتون و شمشاد اشاره کرد. قلمه ها در این روش به طول 15-7.5 سانتیمتر تهیه می شوند و برگها در قسمت پایین قلمه حذف می شوند حتی در مورد گیاهان همیشه سبز که برگهای پهنی دارند  اگر اندازه برگها بزرگ است می توان آنان را با وسیله ای تیز کوچک کرد. معمولا این نوع قلمه از انتهای ساقه تهیه می شود و قسمت نوک و انتهایی ساقه نتیجه بهتری از ریشه زایی دارد.

3-قلمه چوب نرم: این نوع قلمه از رشد جدید ساقه های نرم و آبدار سال جاری (معمولا از قسمت انتهایی ساقه) و در بهار و تابستان تهیه می شود.  این نوع قلمه را می‌توان هم در مورد درختان همیشه سبز و هم در درختان خزانپذیر استفاده کرد. البته درختان میوه به طور معمول با این روش تکثیر نمی شوند اما اگر از سیستم های مه افشان که رطوبت نسبی هوا را به شکل ثابت و بالا نگه می دارند بتوان استفاده کرد ، این نوع از درختان را نیز می توان با این روش تکثیر کرد. توجه کنید که اصولا ساقه هایی که بسیار پر رشد و نرم هستند برای تهیه این نوع قلمه مناسب نیستند زیرا قبل از تولید ریشه از بین خواهند رفت . ساقه هایی که برای این نوع قلمه استفاده می شوند باید به راحتی خم شوند اما بعد از خمش زیاد و در نهایت بشکنند و نه اینکه اصلا نشکنند. طول این قلمه ها حدود  7 الی 13 سانتیمتر است و در طول خود می بایست حداقل دو گره (محل اتصال برگ به ساقه) داشته باشند . اصولا قلمه های چوب نرم نیاز به محیط مرطوب نیاز دارند اما اگر شرایط محیطی مناسبی از نظر رطوبت و دما برای آنان فراهم شود بیش از سایر دیگر انواع قلمه های تهیه شده از ساقه ریشه دار خواهند شد و احتمال موفقیت در آنان بالا تر است. دمای هوای مناسب برای اکثر انواع گیاهان و این نوع از قلمه ها حدود 21 درجه است  و این قلمه ها بسته به نوع گیاه و شرایط دو الی پنج هفته بعد از کاشت ریشه دار خواهند شد.

4-قلمه علفی: این نوع قلمه از گیاهان علفی و آبدار مانند شمعدانی، داوودی، حسن یوسف، میخک و گیاهانی از این قبیل تهیه و استفاده می شود . طول قلمه ها بین 7 الی 13 سانتیمتر است و تعدادی برگ در انتهای قلمه باقی گذاشته می شود و بقیه قطع می شود . دمای مناسب محیط ریشه زایی این نوع قلمه ها و البته بسته به نوع گیاه مورد استفاده حدود 27-18 درجه سانتیگراد است  معمولا اگر شرایط محیط مناسب باشد این نوع قلمه ها به شکل قابل قبولی ریشه دار می شوند  و نیازی به استفاده از هورمونهای ریشه زایی نیست اما برای افزایش میزان تولید ریشه و همچنین کاهش زمان مورد نیاز برای ریشه زایی استفاده می شود. 

قلمه برگ: در این نوع قلمه پهنک برگ به تنهایی و یا به همراه دمبرگ آن مورد استفاده قرار می‌گیرد . البته این قطعه برگ بعد از شکل گیری گیاه جدید از بین می رود و جزئی از گیاه جدید نمی شود . شرایط محیطی مورد نیاز برای این نوع از قلمه ها همانند قلمه های چوب نرم و علفی است یعنی رطوبت بالای محیط از جمله ضروریات موفقیت در امر ریشه زایی این گیاهان است . از جمله  گیاهانی که می توان از قلمه برگ آنان استفاده کرد این موارد هستند: بگونیا رکس ، سدوم، بنفشه آفریقایی ، سانسوریا ، کراسولا، پپرومیا  توجه کنید که در این گیاهان وجود قسمتی از برگ و گاهی به همراه دمبرگ آن کافی است اما در برخی گیاهان حتما به همراه برگ  و دمبرگ باید جوانه موجود در قسمت اتصال دمبرگ به ساقه نیز موجود باشد تا رشد بعدی گیاه تضمین شود از جمله این گیاهان می توان به فیکوس الاستیکا را نام برد یعنی برگ می بایست به همراه قسمتی از ساقه مورد استفاده قرار گیرد. زیرا به جوانه موجود در ناحیه و محور محل اتصال برگ به ساقه احتیاج است تا قلمه بعد از تولید ریشه و با فعالیت همین جوانه بتواند گیاهی جوان و مستقل شکل دهد.

گاهی برخی از گیاهان خاص ساختاری دارند که گیاهچه های کوچک از حاشیه اطراف برگ به شکل طبیعی بیرون می آیند. به این گیاهان کوچک رویان برگی Foliar embryo نیز گفته می شود . زمانی که برگ گیاه مادر بزرگ می شود این رویان های برگی در حاشیه آنها شکل می گیرند اما بعد از مدتی رشد آنها متوقف می شود و رشد بیشتر آنان منوط به جدا شدن از گیاه مادری و قرار گرفتن در محیط مناسب است یعنی باید در تماس با یک مخلوط خاکی باید قرار بگیرند تا ریشه هایشان رشد کند  و تبدیل به گیاهی مستقل شوند از جمله این گیاهان می توان به گیاه بریوفیلوم (Bryophyllum)  و همچنین برگزا (Tolmiea)و نوعی سرخس (Camptosorus)اشاره کرد.

توجه: جهت  قرار گیری قلمه در محیط کاشت بدین صورت است که قلمه را می بایست در محیط کاشت طوری قرار داد که قسمتی را که نزدیک به نوک ساقه گیاه مادری بوده است بیرون از خاک قرار گیرد اما قسمتی که نزدیک به ریشه گیاه مادری بوده است در خاک قرار گیرد اگر قلمه ها را بر عکس در خاک قرار دهیم ریشه نخواهند داد. همچنین قلمه ساقه برخی از گیاهان همانند دیفن باخیا را می توان به شکل افقی در خاک قرار داد . 

قلمه ریشه: از قطعات ریشه برخی گیاهان می توان به عنوان قلمه استفاده کرد و بهترین زمان برای انجام این کار اواخر پاییز و یا اوایل بهار و قبل از شروع رشد گیاه مادری است  البته در برخی از گیاهان که دوران رکود آنها در تابستان است (همانند شقایق شرقی ) می بایست قلمه گیری در زمان رکود گیاه انجام گیرد .همچنین قلمه های ریشه از ریشه های درختان و گیاهان جوان موفقیت آمیز تر از گیاهان مسن هستند .  برای گیاهانی که ریشه های ظریف دارند می توان ریشه هایی به طول 5-2.5 سانتیمتر تهیه کرد و کافی است که آنها را در عمق 2-1.5 سانتیمتر کاشت کرد . گیاهانی که ریشه های گوشتی دارند قطعاتی از ریشه به طول 7.5-5  تهیه می شود و اکثرا به شکل عمودی کاشته می شوند. حتما به یاد داشته باشید که یا قطعات قلمه ریشه را افقی بکارید و یا اینکه اگر آنرا عمودی می کارید انتهای ریشه (نوک ریشه ) باید در قسمت پایین و عمیق تر قرار گیرد .

مثالهایی از نوع قلمه مناسب برای گیاهان مختلف را در لینک زیر می توانید مشاهده کنید

http://s5.picofile.com/file/8136779834/example.pdf.html

 

اثرات وجود برگها و جوانه ها در قلمه های ساقه

بر روی قلمه هایی که در طی فصل رویش گیاهان گرفته می شوند وجود برگ و جوانه و  بر روی قلمه هایی که در فصل رکود گیاه مادری گرفته می شوند، وجود جوانه برای ریشه زایی قلمه ها اهمیت دارد زیرا این اعضا موادی تولید می کنند که در تولید ریشه نقش مثبت دارد البته در مورد برگها باید گفت که توجه داشته باشید از سطح برگ آب تبخیر می شود  و چون قلمه ریشه ای ندارد بنابراین نمی تواند آب از دست رفته را جبران کند به همین دلیل است که کم کردن تعداد برگها و حتی سطح برگها برای جلوگیری از خشک شدن قلمه ها در طی مدت ریشه زایی  گاهی لازم و ضروری می شود.

 

هورمون ریشه زایی

در گیاهان مواد طبیعی وجود دارند که با نام تنظیم کننده های رشد و یا هورمونهای گیاهی یاد می شوند. این مواد وظایف مختلفی را در یک گیاه بر عهده دارند و بر اساس ساختار شیمیایی خود در گروه های مختلفی همانند اکسین ها، سیتوکنین ها، جیبرلین ها، اسید آبسیزیک و اتیلن  قرار میگیرند. در میان این مواد ، گروهی در ریشه‌زایی قلمه های گیاهان نقش مثبت دارند.  بعد از این محققان دریافتند کدام یک از این مواد نقش مثبت دارند به شکل مصنوعی و در ازمایشگاه ها همانند این مواد را ساختند تا زمانی که در تکثیر گیاهان از طریق قلمه و بخصوص هنگامی که قلمه گیاهی به شکل مشکل و دشوار ریشه زایی دارد، از این مواد استفاده کنند تا به ریشه زایی این نوع از قلمه ها کمک شود. در بین هورمونهای گیاهی، نقش مثبت اکسین ها بر روی شکل گیری ریشه در قلمه ها اثبات شده است.  معمولا پودرهای تجاری با نام هورمون های ریشه زایی وجود دارد که توسط کارخانه های مختلف ساخته شده اند و برای مصرف این مواد می بایست به دستورالعمل کارخانه مربوطه مراجعه کرد اما اغلب به شکل پودر هستند و کافی است که ته قلمه ها را در درون پودر بزنیم تا این پودر به ته قلمه بچسبد. اما گاهی نیز می بایست ابتدا محلول هورمون را به شکل رقیق یا غلیظ تهیه کرد . معمولا در محلول رقیق 2.5 سانیمتر از ته قلمه ها به مدت 24 ساعت در محلول قرار میگیرد. روش تهیه محلول رقیق هورمون نیز معمولا به این صورت است که 100 میلی گرم از این ماده را در حدد 10 میلی لیتر الکل حل می کنند و سپس تا حدی آب اضافه می کنند که حجم کل به حدود یک لیتر برسد. محلول غلیظ نیز وجود دارد که ته قلمه ها فقط به مدت 5 ثانیه در محلول فرو می رود برای تهیه این گونه از محلول ها نیز معمولا 400 میلیگرم از ماده هورمون ابتدا در 100 میلیتر الکل حل می شود و سپس تا حدی آب اضافه می شود که حجم کل به حدود یک لیتر برسد.  توجه کنید روشهای یاد شده کلی و عمومی هستند و برای یک مارک تجاری خاص حتما میبایست به دستورالعل کارخانه توجه کرد به طور کل قلمه درختان چوبی و سخت ریشه زا به غلظت بیشتر و قلمه گیاهان گوشتی ، علفی و سهل ریشه زا به غلظت کمتری از این مواد نیاز دارند. به کار گیری هورمونهای رشد می بایست با دقت انجام شود زیرا استفاده بیش از اندازه از این مواد می تواند از رشد برگها و جوانه ها و در نهایت رشد مناسب گیاه جلوگیری کند. 

تیمار با قارچکش ها

قبل از کاشت قلمه ها در محیط کاشت می توان از برخی قارچکشها استفاده کرد تا خطر شیوع برخی از بیماری هیا قارچی متداول به حداقل برسد. از جمله این قارچکشها می توان به بنومیل و کاپتان اشاره کرد گاهی مخلوط این دو قارچکش به صورت 5٪ بنومیل و 25 ٪کاپتان به همراه پودر تالک بسیار موثر است.

 چه زمانی در طی روز برای تهیه قلمه از گیاه مادری مناسب تر است؟

بهترین زمان برای تهیه قلمه صبحگاه است. زیرا در این زمان از روز ساقه های گیاه مادری حداکثر میزان رطوبت را دارند و این مسئله در سلامت قلمه ها و میزان ریشه زایی آنان اهمیت دارد .

از کدام ساقه گیاه مادری قلمه تهیه کنیم

ابتدا باید بدانیم که گیاه مادری را باید انتخاب کرد اینکه از ساقه مناسبی از گیاه مادری قلمه تهیه کنیم بسیار اهمیت دارد. اگر از ساقه هایی ضعیف یا آنهایی که در مرکز گیاه هستند و به دلیل شلوغی و ازدحام سایر شاخه ها نور کافی دریافت نکرده اند  کمترین شانس را برای ریشه زایی دارند. ساقه هایی که نازک هستند و فاصله برگها بر روی آنان بیش از حد طبیعی است نیز برای قلمه گیری مناسب نیستند .  مسئله دیگری که مورد توجه قرار گرفته است این است که کدام قسمت یک ساقه برای قلمه گیری مناسب تر است ؟ یعنی قسمت نزدیک به نوک یک ساقه و یا قسمت نزدیک به پایین یک ساقه مناسب این کار است؟ و یا اینکه دارای گل باشند و یا فاقد گل باشند؟ توجه کنید که وجود گل و یا جوانه گل بر روی ساقه برخی از گیاهان موجب می شود تا میزان ریشه زایی در قلمه تهیه شده از این ساقه ها به شدت کاهش یابد و در این نوع از گیاهان حتما باید قلمه را از شاخه هایی تهیه کرد که فقط دارای برگ باشند . حتی جدا کردن گلها  و یا جوانه های گل وضعیت را بهتر نخواهد کرد بلکه از همان ابتدا باید بدون گل و جوانه گل باشند. بنابراین اگر بخواهیم مسئله وجود و یا عدم وجود گل و جوانه گل و ناحیه مناسب تهیه قلمه از ساقه (پایین و یا بالای قلمه) را مورد بررسی و جمع بندی کلی قرار دهیم بدین صورت باید مطرح کرد که  به طور کل در گیاهانی که قلمه هایشان به آسانی ریشه دار می شوند ، قلمه های تهیه شده از قسمت پایین شاخه ها بهتر است و البته قسمت بالای ساقه نیز ریشه زایی قابل قبولی دارند و می توان در مورد این گیاهان هم از شاخه های گلدار و هم از شاخه های فاقد گل استفاده کرد . اما در گیاهانی که اصولا سخت ریشه زا هستند بهتر است که اولا از شاخه ای جانبی گیاه که به شکل افقی رشد می کنند تا عمودی ، قلمه تهیه کنیم و فقط از شاخه هایی که فاقد گل یا جوانه های گل هستند استفاده کرد. قلمه نیمه چوبی گیاهان سخت ریشه زا که از قسمت انتهایی ساقه قلمه تهیه شده باشد بهتر از قلمه چوبی این گیاهان که از پایین ساقه تهی شده باشند.

سن گیاه مادری عامل دیگری است که گاهی تاثیر گذار است . اصولادر گیاهانی که قلمه هایشان به طور کل به آسانی ریشه دار می شود ، سن گیاه مادری چندان تاثیری در مسئله میزان موفقیت ریشه زایی ندارد اما در گیاهانی که قلمه هایشان سخت ریشه زا هستند مسئله کمی فرق میکند . در این گیاهان هر چه گیاه مادری جوان تر باشد و یا از قسمتهای جوانتر و تازه گیاه تهیه شود ریشه زایی بهتری خواهد داشت. به همین دلیل است که در این گیاهان تهیه قلمه های چوب نرم از ساقه های حاصل از رشد فصل جاری نتیجه بهتری را نسبت به قلمه های چوب سخت که از ساقه های 3-2 ساله تهیه می شوند خواهند داشت.

زخم زنی انتهای قلمه

اگرچه هنگام جدا کردن قلمه از ساقه گیاه مادری ، در ته آن برش ایجاد می شود اما برداشتن مقداری بسیار کوچکی از پوست روی ساقه در پایین قلمه به ریشه زایی آنان کمک می کند. همچنین عمل جدا کردن برگهای قسمت پایین ساقه در قلمه های برگدار نیز چنین زخم هایی ایجاد می کند . گاهی در قلمه برخی گیاهان همانند ماگنولیا اگر پوست قلمه به مقدار 2.5 سانتیمتر از پایین قلمه برداشته شود به رشه زایی گیاه کمک خواهد کرد.

شرایط محیطی در هنگام ریشه زایی

آب :در مورد قلمه ها بخصوص قلمه هایی که برگدار هستند اگر چه برگها نقش مهمی در تولید هورمونهایی دارند که در ریشه زایی بسیار موثر هستند اما  از دست رفتن آب از طریق برگها می تواند عامل مهمی در از بین رفتن قلمه ها باشد. از آنجایی که قلمه ها در ابتدای کار هنوز ریشه ای ندارند تا بتواند آب را از محیط اطراف جذب کند ، تبخیر آب از برگها در نهایت موجب خشک شدن قلمه ها می شود . به همین دلیل است که بالا بودن رطوبت هوای مکان نگهداری قلمه ها بسیار مهم است . برای اینکار علاوه بر عمل اسپری آب و غبارپاشی قرار دادن پلاستیکی شفاف بر روی مکان کاشت  قلمه ها نقش بسیار موثری در این رابطه دارد.

دما: برای اکثر گونه (و البته نه تمامی آنان) دمای حدود 27-21 و دمای شبانه 15 درجه برای مرحله ریشه زایی قلمه ها مناسب است. توجه کنید که هر مقدار دما بالاتر باشد بخصوص در مورد قلمه های برگدار سرعت و میزان تبخیر آب از طریق برگها نیز افزایش می یابد بنابراین در این شرایط تامین رطوبت نسبی هوا بسیار اهمیت دارد.

نور: وجود نور برای فعالیت قلمه ها و ریشه دار شدن آنان بسیار اهمیت دارد. اگرچه که نباید نور مستقیم افتاب به قلمه ها بتابد اما مکان نگهداری می بایست روشن  باشد. توجه کنید زمانی که بر روی قلمه ها پلاستیک کشیده اید ، تابش نور مستقیم آفتاب بسیار بدتر از زمانی است که پلاستیک روی آنها قرار ندارد زیرا دمای زیر پلاستیک به شدت افزایش پیدا می کند  و قلمه‌ها را در مدت زمان کوتاه تری از بین خواهد برد. علاوه بر وجود نور در محیط ، طول روز نیز در کیفیت قلمه ها  نقش دارد. طول روز به معنی تعداد ساعات وجود روشنایی در طی 24 ساعت است. زمانی که گیاه مادری در شرایط روز بلند پرورش یافته باشد و از این گیاه قلمه تهیه کنیم، ریشه زایی قلمه در آینده بیشتر از زمانی است که گیاه مادری در شرایط روز کوتاه و کم نور پرورش یافته است. همچنین برای ریشه زایی نیز شرایط روز بلند موثرتر و بهتر از شرایط روز کوتاه است.

محیط ریشه زایی

از مواد مختلفی در تهیه محیط ریشه زایی می توان استفاده کرد . این مخلوط می بایست قدرت کافی برای نگهداشتن قلمه در جای خودش را داشته باشد همچنین علاوه بر زهکش خوب بتواند میزان مناسبی از رطوبت را در خود نگه دارد.  از جمله مخلوطهایی که برای ریشه زایی قلمه ها استفاده می شود می توان به شن+پیت موس ، خاک برگ+شن، کوکوپیت +پرلایت +شن ، پرلایت +پیت خزه اشاره کرد. توجه کنید که این موارد فقط مثال هستند و هر مخلوطی که ویژگیهای ذکر شده در ابتدای این مطلب را داشت می تواند به عنوان محیط ریشه زایی استفاده شود. اگرچه قلمه برخی از گیاهان سهل ریشه زا در آب هم  تولید ریشه می کنند اما به طور کل آب به دلیل محتویات پایین اکسیژنی که دارد برای ریشه زایی قلمه ها محیط مناسبی نیست و به طور کل گیاهان در چنین محیطی اگر ریشه هم بدهند بعد از انتقال به محیط خاکی رشدی با کیفیتی پایین تر خواهند داشت نسبت به گیاهانی که از همان ابتدا در محیط مناسب قرار گرفته بودند.

نواحی تهیه سه نوع قلمه بر روی ساقه

 

تصویر فوق:تهیه قلمه چوب نیمه سخت. قلمه از انتهای ساقه تهیه می شود و برگهای آن جدا می شوند البته می توان تعدادی از برگها را در قسمت بالای قلمه نیز باقی گذاشت که این مسئله بستگی به نوع گیاه و شرایط محیط دارد. سپس انتهای قلمه در پودر هورمون ریشه زایی فرو برده شده است و سپس کاشت می شود. مراحل تهیه قلمه چوب نرم نیز به همین صورت است. تفاوت در اینجاست که قلمه چوب نرم بافتی با انعطاف بیشتر از چوب نیمه سخت دارد.

زمانی که در قسمت پایین قلمه برش ایجاد می کنید (هنگام جدا سازی از گیاه مادری) برش را به صورت مایل بزنید و همچنین محل برش در بالای محل قرار گیری یک گره (محل اتصال برگ به ساقه) است.

محل برش قلمه از گیاه مادری می بایست که از زیر منطقه گره باشد. سپس حدود 3-2 سانتیمتر از انتهای قلمه به طرف بالا می آیم و پوست قلمه را برمی داریم . این کار زخم زنی نام دارد که به ریشه زایی قلمه ها بخصوص قلمه های چوب سخت و یا نیمه سخت کمک می کند.

 

 

گاهی در قسمت پایین ساقه قسمتی از چوب قدیمی تر هم قرار می گیرد شماره یک قلمه ساده و مستقیم را بدون این قسمت قدیمی نشان می دهد شماره دو  قلمه پاشنه دار را نشان می دهد که فقط قسمتی کوچک از چوب دوساله را دارد و در قلمه شماره سه قلمه قنداقه دار را مشاهده می کنید که میزان این چوب قدیمی بیشتر شده است.

معمولا در قلمه ساقه دو سوم طول قلمه را در داخل بستر کاشت قرار می دهند و یک سوم آن بیرون است اما این یک قانون ثابت نیست و عمق کاشت را کمتر از این میزان نیز می توان در نظر گرفت.

 

قرار دادن پوشش پلاستیکی بر روی قلمه هایی که بخصوص برگدار نیز هستند به حفظ رطوبت در اطراف قلمه کمک می کند و این مسئله در جلوگیری از تبخیر آب و خشک شدن قلمه ها بسیار موثر است . البته به هیچ عنوان قلمه ها نباید در معرض نور مستقیم باشند.

قلمه برخی از گیاهان همانند دیفن باخیا را میتوان هم به شکل افقی و هم عمودی کاشت . توجه کنید که در صورت کاشت قلمه به شکل افقی حتما جوانه های موجود بر روی قلمه بر روی سطح خاک قرار بگیرند و در خاک مدفون نشوند.

تصویر فوق: قلمه برگ یکی دیگر از روشهای کاشت قلمه است . گاهی فقط از پهنه برگ استفاده می شود و نیازی به استفاده از دمبرگ نیست. قلمه برگی بنفشه افریقایی از جمله این مثالها هستند.

قلمه برگ نوع دیگری نیز دارد و آنهم استفاده از پهنک برگ به همراه دمبرگ است که با فلش سفید رنگ ، دمبرگ نشان داده شده است. گیاهان کوچکتری که در سمت راست تصویر مشاهده می کنید، گیاهانی هستند که از ریشه زایی دمبرگ ایجاد شده اند و بعدا به عنوان گیاهی مستقل مورد استفاده قرار میگیرند.

تصویر فوق: وجود ناحیه گره بخصوص در پایین قلمه به ریشه زایی کمک می کند همچنین برای جلوگیری از تبخیر بیش از اندازه آب از برگها ، علاوه بر جدا کردن تعدادی از آنها می توان سطح برخی از آنان را نیز با عمل بریدن، کوچکتر کرد.

 

منابع

http://www.wildchicken.com/nature/garden/ga009_softwood_cuttings.htm

http://www.tekura.school.nz/departments/horticulture/ht105_p3.html

http://www.gardeningclan.com/propagate-plants-stem-cutting.html

http://www.richmondhillreflectionsmag.com/2013/03/propagating-stem-cuttings/

http://www.fao.org/docrep/006/ad231e/ad231e06.htm

http://www.fao.org/docrep/006/ad222e/AD222E03.htm

http://www.hort.purdue.edu/ext/ho-37web.html

http://www.gardeninginfozone.com/types-of-cuttings-and-propagation-methods

http://www.leevalley.com/en/shopping/TechInfo.aspx?p=48292

http://www.allotments.ie/?p=1300

http://www.njha.org/projects_hortid_plantpropagation.html

http://deepgreenpermaculture.com/diy-instructions/propagating-hardwood-cuttings/

[ ۱۳٩۳/٦/٢ ] [ ۱٠:٤٢ ‎ق.ظ ] [ آزاده رشیدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ
موضوعات وب
RSS Feed

Google

در اين وبلاگ