معرفی گیاه - گاردنیا Gardenia

دوستان عزیز.  خواهشمندم مطالب وبلاگ باغبانی سبز را کپی‌برداری و انتشار  نفرمایید.سپاسگزارم.

گاردنیا در مناطق بومی به شکل بوته‌ای همیشه سبز به ارتفاع 180-150 سانتیمتر رشد می‌کند که برگهایی تیره و براق  به طول 10-5 سانتیمتر دارد و جوانه های گلهای سفید رنگ آن که قطرشان تا 10 سانتیمتر می‌رسد، در بهار ظاهر و در تابستان شکوفا می‌شوند و بسیار معطر هستند. گلها می‌توانند 5 عدد گلبرگ داشته باشند و یا اینکه پر گلبرگ باشند. میوه گیاه نیز نارنجی رنگ است و از بذرهای موجود در آن می‌توان برای تکثیر گیاه گاردنیا استفاده کرد. این گیاه در زبان انگلیسی یاسمن کیپ Cape jasmine خوانده می‌شود زیرا مدتها قبل از اینکه مشخص شود ریشه این گیاه در نواحی آسیای جنوب شرقی است برخی از گیاهشناسان ناحیه کیپ (دماغه امید نیک) واقع در آفریقای جنوبی را زیستگاه طبیعی این گیاه اعلام کرده بودند. واژه یاسمن نیز به دلیل عطر خوش گلهای این گیاه انتخاب شده است. همانطور که اشاره شد گاردنیا بومی مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری است یعنی به مکانی گرم و با رطوبت نسبتا بالا احتیاج دارد. همچنین این گیاه خاکی اسیدی را می‌پسندد در غیر اینصورت رشد آن با مشکل مواجه خواهد شد. بر اساس دلایل ذکر شده پرورش گاردنیا دشواریهای خاص خود را دارد.

آبیاری: بستر کاشت گاردنیا نباید خشک و یا خیس و غرقابی شود. خشکی کشیدن گیاه موجب قهوه‌ای شدن و ریزش برگها گاردنیا باید بر طبق برنامه ای منظم آبیاری شود. برای تعیین زمان آبیاری می‌توانید سطح خاک را بررسی کنید اگر خاک تا عمق 5 سانتیمتری، رطوبت خود را تا حدودی از دست داده بود زمان مناسبی برای آبیاری است. توجه به این مسئله ضروری است که برای آبیاری این گیاه نباید از آبهای املاح دارد استفاده شود . وجود املاح در آب یکی از دلایل از بین رفتن تدریجی گاردنیا است که ابتدا موجب زرد شدن برگسار و در نهایت ریزش آنان می‌شود و اگر به جای آب سرد از آب ولرم استفاده شود نتایج بهتری بدست می‌اید.  رطوبت محیط نیز برای گاردنیای گلدانی مهم است. غبارپاشی موثر است اما برای برطرف ساختن نیاز رطوبتی این گیاه به تنهایی بخصوص در روزهای گرم کافی نیست و همچنین ریزش قطرات آب بر روی گلها می تواند منجر به زرد-قهوه ای شدن گلها و ریزش آنان بشود. بنابراین می‌توان یک زیر گلدانی که بزرگتر از زیر گلدانی گیاه است تهیه کرد و داخل آن سنگریزه ریخت و گلدان را بر روی این سنگریزه ها قرار داد. سپس در زیر گلدانی حاوی سنگریزه تا حدی آب می‌ریزیم به نحوی که ته گلدان گاردینا با اب در تماس نباشد و سطح آب موجود در زیر گلدانی پایین تر از کف گلدان حاوی گیاه قرار گیرد.زیرا اگر کف گلدان و منافذ آن با آب در تماس باشد ، آبهای اضافه بعد از آبیاری (زه آب) از گلدان خارج نمی‌شود و این منجر به آسیب رسیدن به گیاه خواهد شد. آب موجود در زیر گلدانی به تدریج تبخیر شده و رطوبت مورد نیاز برگسار گاردنیا را فراهم می‌کند. البته با وجود بکارگیری این روش غبارپاشی برگسار را فراموش نکنیدو چند بار در طی روزهای گرم این کار را البته با استفاده از آبهای بدون املاح انجام دهید و همچنین مراقب خیس نشدن غنچه ها و گلهای این گیاه نیز باشید زیرا خیس شدن گلها موجب بد رنگ شدن آنان خواهد شد. همچنین غبارپاشی در زیر نور مستقیم آفتاب منجر به ایجاد لکه های قهوه ای و سوخته بر روی برگهای گیاه خواهد شد.

نور :گاردنیا به محیطی پر از نور نیاز دارد اما گاردنیای گلدانی باید از تابش نور شدید و مستقیم آفتاب در روزهای گرم بخصوص ظهر روزهای تابستان محافظت شود. نور شدید در روزهای گرم موجب سوختن برگهای گاردنیا می‌شود اما در طی زمستان گلدان را در جایی بگذرید که از حداکثر نور محیط بهره‌مند شود. گادنیا برای گلدهی نیاز به نور دارد و کمبود نور یکی از دلایل ریزش غنچه های گل است. همچنین در صورت کمبود نور برگها نیز نازک و ضعیف می‌شوند.

دما: دمای 22-18 و حداکثر 24 درجه سانتیگراد در طی روز و 20-16 در طی شب برای این گیاه مناسب است. وجود دماهای ذکر شده برای تشکیل جوانه و گلدهی این گیاه مهم است. اگر محیط گرمتر و یا سردتر باشد جوانه‌های گل شکل نخواهند گرفت.همچنین سرمای محیط بخصوص در زمستان موجب سیاه شدن برگهای این گیاه می‌شود.

خاک: گاردنیا خاک اسیدی را دوست دارد و اگر شرایطی بجز این برای آن فراهم شود قادر به جذب و استفاده از برخی عناصر غذایی بخصوص آهن نیست که در نتیجه آن برگها زرد می‌شوند. برای تهیه مخلوط خاکی گاردنیا حتما از پیت ماس حداقل به میزان 30٪ حجم کل بستر کاشت استفاده کنید زیرا این ماده به کاهش اسیدیته بستر کاشت گاردنیا کمک می‌کند. از جمله مخلوطهای مناسب جهت کاشت گاردنیا عبارتند از: پیت موس +پرلایت + ورمی‌کولایت را به شکل حجمهای مساوی  ، پیت موس+کمپوست (خاک برگ پوسیده) به حچمهای مساوی که البته در این صورت سهم پیت موس 50٪ می‌شود که همانطور که اشاره شد در برخی منابع علمی تا 30٪ برای وجود پیت موس در مخلوط خاک پیشنهاد شده است بنابراین می‌توان قسمت سوم را از خاک باغچه سیاه و نرم استفاده کرد.پیت موس+کمپوست+سبوس برنج از دیگر ترکیبات کاشت این گیاه عنوان شده است.برای کاهش اسیدیته بستر کاشت  برخی از پرورش دهندگان خانگی کاربرد مقداری سرکه و یا آبلیمو با آب آبیاری را در کاهش اسیدیته خاک موثر اعلام کرده اند. گاهی برخی از آنان سرکه قبل از ظهور علائم زردی برگها و یا با مشاهده اولین علائم بر روی سطح خاک می‌پاشند تا به کاهش اسیدیته کمک کند. همچنین کاربرد کودهای حاوی آهن همانند شلات آهن در کاهش اسیدیته خاک موثر است اما باید مراقب استفاده بیش از اندازه این کودها بود زیرا ممکن است منجر به نابودی گیاه شود. بنابراین استفاده از کودهای آهن دار در طی فصل رشد یک بار در اوایل بهار  و یک بار در اوایل تابستان توصیه می‌شود و از کودهایی که مخصوص گیاهان اسیدی دوست هستند مطابق دستور کارخانه سازنده کودها و معمولا هر دو هفته یکبار استفاده شود. مصرف بیش از اندازه کودها موجب شور شدن بستر کاشت و در نتیجه آسیب دیدن ریشه ها می‌شود. بهترین زمان کوددهی این گیاه در اواسط بهار است تا به تشکیل جوانه های گل کمک شود اما در طی فصل پاییز نیز بهتر است این گیاه کوددهی نشود زیرا موجب رشد ساقه‌های جدید و جوان می‌شود که به کاهش دمای محیط حساس هستند. بستر کاشت گارنیا باید زهکش خوبی داشته باشد و از هموس نیز غنی باشد.زهکش فقیر خاک می‌تواند منجر به افزایش بیماریهای قارچی و پوسیدگی ریشه شود.

گلدان گاردنیا معمولا در طی سه سال اول رشد هرس ساله در بهار تعویض می‌شود و گلدانی با یک درجه بزرگتر استفاده می‌شود. زمانی که تعویض گلدان به دلیل اندازه بزرگ گیاه سخت و دشوار است می‌توان خاک سطحی گلدان را با خاکی غنی و تازه تعویض کرد. اگر از مخلوط غنی برای کاشت گاردنیا استفاده می‌کنید در حدود 6 هفته بعد از تاریخ تعویض خاک می‌توان برنامه کوددهی این گیاه را شروع کرد.

تکثیر : گاردنیا را با بذر می‌توان تکثیر کرد که البته 3-2 سال طول می‌کشد تا گیاه روییده از بذر گل بدهد. بذرها را در هر زمان از سال می‌توان کاشت و برای جوانه زنی آنان دمای محیط را باید در اندازه 25-20 درجه سانتیگراد تنظیم کرد. بستر کاشت بذرها باید عاری از مواد قلیایی باشد.  روی بذرها باید با کمپوست الک شده پوشانده شود. بستر کاشت را مرطوب نگهدارید. جوانه زنی بذرها معملوا در طی 60-21 روز اتفاق می‌افتد. برای دانهالهای جوان در طی زمستان دما را در حد 18-13 درجه سانتیگراد تنظیم کنید. قلمه چوب نرم روش دیگر تکثیر این گیاه است و گیاه حاصل از قلمه در حدود یک سال طول می‌کشد تا به گل بنشیند. قلمه‌ها در اواخر زمستان و یا اوایل بهار تهیه می شوند. قلمه‌هایی که چوبی‌تر هستند در طی تابستان و بعد از فصل گلدهی گیاه می‌توان استفاده کرد. طول قلمه‌های نرم 15-10 سانتیمتر مناسب است و برگها از نیمه قلمه به پایین از آن جدا می‌شوند. برخی از پرورش دهندگان بعد از تهیه قلمه 3-2 سانتیمتر از انتهای آنرا داخل آب می‌گذارند و با مشاهده نشانه‌های بیرون آمدن ریشه ها آنها را به بستر کاشت سبک و غنی (به عنوان مثلا مخلوط مساوی از ورمی‌کولایت و پرلایت)منتقل می‌کنند. گروهی دیگر از پرورش دهندگان به محض تهیه قلمه ها آنان را در بستر کاشت سبک می‌کارند. همانطور که اشاره شد قلمه نیمه چوبی نیز برای تکثیر گاردنیا استفاده می‌شود. این قلمه ها به طول 15-12 سانتیمتر از ساقه‌های پر رشد و سالم که نواحی با رشد جدید در انتهایشان دارند تهیه می‌شود. دمای مناسب ریشه زایی قلمه ها 24-23 درجه سانتیگراد است. ریشه زایی قلمه ها در حدود 6 هفته طول می‌کشد.

آفات و بیماری:از آفات این گیاه می‌توان به کنه تار عنکبوتی، شته، شپشک های گیاهی ، شپشک آردآلود و مگس سفید اشاره کرد. شته شیره را مصرف کرده و موجب بدشکلی جوانه های گل و پیچش و رنگ نامناسب برگسار می‌شود. شپشک آردآلود نیز از شیره گیاهی تغذیه کرده و موجب ضعف و کاهش رشد آن می‌شود.کنه تار عنکبوتی نیز شیره گیاهی را مصرف کرده و علاوه بر ایجاد رگه‌های کم رنگ بر روی برگها در زیر برگسار نیز تار می‌بندد. شپشکهای گیاهی نیز موجب ایجاد لکه‌های برآمده قهوه‌ای رنگ بر روی برگسار می‌شود. فعالیت تریپس حاشیه گلبرگها را قهوه‌ای می‌کند و منجر به بدشکل شدن گلها می‌شود. مگس سفید به صورت نقاط سفید رنگی در پشت برگها دیده می‌شوند که با تغذیه از شیره گیاه منجر به ضعف گیاه خواهند شد. سفیدک پودری لکه های سفید رنگی بر روی برگسار گیاه ایجاد می‌کند که منجر به کاهش عملکرد آنان و کاهش میزان فتوسنتز می‌گردد. پوسیدگی ریشه موجب پژمردگی، سرخشکیدگی برگسار، کوتاه شدن قامت گیاه و زردی برگسار می‌شود. برای بیماری‌های قارچی معمولا بهبود بخشیدن شرایط زهکش بستر کاشت و جلوگیری از خیس و مرطوب ماندن برگسار گیاه در جلوگیری از این بیماریها موثر است. وجود نماتد در بستر کاشت این گیاه موجب رشد ضعیف، کوتاهی قامت گیاه ، زردی برگسار و ریزش غنچه‌های گل و برگها در صورت حمله شدید نماتدها می‌شود. بر روی ریشه گیاهان آلوده نیز نواحی متورم و گره مانند شکل می‌گیرد. برخی شرایط نامساعد محیطی مشکلاتی را برای گاردنیا بوجود می‌آورد که عبارتند از:

زردی و ریزش برگسار: دلایل مختلف و متنوعی باعث زرد شدن برگهای گاردنیا می‌شوند که عبارتند از:آبیاری بیش از اندازه- سنگین بودن خاک و زهکش نامناسب آن- کمبود آهن- استفاده از آبهای املاح دار برای آبیاری-آسیب دیدن ریشه ها در طی زمستان به دلیل هوای سرد - خیس و غرقابی شدن بستر کاشت و خفگی ریشه ها- کمبود نور و پایین بودن دما (این دو عامل در ابتدا موجب زرد شدن برگهای جوان خواهند شد)

سیاه شدن برگسار: سرمای محیط در طی زمستان-آبیاری کم و خشکی کشیدن گیاه بخصوص در دمای بالای 26 درجه سانتیگراد- تغییرات شدید دمای محیط در مدت زمان کوتاه-

عدم شکل گیری گل: دمای بالای شبانه در حد 20 درجه سانتیگراد و بیشتر- خشکی هوا-

ریزش جوانه های گل  و بدشکلی آنها: تغییرات شدید دما- کمبود و یا بیش بود آبیاری- آبیاری نامنظم-زهکش نامناسب خاک و باقیماندن آب به مدت طولانی در اطراف ریشه های گیاه-دمای زیر 15.5 نیز موجب بدشکلی جوانه های گل می‌شود- ریزش قطرات آب بر روی گلها می تواند منجر به زرد- قهوه ای شدن جوانه های گل و ریزش آنان شود-کمبود آهن و منیزیم از دیگر دلایل زرد شدن و ریزش غنچه های گل است- تراکم بیش از اندازه برگسار در اطراف گل نیز منجر به زردی عنچه ها می شود- عدم وجود نور کافی نیز می تواند منجر به زرد شدن غنچه های گل و ریزش آنان شود-

پژمردگی برگسار با وجو رطوبت مناسب محیط : گرمای محیط و خشک بودن هوا.

هرس: گیاه را بعد از فصل گلدهی و زمانی که گیاه دوره استراحت را سپری می‌کند هرس کنید.  اگر می‌خواهید گیاه شما بیشتر حالت بوته‌ای بیابد عمل سرزنی را در زمان جوانی گیاه و بخصوص در زمان استراحت گیاه انجام دهید. با این کار رشد جوانه‌های جانبی و فرعی تحریک می‌شود.  البته گیاه را به شکل شدیدتری نیز می توان هرس کرد اما هر مقدار که یک ساقه را کوتاه می‌کنید حتما چندین برگ روی ان باقی بگذارید تا با شروع فصل رشد گیاه برای غذاسازی با مشکل مواجه نشود. گیاهان هرس شده را با فرارسیدن بهار با کودی حاوی آهن و همچنین میزان بیشتری از نیتروژن کوددهی کنید تا رشد برگها و جوانه هایی قوی تحریک شود.


 

تصاویر زیر گیاه گاردنیا است که به شکل بونسای پرورش یافته است.

منابع:

http://en.wikipedia.org/wiki/Gardenia_jasminoides

http://www.seedaholic.com/gardenia-jasminoides-cape-jasmine.html

http://www.missouribotanicalgarden.org/gardens-gardening/your-garden/plant-finder/plant-details/kc/b555/gardenia-jasminoides.aspx

http://voices.yahoo.com/how-care-grow-gardenia-jasminoides-11010084.html?cat=32

http://apps.rhs.org.uk/advicesearch/profile.aspx?pid=367

http://www.desert-tropicals.com/Plants/Rubiaceae/Gardenia_jasminoides.html

http://www.seedaholic.com/gardenia-jasminoides-cape-jasmine.html

http://www.ehow.com/how_6199046_root-gardenia-cuttings.html

http://www.ehow.com/how_8092555_root-gardenia-cutting.html

http://www.ctahr.hawaii.edu/oc/freepubs/pdf/of-32.pdf

http://deliveower.info/gardenia-flowers-turning-yellow/

/ 16 نظر / 531 بازدید
نمایش نظرات قبلی
محمد

جالبه، ممنون. اینجایی که من هستم خیلی از مردم آب بارون رو ذخیره میکنند و ازش برای آبیاری گیاه ها ، آب مصرفی ماشین لباسشویی و ظرفشویی و حتی آب مخزن توالت استفاده میکنند. چون آب تصفیه شده خیلی گرونه و برای فاضلاب اون هم مالیات پرداخت میکنن. بگذریم، یک سئوال دیگه: امروز با چیز جدیدی رو خاک گلدونه گاردنیام مواجه شدم. یک چیزی مثل کپک خاکستری رنگ! البته خیلی زیاد نبود و اون را با انگشتم با خاک قاطی کردم . آیا مشکل خاصی هست؟

محمد

دوباره سلام قبلا از اینکه حی تند تند میام اینجا سئوال مینویسم اگه اذیتت میکنم عذر میخوام. [خجالت] چون من هنوز خیلی زبونم خوب نیست و سخته که این سئوال هارو از فروشگاه های اینجا بپرسم! حالا سئوال جدیدم، من الان بعد از آب کردن کلی از برفک های فریزرم دارم با اون به گاردنیام آب میدم. اما سئوالم اینه که آبی رو که از ته گلدون میرزه زیر گلدون میتونم دوباره بعدا بریزم پاش؟ البته اینم بگم که سطح ته گلدون با اون آب تماس نداره. بازم ازت هم عذرخواهی میکنم و هم تشکر.

محمد

خیلی ممنونم از راهنمایی و تلاشتون موفق و پیروز باشی. چون دیدم انقدر علاقه مندی وبلاگت رو توی صفحه ی ایرانیان بلژیک که ایرانی های اینجا بعضا میان و میرن، گذاشتم تا بقیه هم از وبلاگ خوب و مفید شما استفاده کنند و حی سئوال بپرسند. پیروز باشی :)

Marjan

اگه سر برگهای گاردنیا دچار سوختگی بشن ـبه علت عدم تناسب ابعاد گلدان و گیاه و استفاده از پیت موس افزایش هوموس خاک و خیس ماندن ریشه )و کلا مطمئن بشیم که دچار قارچ و پوسیدگی در ریشه شده ایا راهی برای نجاتش هست؟

Marjan

خاک ورمی کولایت رو توفروشگاهها تحت چه عنوانی عرضه میشه من پیدا نکردم...مثلا خاک برگ خاک کاکتوس خاک پیت موس کوکو پیت ...پیدا میشه اما ورمی کولایت رو نمیشناسن...اگه لطف بفرمایید راهنمایی کنید ممنون میشم

Marjan

بالاخره با راهنماییهای شما من تونستم گاردنیاموکه دچار پوسیدگی ریشه شده بود نجاتش بدم به باغچه منتقلش کردم و عالی داره رشد میکنه اندازه هر یه برگش دو برابر شده...ریسک بزرگی تو این هوای گرم کردم دقیقا چهار هفته طول کشید تا به این رشد برسه فقط الان ماتم گرفتم که زمستون رو چطوری تو باغچه دوام میاره؟...یه سوال کلی راجع ه گاردنیا ازتون داشتم حتما به برگهای این دست زدیداغلبشون ضخیم هستن و انگار دارید به یک سطح ضخیم و براق دست میزنید اما گاردنیای گلدانی و چه اونی که تو باغچه کاشتم برگها خیلی خوب بزرگ میشن اما ضخیم نیستن رو بالکن جنوبی ازش نگهداری میکنم و از گذاشتنش در زیر نور مستقیم افتاب میترسم..به نظر شما اونو به قسمتی از بالکن که نور مستقیم داره منتقل کنم ؟ایا توجه به ضخامت برگها مهمه یا من وسواس به خرج میدم؟(الان تو شرایط نیم سایه ست)

Marjan

[قلب][لبخند][گل]

طاهری

سلام خانم استاد گل و گیاه . من در شهر مشهد به دنبال گل گاردنیا و گل شراب و گل نرگس درختی و گل یخ درختی بودم ولی هر گل و گیاه فروشی در مشهد یا طرقبه و شاندیز بوده رفتم ولی هیچکس نمیدونه چنین گلی وجود دارد . من یک باغچه کوچک در حیاط خانه دارم و به دنبال گل های عطری و خوشبو هستم و فصلی رو دوست ندارم انواع یاس ها را دارم ولی میخواهم بدانم جایی هستش این گلها را داشته باشه ؟ بسیار متشکرم (گل گاردنیا - گل شراب - گل یخ درختی - گل نرگس درختی معطر)

معصومه

عالی بود خیلی استفاده کردم گل من درحال ریختن برگهایش بود و نوشته های شما خیلی مفید ممنون

م

عزیزم میشه بگی چطوری بونسای تهیه میکنن