محیط پیرامون ما - تراریوم Terarrium

دوستان عزیز.  خواهشمندم مطلب وبلاگ باغبانی سبز را کپی‌برداری و انتشار  نفرمایید.سپاسگزارم.

برای معنی کردن و تعریف تراریوم ابتدا باید با اصطلاح  ویواریوم Vivarium آشنا شویم. ویورایوم  کلمه‌ای لاتین به معنی "محل زندگی" و مکانی برای نگهداری انواع گیاهان و یا حیوانات مختلف می‌باشد. ویواریوم بازسازی و خلق نوعی اکوسیستم در اندازه ای کوچک و همراه با کنترل شرایط محیطی است. ویواریوم از نظر اندازه و ابعاد بسیار متنوع و گوناگون است . گاهی آنقدر کوچک است که آن را بر روی یک میز کوچک می توان جای داد و گاهی بسیار بزرگ هستند.  بر اساس آنکه چه نوع  اکوسیستمی در ویواریوم ایجاد می‌شود ، ویورایوم را می‌توان در چهار گروه اصلی قرار داد. : 1- تراریوم Terrarium (محل نگهداری گیاهان)، 2- اکواریومAquarium  (محل نگهداری گیاهان و جانوران آبزی) ، 3- اینسکتاریوم Insectarium (محل نگهداری  حشرات و بندپایان ) و 4- پالوداریوم Paludarium (محل ایجاد محیطی همانند جنگلهای بارانی و یا باتلاقها)  استفاده می شود. در تمامی اصطلاحات، واژه arium به معنی محیط بسته است. Terra به معنی زمین و خاک(بنابراین تراریوم به معنی خاک یا زمین در محیط بسته است)، Agua به معنی آب و محیط آبزی (بنابراین آکواریوم یعنی نگهداری آب و محیط آبزی در مکانی بسته)، Insect به معنی حشرات (بنابراین اینسکتاریوم به معنی نگهداری حشرات در محیطی بسته) و Palus به معنی باتلاق و مرداب (بنابراین پالوداریوم به معنی ایجاد محیط باتلاقی در مکانی بسته) است. البته باز هم لازم به ذکر است که امروزه بسیاری از انواع تراریومهای خانگی به دلیل جلوگیری از مه آلود شدن فضای داخلی و عدم مشاهده گیاهان و همچنین کاهش احتمال پوسیدگی گیاهان در ظروفی باز احداث می شوند.

تصویر فوق: دو نوع پالوداریوم. به سطح آب و اصولا وجود آب در این نوع ویواریوم توجه کنید. این مسئله موجب تمایز پالوداریوم از تراریوم می شود.

ویواریوم را معمولا از موادی شفاف همانند شیشه یا پلاستیک های مخصوص می سازند که البته در برخی از انواع آنان از موادی همانند چوب یا فلز نیز استفاده می شود.همچنین به تامین نور، دما ، رطوبت و تهویه ویواریوم باید توجه نمود و شرایط محیطی مناسبی را برای جانداران داخل ویواریوم ایجاد کرد. از بین انواع ویواریوم، تراریوم مهمترین نوعی است که مورد توجه و استفاده علاقه مندان به پرورش گلها و گیاهان قرار می گیرد. تراریوم از نظر بسیاری پروش دهندگان باغی کوچک و شیشه ای با اندازه های بسیار متغیر و گوناگون است که در محیط داخلی خانه و آپارتمان نگهداری می شود!

تصویر فوق: اندازه تراریوم‌ها بسیار متغیر و متنوع می باشد.

تصویر فوق: از هر دو نوع ظروف بسته و باز می توان در خلق تراریومها استفاده کرد.

چه گیاهانی در تراریوم کاشته می شوند؟

با توجه به اینکه اندازه تراریوم بسیار متغیر است بنابراین می توان انواع و اقسام گیاهان را در یک تراریوم کاشت اما به یاد داشته باشید که گیاهانی که در کنار هم کاشته می شوند می بایست از نظر شرایط محیطی نیازهای یکسانی داشته باشند. کاشتن گیاهانی که به خاک مرطوب و غرقاب حساس هستند (همانند کاکتوسها ) در کنار گیاهانی که شرایط  همیشه مرطوب را می پسندند ( همانند انواع سرخس) نتیجه به غیر از نابودی یکی از این گیاهان را به دنبال نخواهد داشت. در انتخاب گیاهان اندازه تراریوم و اندازه نهایی گیاه را در نظر بگیرید بکارگیری از گیاهان با رشد آهسته و رعایت فاصله مناسب کاشت می تواند مانع از ازدحام و شلوغی گیاهان داخل تراریوم برای مدت زمان نسبتا طولانی شود اما اگر قصد کاشت گیاهانی با قامت بزرگتر را دارید ، اندازه تراریوم را نیز باید بزرگتر در نظر گرفت. اصولا انتخاب و کاشت گیاهان با اندازه کوچک در تراریومها معولتر و متداولتر از انتخاب و کاشت گیاهان بلند قامت است. همچنین انتخاب گیاهانی که سایه دوست هستند انتخاب بهتری نسبت به گیاهان آفتاب دوست هستند. فراهم کردن نیاز نوری گیاهان آفتاب دوست و قرار دادن آنان در نور آفتاب در بسیار ی موارد موجب افزایش شدید دمای داخل تراریومها بخصوص انواعی با دهانه کوچک و درهای بسته و سوختن گیاهان خواهد شد. همچنین به دلیل تبخیر آب در محیط داخلی تراریوم و افزایش رطوبت فضای داخلی بهتر است گیاهانی را انتخاب کرد که اصولا نسبت به رطوبت هوا حساس نباشند. در نهایت اگر شما فردی هستید که در امر ساخت و نگهداری تراریوم تجربه چندانی ندارید از گیاهانی شروع کنید که گران قیمت نباشند. به باین دیگر با کاشت و نگهداری گیاهان ارزان قیمت تجربه کسب کنید و بعد از بدست آوردن دانش و تجربه کافی از گیاهان گرانتر استفاده کنید!برخی از نمونه های متداول گیاهانی که معمولا در تراریومها استفاده می شوند: سرخس بوستون، پیله آ، هیپوئستس، مارانتا، پوتوس،پپرومیا، فیکوس خزنده، کروتون، بگونیا، بنفشه آفریقایی، برگ بیدی، انواع کاکتوسها، انواع سدوم، بروملیا، سانسوریا، عشقه

برای ساخت تراریوم از چه ظروفی می توان استفاده کرد؟

برای احداث یک تراریوم می توان از محفظه های از پیش ساخته (همانند انچه که در اکواریوم استفاده می شود) و یا از سایر ظروف شیشه ای شفاف (همانند بطری با اندازه و شکلهای مختلف ) استفاده کرد . ظرف باید عمق مناسب برای جای دادن بستر کاشت و همچنین رشد ریشه گیاهان و برگسار آنان را داشته باشد. ظرف باید قبل از قرار دادن بستر کاشت و گیاهان به خوبی تمیز شود.

تصویر فوق: نمونه هایی از گیاهان قابل استفاده و همچنین ظروفی که در احداث یک تراریوم ممکن است استفاده شوند.

بستر کاشت در تراریوم از چه تشکیل شده است؟

بستر کاشت مکانی است که ریشه گیاهان در داخل آن رشد می کنند بنابراین ترکیب ان می بایست با توجه به نیازهای خاکی گیاه انتخاب شود. در کف تراریوم ابتدا شن درشت یا به بیان دیگر سنگریزه های کوچک قرار می گیرند که این لایه شن در واقع به زهکش بهتر بستر کاشت کمک می کنند. قطر مناسب این سنگریزه ها در حدود 0.5 سانتیمتر است .همچنین منافذ موجود در مابین ذرات شن به ما نشان خواهد داد که آیا آب حاصل از آبیاری در تراریوم هنوز و جود دارد و یا تبخیر شده است و در واقع در تخمین زمان مناسب آبیاری گیاهان نقش کمک کننده خواهد داشت. بعد از شن می توان از یک لایه زغال خرد شده استفاده کرد که در تازه نگه داشتن بستر کاشت  و جلوگیری از انتشار بوهای ناخوشایند کمک می کند و بر روی زغالهای خرد شده یک لایه دیگر شن ریخته می شود. مجموع لایه شن و زغال سنگ با توجه به اندازه ظرف تراریوم از  حدود 3-2 سانتمتر الی 8 سانیتمتر متغیر است. گاهی بر روی این لایه ، یک لایه  خزه اسفاگنوم به تنهایی اضافه می شود تا به جلوگیری از جابجایی ذرات خاک و فرونشستن آنان کمک کند. سپس مخلوط خاکی اضافه می شود که در زمان اضافه کردن آن بهتر است مکان کاشت گیاهان با باقی گذاشتن گودالهای کوچک مشخص شوند. مخلوط خاکی مورد استفاده در تراریوم نوع سبک و با زهکش بسیار خوب است که معمولا در آن از مخلوط یک قسمت پیت موس +یک قسمت خاک سبک گلدانی+ یک قسمت شن و برای کاکتوسها از مخلوط شن با خاک سبک گلدانی استفاده می شود. مخلوط کاشت را بهتر است که قبلا از استفاده ضدعفونی کرد و یک روش خانگی برای انجام این کار عبارت است از ریختن مخلوط خاکی در داخل یک ظرف و قرار دادن پوشش آلومنیمی بر روی آن و قرار دادن ظرف داخل فر خانه با دمای 93-82 درجه سانتیگراد به مدت 30 دقیقه. ضدعفونی خاک با این روش مانع از شیوع بسیاری از بیماریهای قارچی بخصوص در شرایط گرم و مرطوب محیط داخلی تراریوم خواهد شد. مخلوط خاکی گاهی به شکل شیب دار در داخل تراریوم قرار می گیرد به نحوی که قسمت جلو و عقب مخلوط خاکی 3-2.5 سانتیمتر اختلاف ارتفاع داشته باشد. معمولا وقتی 7-5 سانتیمتر از مخلوط خاکی در تراریوم قرار داده شد زمان مناسبی برای کاشت گیاهان است. با کاشت گیاهان و اضافه کردن خاک مورد نظر در اطراف گیاهان و در نهایت اتمام عملیات کاشت،   حدود 30٪ محیط داخلی ظرف پرمی شود. لازم به ذکر است که مواد یاد شده البته بجز سنگریزه کف تراریوم به همراه لایه زغال، ممکن است در تراریومهای مختلف با آنچه که در اینجا اشاره شد تا حدودی متفاوت باشد که در واقع نیازهای گیاهان مختلف به سبک بودن یا سنگین تر بودن بستر کاشت عامل اصلی ایجاد این تفاوتها است.

تصویر فوق: نمونه و مثالی از چگونگی قرار گرفتن لایه های متفاوت بستر کاشت در یک تراریوم

چگونه گیاهان را در داخل تراریوم قرار دهیم؟

قبل از کاشت گیاهان باید ظرف تراریوم و تمامی وسایل مورد استفاده را به خوبی تمیز کرد که برای اینکار می توان از آب و مایع ظرفشویی یا صابون استفاده کرد. ابتدا باید بدانید که معمولا اغلب تراریومهای خانگی دهانه های کوچکی دارند و برای قرار دادن گیاهان  در آنها گاهی وسایل خاصی که دسته های نسبتا بلندی دارند مورد نیاز واقع می شود .بنابراین قبل از قرار دهی گیاهان وسایل مورد نیاز را تهیه کنید تا وسط کار با مشکل مواجه نشوید.

تصویر فوق: معمولا برای آماده سازی و بخصوص کاشت و هرس گیاهان داخل تراریوم به وسایلی با دسته های بلند نیاز است.

برای کاشت گیاهان و اگر از چند نوع گیاه استفاده می کنید از گیاهان بزرگ شروع کنید و به گیاهان کوچک ختم کنید و سطح کاشت تراریوم را شلوغ نکنید. سعی کنید تا گیاهان با دیواره تراریوم در تماس نباشند. تماس با دیواره تراریوم که گاهی می تواند گرم و گاهی می تواند سرد باشد از جمله مواردی است که می تواند به برگسار برخی از گیاهان آسیب وارد آورد و باعث سوختن(در اثر گرم بودن دیواره) و سیاه شدن (در اثر سرد بودن دیواره ) شود. بعد از اتمام کاشت گیاهان می توان وسایل تزئینی مورد نظر همانند انواع سنگها ویا مجسمه های کوچک را بر روی سطح خاک تراریوم قرار داد. با رشد گیاهان و ازدحام آنان بهتر است که تعدادی از آن حذف شوند تا تهویه مناسب برای سایر گیاهان فراهم آید. در تصاویر زیر با مثالهایی از مراحل  خلق و احداث برخی از انواع تراریوم آشنا می شوید.

تصویر فوق: در شماره 1 و 2 ابتدا لایه شن و سپس لایه زغال اضافه شده است. بعد از اضافه کردن لایه نازکی از بستر کاشت شروع به کاشت گیاهان می کنیم. در حین کاشت گیاهان و برای استقرار مناسب آنان، به ضخامت بستر کاشت به تدریج اضافه می شود و در نهایت سطح بستر کاشت نیز لایه ای از شن قرار می گیرد.

تصویر فوق: در تصاویر 1 و 2 شن و در تصویر 3 مقداری از مخلوط بستر کاشت اضافه شده است.در تصاویر 4 و 5 و 6 و 7 گیاهان در داخل تراریوم قرار داده شده اند و در تصویر 6 از مقداری دیگر شن برای استقرار مناسب و زهکش بهتر محیط داخلی تراریوم استفاده می شود.

تصویر فوق: در تصویر 2 حدود پنج سانتیمتر سنگریزه ریخته شده است و  بعد از اضافه کردن لایه نازک از زغال، در مکانی که قرار است گیاه قرار گیرد لایه نازکی از مخلوط کاشت مورد نیاز کاکتوسها که شامل خاکی سبک و شنی است اضافه می شود البته می توان این خاک را در تمام سطح پخش کرد و یا آنگونه که در این تصاویر مشاهده می کنید می توان تنها در جایی که گیاه کاشته می شود از این خاک استفاده کرد. بعد از قرار دادن گیاهان و کاشت آنان از لایه ای سنگریزه برای پوشش استفاه می‌شود.

تصویر فوق: مراحل احداث تراریوم داخل حباب لامپ.در تصاویر 2 و 3 داخل لامپ خالی شده است و درپوش آن نیز برداشته می شود. در تصویر 4 برای ایستادگی لامپ بر روی سطوح صاف پایه هایی با استفاده از چسب به سطح بیرونی حباب اضافه می شود. در تصویر بعدی اضافه کردن بستر کاشت و گیاهان را ملاحظه می کنید.

تراریوم را در کجا قرار دهیم و چگونه از آن نگهداری کنیم؟

اکثر تراریومها محیطهای بسته ای هستند که در اثر وجود نور مسقتیم آفتاب حرارت درونی آنان به شدت افزایش یافته و به گیاهان آسیب می رسد بنابراین در بیشتر موارد تراریوم را می بایست به دور از نور مستقیم آفتاب قرار داد. همچنین از نظر میزان روشنایی باید به نیاز های نوری گیاهان داخل تراریوم نیز توجه کرد. زیرا برخی از گیاهان به نور بیشتر (همانند کاکتوسها و سایر گیاهان گوشتی، سدوم، اشوریا) و برخی به نور کمتری(همانند سرخسها، خزه ها، فیتونیا، شفلورا، سانسوریا)  نیاز دارند بنابراین انتخاب و کاشت گیاهانی که نیازهای مشابهی دارند بسیار مهم است. بهتر است که گیاهانی را که به نور مستقیم آفتاب نیاز دارند در تراریومهایی از نوع در باز کاشته شوند که بتوان آنان را در طی روز و برای چند ساعت در زیر نور آفتاب قرار داد. آبیاری تراریوم بسته به اینکه در تراریوم بسته و یا باز باشد و همچنین نیازهای آبی گیاهان با یکدیگر متفاوت است. تراریومهایی که درهای آنان همیشه باز است همانند سایر گلدانهای معمولی اغلب  هفته ای یک یا دو مرتبه و تراریومهایی که درهای بسته دارند معمولا نیازی به آبیاری هفتگی پیدا نمی‌کنند و آب مورد نیاز خود را از غبارپاشی روزانه ای که بر روی برگسار گیاهان انجام می دهید تامین می کنند. وجود دمای مناسب مسئله دیگری است که در محیط نگهداری تراریومها باید آن را مورد توجه قرار داد و به نیازهای دمای گیاهان داخل تراریوم نیز توجه کرد. قرار دادن تراریوم در مکانی سرد و یا در نزدیکی وسایل گرمازا توصیه نمی شود. معمولا دمای شبانه 18 درجه سانتیگراد و 24 درجه سانتیگراد در طی روز برای گیاهان داخل تراریوم مناسب است. برای کوددهی بهتر است که بعد از سپری شدن سال اول کاشت گیاهان داخل تراریوم را در طی ماه های تابستان و با کودهایی مخصوص گیاهان آپارتمانی که البته غلظت آن به نصف و یا حتی یک چهارم کاهش یافته است کوددهی شوند. مراقب باشید که کودها به برگسار گیاهان برخورد نکرده و بر روی آنان باقی نماند. لازم به ذکر است کوددهی بیش از اندازه و رشد سریع گیاهان داخل تراریوم یکی از دلایل عدم موفقیت در نگهداری از تراریومها است.

 

منابع:

http://en.wikipedia.org/wiki/Vivarium

http://www.telegraph.co.uk/gardening/gardeningadvice/9821545/Top-tips-for-keeping-a-terrarium.html

http://www.apartmenttherapy.com/how-to-make-a-terrarium-139860

http://www.wikihow.com/Make-a-Terrarium

http://inhabitat.com/diy-how-to-make-your-own-green-terrarium-to-keep-or-give-away-for-the-holidays/

http://containergardening.about.com/od/floweringcontainergarden/tp/Terrarium_Plants.htm

http://thehipsterho.me/2010/01/how-to-make-a-tiny-terrarium-in-a-light-bulb/

http://www.marthastewart.com/270756/succulents-terrariums

http://www.ehow.com/how_4885344_build-terrarium-succulent-plants.html

http://www.onehundreddollarsamonth.com/2013/01/how-to-make-a-succulent-terrarium/

http://www.stormthecastle.com/terrarium/make-a-desert-terrarium.htm

/ 14 نظر / 347 بازدید
نمایش نظرات قبلی
رها

دستتون درد نکنه از راهنمائیتون خیلی خوب بود فقط یه سوال دیگه چند روز به چندروز به ان اب بدم.

زینب

سلام، اطلاعاتتون خیلی خوب بود ، خیلی ممنون، رشته ی منم کشاورزیه و در حال حاضر در مرکز اهدای پلاسما در خدمت بچه های تلاسمی و سرطانی و.... کار میکنم.

بهزاد

سلام لطفا در مورد تراریوم زیاد مطلب بنویسید همچنین طرز ساخت تراریوم به صورت آکواریوم ار شیشه یا طلق شیشه ای مشکلات این نوع ترایوم ها مکان فرار گرفتن و... با سپاس فراوان از مطالب خوب و علمی .

پرنسس

ممنون عزیزم خیلی مفید بودن

moini

با سلام در صورت امكان محل‌هائي كه ميتوان تراريوم آماده خريداري كرد را بفرمائيد . ترجيحا نوع كه امكان آويزان شدن از سقف را داشته باشد . با تشكر از مطالب مفيد سايت شما

زهرا

بسیار عالی ومفید بود متشکریم

سارا

سلام عالی بود.واقعا لذت بردم من کارشناسی گیاه دارویی میخونم اما به گیاه زینتی هم خیلی علاقه دارم مرسی از مطالب جذابت

مهدی

با عرض سلام خدمت خانم رشیدی در مورد ساخت تراریومها..ایا ریشه زنی هم انجام میشه..گیاهانی ک ریشه زیادی دارند میبایست ریشه های فرعیشان را حذف کرد؟ در ضمن ایا گیاهان میزان ریشه دهیشان در داخل تراریوم کمتر میشه... در اخر ایا هر چه فضای رشد گیاه محدود بشه ایا رو رشدشم تاثیر میذاره ؟ ممنون

میلاد

سلام . دوستانی که میخوان تراریوم بسازند حداالمقدور از لامپ استفاده نکنن این لامپ ها داخلشون گازجیوه وامثالهم دارن که برای سلامتی بسیار مضر اند وبلا فاصله بعد از اینکه شما محفظه لامپ رو باز میکنید پخش میشن وچون از اکسیژن سنگینتر اند در اون محیط ته نشین میشن و مدتها طول میکشه که با جریان هوا از اون محیط برن ..

نیلوفر

سلام مقالتون خیلی عالی و مفید بود ای کاش توضیحاتی هم درمورد نحوه ی درست کردن اینسکتاریوم و پالوداریوم می دادید.